Η μεγάλη καθίζηση της Αριστεράς στη Γερμανία

Η εικόνα παγιώνεται. Δύο μήνες πριν από τις παγγερμανικές εκλογές του Σεπτεμβρίου, η συντηρητική Χριστιανική Ενωση διατηρεί σταθερό προβάδισμα σε απόσταση ασφαλείας από τους Πράσινους. Και τα δύο κόμματα εμφανίζουν μία ρευστότητα στην πορεία των δημοσκοπικών ποσοστών τους, η Χριστιανική Ενωση με ανοδική τάση, οι Πράσινοι με καθοδική, γεγονός που αφήνει αρκετά ενδεχόμενα ανοιχτά για τις μετεκλογικές κομματικές συμμαχίες και τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης. Στο ρευστό γενικότερα προεκλογικό τοπίο, η μόνη σταθερά φαίνεται να είναι η καθίζηση της Αριστεράς, «Die Linke», η οποία έχει παγιοποιηθεί γύρω στο 7%.

Από την αριστερή οπτική γωνία, η εικόνα θα έπρεπε να είναι εντελώς διαφορετική. Η Δεξιά πέρασε μία παρατεταμένη κρίση ηγεσίας, στη διαχείριση της πανδημίας έμεινε μετεξεταστέα, οι οικονομικές επιπτώσεις είναι δραματικές και ενισχύουν τις κοινωνικές ανισότητες. «Κανονικά θα έπρεπε η δεξιά Χριστιανική Ενωση να παίρνει δέκα μονάδες λιγότερο και η Αριστερά 10% παραπάνω», λέει ο επικεφαλής του ψηφοδελτίου της Αριστεράς, Ντίτμαρ Μπαρτς, στους ξένους ανταποκριτές στο Βερολίνο (VAP).

Η μετακομμουνιστική Αριστερά ήταν τρίτη δύναμη και αξιωματική αντιπολίτευση στο Μπούντεσταγκ μέχρι το 2017. Τώρα είναι ουραγός με μία καθίζηση που αποτυπώνεται στις εκλογικές ήττες ακόμα και στα κρατίδια της πρώην κομμουνιστικής ανατολικής Γερμανίας, που ήταν προπύργιο της μετακομμουνιστικής Αριστεράς. Στις πρόσφατες εκλογές στη Σαξονία-Ανχαλτ το «Λίνκε» περιορίστηκε στο 11,5%, μέσα σε δέκα χρόνια έχασε έναν στους δύο ψηφοφόρους του. Ταυτόχρονα με τις παγγερμανικές εκλογές θα διεξαχθούν τον Σεπτέμβριο και περιφερειακές εκλογές στη Θουριγγία, το μόνο κρατίδιο που έχει πρωθυπουργό της Αριστεράς, τον Μπόντο Ράμελο. Αν δεν επανεκλεγεί, η συρρίκνωση θα εξελιχθεί σε ζωτική απειλή για την Αριστερά.

Βασική αιτία της κακής πορείας είναι για τον Μπαρτς η μόνιμη κακοδαιμονία της Αριστεράς: η εσωστρέφεια και οι μάχες χαρακωμάτων ανάμεσα στις πτέρυγες της Αριστεράς. Παλαιότερα πρωτοστατούσε ο Οσκαρ Λαφοντέν, πρώην πρόεδρος του SPD και συνιδρυτής της Αριστεράς. Τώρα βρίσκεται στο επίκεντρο η σύζυγός του Σάρα Βάγκενκνεχτ. Ηταν συμπρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Αριστεράς μέχρι το 2019, όταν αποχώρησε για λόγους υγείας. Η «κόκκινη» Σάρα επανήλθε δριμύτερη και στο νέο βιβλίο της «Οι αυτάρεσκοι» κατηγορεί τους «lifstyle» αριστερούς ότι εστιάζουν στα σύγχρονα ταυτοτικά κινήματα, περί κλίματος, μειονοτήτων, γένους κ.ά., με τα οποία θέλουν ουσιαστικά να υποκαταστήσουν τον κλασικό στόχο της αριστερής πολιτικής, που πρέπει να είναι η αναδιανομή του εισοδήματος και η υπέρβαση του καπιταλιστικού συστήματος.

Πρόκειται για «κήρυξη πολέμου» σε εκατοντάδες χιλιάδες νέους που βγαίνουν στον δρόμο για την προστασία του κλίματος και μάχονται κατά του ρατσισμού, λένε οι αντίπαλοί της. Παρά την κριτική που δέχεται η Βάγκενκνεχτ εξελέγη με 61% επικεφαλής του ψηφοδελτίου του «Λίνκε» στη Βόρεια Ρηνανία Βεστφαλία. Ταυτόχρονα ξεκίνησε και η επεξεργασία των προτάσεων διαγραφής της Βάγκενκεχτ από το κόμμα.

Επικοινωνιακά είναι ό,τι χειρότερο για το «Λίνκε» και τον κοινοβουλευτικό του ηγέτη, Ντίτμαρ Μπαρτς. Θα προτιμούσε να εκδώσει η Βάγκενκνεχτ το βιβλίο της μετά τις εκλογές, εξηγεί. Το ερώτημα, κατά πόσο η Αριστερά απομακρύνεται από το παραδοσιακά στρώματα που εξέφραζε στο παρελθόν δεν είναι νέο ούτε περιορίζεται στη γερμανική Αριστερά. Ο ίδιος δεν θεωρεί ότι η διαχωριστική γραμμή περνάει ανάμεσα στα κοινωνικά κινήματα και την αναδιανεμητική πολιτική. Πιστεύει ότι τα ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης θα κυριαρχήσουν στον προεκλογικό αγώνα και θέλει να στρέψει τη συζήτηση στην κληρονομιά των 16 χρόνων της καγκελαρίας Μέρκελ. Ο αριστερός πολιτικός περιγράφει με μελανά χρώματα την εικόνα της Γερμανίας που αφήνει πίσω της η Μέρκελ. «Εχουμε τόσα πολλά φτωχά παιδιά, όσα δεν είχαμε ποτέ και την ίδια ώρα τριπλασιάστηκαν οι εκατομμυριούχοι περιουσίας και διπλασιάστηκαν οι εκατομμυριούχοι εισοδήματος», εξηγεί. Αλλά αντ΄ αυτού, διαπιστώνει απογοητευμένος ο Μπαρτς, «η δημόσια αντιπαράθεση εστιάζεται στη βιογραφία της Μπέρμποκ και όχι στα σκάνδαλα των δεξιών με τις μάσκες για τον κορωνοϊό».

Ο Ντίτμαρ Μπαρτς ανήκει στους «ρεαλιστές» της Αριστεράς, είναι υπέρμαχος μιας «κεντροαριστερής» κυβέρνησης Πρασίνων – SPD – Αριστεράς. Αλλά τα νούμερα δεν βγαίνουν για την «κοκκινο-κοκκινο-πράσινη» αλλαγή. Πολιτικά είναι επίσης ανέφικτη, με τις θέσεις της Αριστεράς για έξοδο της Γερμανίας από το ΝΑΤΟ που υποστηρίζει η συνυποψήφια επικεφαλής του ψηφοδελτίου, Ζανίν Βίσλερ.

«Ολοι γνωρίζουν ότι και μία αριστερή κυβέρνηση, ακόμη και αν το ήθελε, δεν θα μπορούσε μέσα σε τέσσερα χρόνια να βγάλει τη Γερμανία από το ΝΑΤΟ», απαντά ο Μπαρτς. Προγραμματικός στόχος του «Λίνκε», σημειώνει, είναι ο μετασχηματισμός του ΝΑΤΟ σε ένα σύστημα συλλογικής ασφάλειας στην Ευρώπη.

Αλλά ακόμα και αυτό είναι ουτοπικό. Και ασύμβατο, προς το παρόν, με την ανάληψη κυβερνητικής ευθύνης της Αριστεράς για τη Γερμανία.