Εμβόλια σε παιδιά και νέους 12-18 ετών: ώρα για αποφάσεις

Η πρόσφατη προσωρινή έγκριση του εμβολίου της Pfizer για χορήγηση σε παιδιά ηλικίας 12-16 ετών, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη, άνοιξε τον δρόμο για τη χορήγησή του. Ηδη μερικές εβδομάδες νωρίτερα είχε εγκριθεί και αρχίσει στις ΗΠΑ και σε πάνω από 50 άλλες χώρες (μεταξύ τους και πολλές ευρωπαϊκές) η χορήγηση σε παιδιά από 15 ετών και άνω. Συνολικά έχουν γίνει μέχρι σήμερα, μόνο στις ΗΠΑ, πάνω από 10 εκατομμύρια εμβολιασμοί σε άτομα ηλικίας 12-18 ετών, πάνω από ένα εκατομμύριο από αυτούς σε παιδιά 12-15 ετών. Τα δεδομένα ασφάλειας και αποτελεσματικότητας είναι σαφή και υποστηρικτικά. Πριν από λίγες ημέρες η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών έδωσε την έγκρισή της και στην Ελλάδα για τον εμβολιασμό των εφήβων άνω των 15 ετών, ενώ σύντομα θα πρέπει να αποφασίσει και για τις ηλικίες 12-15. Η συζήτηση για το θέμα αυτό έχει ενταθεί τις τελευταίες εβδομάδες και στη χώρα μας. Από πολλούς εκφράζεται προβληματισμός και επιφυλακτικότητα. Είναι όμως η επιφυλακτικότητα αυτή δικαιολογημένη;

Θεωρώ πως όχι. Υπάρχουν αρκετοί λόγοι για να εμβολιάσουμε τα παιδιά. Ο πιο σημαντικός κατά την άποψή μου είναι η ομαλοποίηση και αποκατάσταση της διά ζώσης εκπαιδευτικής διαδικασίας. Υστερα από ενάμιση χρόνο μαθημάτων στην οθόνη, όλοι μας έχουμε δει τα όρια των παιδευτικών δυνατοτήτων αυτής της διαδικασίας. Κάποιοι στόχοι επιτυγχάνονται, αλλά κάποιοι άλλοι εξίσου σημαντικοί χάνονται. Η φυσική συνύπαρξη στις τάξεις και η αλληλεπίδραση στο εκπαιδευτικό περιβάλλον του σχολείου μεταξύ μαθητών και καθηγητών συμβάλλουν στην ολοκλήρωση της προσωπικότητας των παιδιών, στην ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων τους και στην ομαλή ενσωμάτωση της γνώσης. Για τον λόγο αυτόν η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών δεν πρέπει να παραπέμψει το θέμα του εμβολιασμού των 12-15 ετών για τον Σεπτέμβρη (…και βλέπουμε), αλλά να αποφασίσει γρήγορα αναλαμβάνοντας την ευθύνη να καθοδηγήσει τους αγωνιούντες γονείς στις σχετικές αποφάσεις τους με βάση τις οδηγίες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων και τη διεθνή εμπειρία. Σχολικές τάξεις με εμβολιασμένα παιδιά θα είναι μια ευλογία για την κοινωνία μας και θα συμβάλουν τα μέγιστα στην ομαλοποίηση της λειτουργίας της.

Βέβαια, ακόμα πιο σημαντικό από τους μαθητές είναι να είναι εμβολιασμένοι οι δάσκαλοι/καθηγητές. Θεωρώ ότι, μετά τους υγειονομικούς, οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων (ακόμα και αυτοί που εργάζονται σε κάθε είδους φροντιστήρια, ομαδικά ή ατομικά) πρέπει να μπουν στον κανόνα του υποχρεωτικού εμβολιασμού. Αυτό μάλιστα πρέπει να νομοθετηθεί άμεσα, ώστε με την έναρξη των μαθημάτων στις 13 Σεπτέμβρη να διασφαλιστεί ότι κάθε εκπαιδευτικός που θα μπει σε τάξη θα είναι εμβολιασμένος.

Ο δεύτερος λόγος είναι η προστασία από τη σπάνια (αλλά υπαρκτή) πιθανότητα να νοσήσει ένα παιδί σοβαρά από COVID-19. Παρά την λανθασμένη εντύπωση που έχει επικρατήσει, τα παιδιά μπορούν να νοσήσουν σοβαρά από COVID-19. Εως τον Μάιο 2021 στις ΗΠΑ είχαν πεθάνει πάνω από 300 παιδιά από COVID-19 και πολύ περισσότερα είχαν νοσήσει. Καθώς μάλιστα δεν υπάρχουν προγνωστικά κριτήρια για να διακρίνουμε από πριν ποιο παιδί κινδυνεύει να νοσήσει, είναι λάθος να θεωρούμε ότι η νόσος COVID-19 δεν αφορά καθόλου τα παιδιά. Υπάρχει ακόμα και το θέμα του συνδρόμου long COVID, που και στα παιδιά εμφανίζεται ιδιαίτερα ανησυχητικό.

Τρίτος λόγος που αναφέρεται συνήθως ως επιχείρημα υπέρ του εμβολιασμού των παιδιών είναι για τη δημιουργία τοίχους προστασίας των ηλικιωμένων που έχουν πολλαπλάσιο κίνδυνο από τα παιδιά να νοσήσουν σοβαρά αν μολυνθούν. Δεν θα δώσω έμφαση στο επιχείρημα αυτό. Οι ηλικιωμένοι είχαν (και έχουν ακόμα) τη δυνατότητα να πάρουν μια απλή απόφαση και να κάνουν μια απλή πράξη που θα τους προστατεύσει από έναν σοβαρό κίνδυνο. Αν δεν το κάνουν, η ευθύνη βαρύνει αποκλειστικά τους ίδιους… και όλους εμάς βέβαια τους υπόλοιπους ενηλίκους που ζούμε γύρω τους, τους έχουμε γονείς, παππούδες, γείτονες και δεν έχουμε καταφέρει ακόμα να τους πείσουμε να εμβολιαστούν. Τα παιδιά 12-18 ετών έχουν τους δικούς τους λόγους να εμβολιαστούν και ελπίζω, με την υπεύθυνη καθοδήγηση των γονιών τους, να το κάνουν μαζικά και εγκαίρως.

Ο Ευάγγελος Μανωλόπουλος είναι καθηγητής Φαρμακολογίας, Φαρμακογονιδιωματικής και Ιατρικής Ακριβείας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Φαρμακολογίας