NON PAPER

Δύο μέρες σαν σήμερα

Μια σύμπτωση σηματοδοτεί για εμένα η σημερινή ημερομηνία, η 20ή Ιουλίου. Δύο «σαν σήμερα» που, όταν ανατρέχω σε αυτά, συνειδητοποιώ ότι η μόνη «δική» μας ηλικία είναι η παιδική, άντε και η πρωτοεφηβική. Με την έννοια ότι μόνο τότε προσαρμόζουμε τον κόσμο στα γράδα μας και η πραγματικότητα – εφόσον δεν έχουμε, ακόμη, συμφιλιωθεί με την αντικειμενική της διάσταση – είναι αυτό που αντιλαμβανόμαστε εμείς.

Την 20ή Ιουλίου του 1969 λοιπόν, ήμασταν οικογενειακώς, για διακοπές, στην Αμμόχωστο της Κύπρου. Αν σήμερα θυμάμαι κάτι από αυτήν την πόλη, είναι περισσότερο η εντύπωση που μου είχε προκαλέσει παρά εικόνες και τοπία. Με την τωρινή μου ταξιδιωτική εμπειρία, θα έλεγα ότι επρόκειτο για ό,τι πιο κοντά στο Μαϊάμι. Πολυώροφα ξενοδοχεία και πολυκατοικίες πάνω σε μια παραλία με χρυσή άμμο που, τότε, μου φαινόταν ατέλειωτη. Μεγάλοι δρόμοι με φοίνικες, πολλά μαγαζιά και παγωτατζήδες έτσι όπως τους έβλεπα στις αμερικάνικες ταινίες. Και, γενικώς, μια ατμόσφαιρα που αργότερα έμαθα ότι λέγεται «κοσμοπολίτικη».

Εκείνη η ημέρα έμελλε να είναι μια από τις σημαντικότερες στην Ιστορία του Ανθρώπου. Ηταν τότε που έγινε «ένα μικρό βήμα για τον άνθρωπο, ένα τεράστιο άλμα για την ανθρωπότητα», η ημέρα που ο Νιλ Αρμστρονγκ περπάτησε (σαν μεθυσμένος όπως μου φαινόταν – πού να καταλάβω τα περί έλλειψης βαρύτητας) στο φεγγάρι. Δεν θυμάμαι πού και με ποιους παρακολούθησα στην τηλεόραση την προσσελήνωση. Πρέπει να ήταν κάποιο εστιατόριο ή κάτι τέτοιο γιατί αυτό που θυμάμαι καλύτερα απ’ όλα ήταν το χοτ ντογκ που έτρωγα για πρώτη φορά. Τι να μου πει εμένα η κατάκτηση της Σελήνης, όταν τους γευστικούς μου κάλυκες είχε κατακτήσει αυτή η γεύση που μου φαινόταν ότι ερχόταν από άλλους γαλαξίες. Η προσωπική μου, παιδική πραγματικότητα παραμέριζε το μέγα γεγονός. Και μέχρι σήμερα, κάθε φορά που κοιτάω το φεγγάρι, η συνειρμική ανάμνηση εκείνης της γεύσης μού προκαλεί σιελόρροια.

Το παιδί στην άκρη του μόλου

Ακριβώς πέντε χρόνια αργότερα, 20ή Ιουλίου του 1974, η κοσμοπολίτικη Αμμόχωστος ζούσε τον εφιάλτη της τουρκικής εισβολής. Παιδί ήμουν ακόμη, η ανάμνηση της οικογενειακής παραμονής στην Κύπρο πολύ νωπή. Θυμάμαι ότι έκλεινα τα αφτιά για να μην ακούω τις σχετικές ειδήσεις και τα μάτια μου μην τυχόν και δω κανένα πλάνο στην τηλεόραση. Είχα θυμώσει με την αντικειμενική πραγματικότητα που περνούσε σαν τα τανκς της εισβολής πάνω από τις ωραίες αναμνήσεις μου, ήθελα να την αγνοήσω.

Ετσι θυμωμένη κατέβηκα για μπάνιο – ήμασταν και πάλι διακοπές, στη Σύρο όμως. Κι εκεί, δίπλα στη θάλασσα, προσποιούμενη ότι δεν συμβαίνει τίποτα, ότι του χρόνου θα κολυμπούσα πάλι στα νερά της Αμμοχώστου, άκουσα την κυρία που φώναζε στο πιτσιρίκι της. «Κωστάκη, μην πηγαίνεις στην άκρη του μόλου γιατί μπορεί να κάνουν απόβαση οι Τούρκοι». Στη δική της πραγματικότητα κι αυτή.

Ε, μετά μεγάλωσα. Και συνειδητοποίησα ότι η διαφορά του ανηλίκου από τον ενήλικο είναι ότι ο πρώτος θέλει να προσαρμόζεται η πραγματικότητα στις επιθυμίες του ενώ ο δεύτερος μαθαίνει να προσαρμόζει τις επιθυμίες του στην πραγματικότητα.

Και γύρω γύρω όλοι

Κατάφερε κάτι πολύ σημαντικό ο Τόλης Βοσκόπουλος που έφυγε χθες. Απενοχοποίησε τη γραφικότητά του. Και την επέβαλε χωρίς να την εξωραΐσει. Φόρεσε, στην πίστα, χρωματιστές φουφούλες με μπότες και κοζάκικα πουκάμισα. Υποδύθηκε τον «βασιλιά των τσιγγάνων». Οταν βαριόταν στις πρόβες ή σε κάποιο γύρισμα, καθάριζε… φασολάκια, που, κάποτε, κουβαλούσε πάντα μαζί του σε μια σακούλα. Και τραγούδησε στίχους όπως «Κι έρχεται εκείνος με τα πλούτη / και παίρνει την αγάπη ετούτη / και κλέβει του φτωχού τ’ αρνί / και είμαστε και χριστιανοί». Ή το «Και γύρω γύρω όλοι / κι εγώ στη μέση / γεια σου βρε Τόλη».

Αλίμονο σε κάτι σημερινούς έντεχνους που δήθεν φλερτάρουν με τη γραφικότητα τάχα για να την αποθεώσουν και, στην πραγματικότητα, για να την ποδηγετήσουν.