Παιδεία: Μεταρρυθμίσεις ή διευθετήσεις;

Αν μια λέξη κυριαρχεί στο λεξιλόγιο όλων ανεξαίρετα των στελεχών της κυβέρνησης, από τον Πρωθυπουργό μέχρι τον τελευταίο σύμβουλο, είναι η Μεταρρύθμιση.

Αυτό που συμβαίνει είναι πραγματικά εκπληκτικό. Ψάχνει κανείς να βρει κάποιο από τα δεκάδες νομοσχέδια που έφερε η κυβέρνηση στη Βουλή να μην αποτελεί «σημαντική μεταρρύθμιση» και δυσκολεύεται. Τόσες μεταρρυθμίσεις που αλλάζουν τον χάρτη της χώρας σε όλους σχεδόν τους τομείς και σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα θα ήταν αδύνατο να προλάβουν καν να εντυπωθούν στη μνήμη των πολιτών.

Το παράδειγμα του χώρου της Παιδείας και της Εκπαίδευσης, όπου πράγματι οι ραγδαίες εξελίξεις και οι συγκλονιστικές ανατροπές που συντελούνται στις μέρες μας επιβάλλουν μια ακόμη γενναία και εμπροσθοβαρή μεταρρύθμιση, είναι το πιο πρόσφατο και χαρακτηριστικό.

Για να φθάσουμε στο «αναβαθμισμένο σχολείο», όπου το παιδαγωγικό έργο υποτάσσεται στον κρατικό διοικητισμό και τον κομματικό έλεγχο στο όνομα του… φιλελευθερισμού και όπου επαναθεσμοθετείται από τα πάνω και ερήμην της εκπαιδευτικής κοινότητας η αναγκαία αξιολόγηση, προηγήθηκαν διαδοχικές «μεταρρυθμίσεις». Η κατάργηση του ασύλου, η πανεπιστημιακή αστυνομία, οι καταργήσεις, συγχωνεύσεις, εξομοιώσεις πανεπιστημιακών μονάδων, η εξομοίωση των πτυχίων των ιδιωτικών κολλεγίων με τα δημόσια πανεπιστήμια, ο βαθμός εισαγωγής στα ΑΕΙ, είναι κάποιες από αυτές.

Οσοι έζησαν από κοντά τη μεγάλη μεταρρύθμιση της δεκαετίας του ’80 για το δημοκρατικό και αντιαυταρχικό σχολείο και πανεπιστήμιο, την καινοτόμα και κόντρα στο ρεύμα αλλαγή της δεκαετίας του ’90 και την ώριμη, συναινετική και εκσυγχρονιστική παρέμβαση του 2010, αντιλαμβάνονται το αποσπασματικό, το επιλεκτικό και κυρίως το αναποτελεσματικό των κυβερνητικών πρωτοβουλιών.

Δεν πάσχουν μόνο ως προς το περιεχόμενο των επιλογών με τις οποίες κατά κανόνα αντιμετωπίζουν με λάθος τρόπο πραγματικά προβλήματα. Πάσχουν, κυρίως, ως προς τη διαδικασία διαμόρφωσης και επιβολής τους. Ολες οι μεταρρυθμίσεις που προηγήθηκαν βρήκαν αντίσταση σε κεκτημένα. Ολες προχώρησαν μετ’ εμποδίων. Ολες άφησαν ανολοκλήρωτες προσπάθειες και κενά που δεν καλύφθηκαν. Ομως, έσπρωξαν τα πράγματα προς τα εμπρός γιατί στηρίχτηκαν σε μία προϋπόθεση: Τη συναίνεση της εκπαιδευτικής κοινότητας, που ήταν η μόνη αρμόδια να υλοποιήσει την όποια μεταρρυθμιστική προσπάθεια. Αλλιώς δεν υπάρχει μεταρρύθμιση. Γίνονται απλώς διευθετήσεις αμφίβολης χρησιμότητας που κατά κανόνα δεν εφαρμόζονται.

Αυτό το μάθημα, δυστυχώς, μία συντηρητική κυβέρνηση δεν το διδάσκεται, είναι έξω από τη φύση της και τις επιλογές της. Και στον τρόπο που τις αποφασίζει και στον τρόπο που τις υλοποιεί καθέδρας. Εδώ βρίσκεται και η ειδοποιός διαφορά της από την προοδευτική παράταξη. Απέναντι στο συγκεντρωτικό και αυταρχικό μοντέλο διαχείρισης της εξουσίας, το μοντέλο μίας συμμετοχικής διακυβέρνησης. Απέναντι στον ασφυκτικό έλεγχο του κράτους και του διοικητισμού, η αυτονομία και η δημοκρατική λειτουργία των θεσμών. Απέναντι στον «μεταρρυθμισμό», η πραγματική αλλαγή και μεταρρύθμιση, που σε τελευταία ανάλυση είναι η μόνη ρεαλιστική γιατί είναι βιώσιμη.

Δεν είναι τυχαίο, κατά συνέπεια, ότι συζητώντας για τα πεπραγμένα της Μεταπολίτευσης, όπου όλοι σήμερα αναγνωρίζουν το τέλος της, η παράταξη που κυριαρχεί στον δημόσιο διάλογο είναι το ΠΑΣΟΚ με τα επιτεύγματα και τα λάθη του. Είναι η παράταξη που και στον νέο ιστορικό κύκλο που άνοιξε την έχει ανάγκη ο τόπος για να πάει μπροστά. Με τη νέα μορφή και τους νέους στόχους της.

Ο Κώστας Σκανδαλίδης είναι βουλευτής του Κινήματος Αλλαγής