Τα «μη» και τα «πρέπει» των εμβολιασμών

Τα εμβόλια και τα τεστ – τα υπερόπλα εν μέσω πανδημίας -, σε συνδυασμό με τους αναγκαστικούς περιορισμούς και το αυστηρό εφεξής πλαίσιο υποχρεωτικότητας, συνθέτουν μια πολύπλοκη νέα κανονικότητα για εμβολιασμένους και μη, με την καθημερινότητα των πολιτών συχνά να θυμίζει ένα πολυσύνθετο παζλ. Ιδίως εάν συνυπολογίσει κανείς ότι οι αναδυόμενες πανδημικές προκλήσεις οδηγούν μοιραία στην επιβολή επιπλέον κανόνων, που επικαιροποιούνται εβδομάδα την εβδομάδα. Υπό τα νέα δεδομένα, «ΤΑ ΝΕΑ» αναλύουν το «καλεντάρι» εμβολιασμένων και μη, που θα μπορούσε να λειτουργήσει και ως… λυσάρι για τα «μη» και τα «πρέπει».

Η υποχρεωτικότητα του εμβολιασμού σε μερίδα εργαζομένων τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα αφορά προς το παρόν μόνο συγκεκριμένους χώρους εργασίας. Ειδικότερα, σε πρώτη φάση η κυβέρνηση θεσμοθέτησε το μέτρο της υποχρεωτικότητας για επιτακτικούς λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας σε όλο το προσωπικό (ιατρικό, παραϊατρικό, νοσηλευτικό, διοικητικό και υποστηρικτικό) όλων των ιδιωτικών, δημόσιων και δημοτικών μονάδων φροντίδας ηλικιωμένων, ατόμων με αναπηρία, των ιδιωτικών και δημόσιων δομών υγείας (διαγνωστικά κέντρα, μονάδες αποκατάστασης, κλινικές, νοσοκομεία, δομές Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, νοσηλείας και ΕΟΔΥ) και το προσωπικό του ΕΚΑΒ.

Επιπλέον, ο νομοθέτης προβλέπει ότι εξαιρούνται του εμβολιασμού όσοι έχουν νοσήσει και για διάστημα έξι μηνών από τη νόσησή τους, καθώς και όσοι έχουν αποδεδειγμένους λόγους υγείας που εμποδίζουν τη διενέργεια του εμβολιασμού τους. Υπογραμμίζεται ότι οι λόγοι εξαίρεσης ενός εργαζομένου από τον εμβολιασμό του θα πρέπει να πιστοποιείται από τριμελείς επιτροπές της οικείας υγειονομικής περιφέρειας και οι οποίες θα αποτελούνται από ιατρούς του ΕΣΥ.

Και παρότι ο χρόνος μετράει αντίστροφα για τις συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων, το χρονοδιάγραμμα του υποχρεωτικού εμβολιασμού διαφέρει. Σύμφωνα με αυτό, εκείνοι που εργάζονται στις δομές φροντίδας οφείλουν να κάνουν την πρώτη ή τη μοναδική δόση έως τις 16 Αυγούστου 2021 και στη συνέχεια να ολοκληρώσουν τη διαδικασία σύμφωνα με τον εμβολιαστικό κύκλο. Σε ό,τι πάλι αφορά τους εργαζομένους που απασχολούνται σε δομές υγείας, η πρώτη δόση έχει καταληκτική ημερομηνία έως την 1η Σεπτεμβρίου.

Παρ’ όλα αυτά, η «ποινή» για τους μη εμβολιασμένους είναι κοινή: αναστολή εργασίας που συνοδεύεται από μη καταβολή μισθού, ενώ σημειώνεται ότι το μέτρο θα έχει εφαρμογή και σε εργαζομένους με συμβάσεις έργου, παροχής ανεξάρτητων υπηρεσιών καθώς και συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας δανειζόμενου προσωπικού ή προσωπικού που συμβάλλεται με εργολάβο.

Προς το παρόν, όμως, η επέκταση της υποχρεωτικότητας και σε άλλους τομείς – όπως, για παράδειγμα, στην εκπαίδευση, σε νευραλγικές δημόσιες υπηρεσίες (όπως είναι οι Ενοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας) αλλά και στη διασκέδαση – παγώνει έως ότου να γίνει μια ασφαλής αποτίμηση κινδύνου για το επερχόμενο φθινόπωρο και τον χειμώνα. Αλλωστε, με πρόσφατη τροπολογία έχει παραχωρηθεί η εξουσιοδότηση στον υπουργό Υγείας να μπορεί να επεκτείνει τους κλάδους που θα είναι υποχρεωτικός ο εμβολιασμός ανάλογα με την πορεία εξέλιξης της πανδημίας και τις ανάγκες αντιμετώπισής της.

Στο μεταξύ και εν αναμονή των σχετικών αποφάσεων, ισχύει ο κανόνας του υποχρεωτικού testing σε μη εμβολιασμένους εργαζομένους. Αναλυτικότερα, πρόσφατα ορίστηκε η υποχρεωτική διεξαγωγή δυο τεστ (ένα self test και ένα rapid test) σε όσους απασχολούνται σε τουρισμό, εστίαση, πλοία και κατασκηνώσεις. Σε εβδομαδιαίο έλεγχο, επίσης, υποχρεούνται και οι μη εμβολιασμένοι εργαζόμενοι σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, οι νέοι 18-30 ετών αλλά και τα παιδιά άνω των πέντε ετών, στους οποίους το κράτος έχει παραχωρήσει δωρεάν self test έως τα τέλη Ιουλίου.

Εξάλλου, αρνητικό rapid test έως και 48 ώρες πριν από την επιβίβασή τους σε καράβι ή αεροπλάνο οφείλουν να προσκομίσουν και οι ταξιδιώτες που έχουν παραμελήσει τον εμβολιασμό τους έναντι της λοίμωξης COVID-19.

Μεγάλες ανατροπές. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, μεγάλες ανατροπές βιώνουν και οι πολίτες στις καθημερινές κοινωνικές και οικονομικές συναναστροφές τους, καθώς έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή το σχέδιο «δύο ταχυτήτων». Σύμφωνα με αυτό, «ελευθέρας» σε εσωτερικούς χώρους εστιατορίων, κέντρων διασκέδασης (κλαμπ, νυχτερινά κέντρα, μουσικές σκηνές κ.λπ.), κινηματογράφων και θεάτρων, χώρους μπόουλινγκ και αναψυχής αλλά και σε γήπεδα (οι ανήλικοι εισέρχονται με τεστ) έχουν οι εμβολιασμένοι. Μάλιστα, πρόκειται για αμιγείς χώρους, που σημαίνει ότι σε εκείνους που καθυστερούν το… ραντεβού τους με την ανοσία απαγορεύεται η είσοδος. Δεν ισχύει όμως το ίδιο στους εξωτερικούς χώρους (όπως εστιατόρια, καφετέριες και μπαρ), όσο όμως η χώρα πλησιάζει προς το φθινόπωρο οι επιλογές των μη εμβολιασμένων αναμένεται ολοένα να συρρικνώνονται.

Παράλληλα και στην περίπτωση που οι πανδημικοί δείκτες σημάνουν νέο «συναγερμό» από τον Σεπτέμβριο, η κυβέρνηση επεξεργάζεται επιπλέον μέτρα που θα δίνουν παράταση στον αποκλεισμό των μη εμβολιασμένων ακόμη και σε εμπορικά καταστήματα.