Η «πράσινη» βιομηχανική επανάσταση στην Ευρώπη

Μέτρα χωρίς προηγούμενο για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής παρουσίασε χθες η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο επικεφαλής κατά της κλιματικής αλλαγής της ΕΕ Φρανς Τίμερμανς, με στόχο να μειωθούν οι εκπομπές ρύπων κατά 55% έως το 2035 και να μηδενιστούν οι καθαρές εκπομπές έως το 2050.

Αυτό πρακτικά σημαίνει αύξηση του κόστους για τις εκπομπές ρύπων από μη καθαρές μορφές ενέργειας που χρησιμοποιούνται για θέρμανση κατοικιών κι επιχειρήσεων, για τις εκπομπές ρύπων από τα καύσιμα σε όλες τις μεταφορές και τη βιομηχανία. Σημαίνει επίσης μεγαλύτερη φορολογία καυσίμων για τη ναυτιλία και την επιβολή δασμών για την εισαγωγή προϊόντων των οποίων η παραγωγή απαιτεί αυξημένες εκπομπές ρύπων, όπως είναι το τσιμέντο και ο χάλυβας. Ανάμεσα σε όσα προβλέπονται, αλλάζοντας ουσιαστικά όλα τα σημερινά δεδομένα, είναι και η απόφαση να επιτρέπονται από το 2035 και μετά μόνο οι πωλήσεις καινούργιων αυτοκινήτων με μηδενικές εκπομπές ρύπων. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι μπαίνει τέλος από την ημερομηνία αυτή στις πωλήσεις καινούργιων επιβατικών οχημάτων με παραδοσιακούς κινητήρες εσωτερικής καύσης. Επιπλέον η ΕΕ ζητά 55% μείωση στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα νέων οχημάτων έως το 2030 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2021, αντί για μείωση 37,5% που ζητούσε μέχρι τώρα. Ακόμη οι αεροπορικές εταιρείες θα πρέπει να πληρώνουν για κάθε τόνο διοξειδίου του άνθρακα που θα εκλύουν τα αεροσκάφη τους στην ατμόσφαιρα.

ΦΙΛΟΔΟΞΟ ΣΧΕΔΙΟ. Το υπουργείο Περιβάλλοντος της Γερμανίας χαρακτήρισε τα νέα μέτρα ως «νέα βιομηχανική επανάσταση στην ΕΕ». Πρόκειται για ένα από τα πιο φιλόδοξα πολυμερή σχέδια όλων των εποχών για την προστασία του κλίματος. Ουσιαστικά κάθε κλάδος οικονομικής δραστηριότητας θα αναγκαστεί να επιταχύνει τη μετάβασή του από τα ορυκτά καύσιμα σε πιο πράσινες μορφές ενέργειας, με στόχο να μειωθούν οι εκπομπές ρύπων κατά τουλάχιστον 55% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα που υπήρχαν το 1990.

Είναι άγνωστο μέχρι στιγμής το πόσα από όλα αυτά θα εφαρμοστούν τελικά καθώς οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να εγκρίνουν όλα τα σχέδια, κάτι που αναμένεται να χρειαστεί περίπου δύο χρόνια. Ηδη υπάρχουν πολλές αντιδράσεις από κλάδους όπως η αυτοκινητοβιομηχανία σε ισχυρές χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία καθώς οι προβλέψεις αλλάζουν ριζικά τα δεδομένα. Αντιδράσεις υπάρχουν όμως και από πιο φτωχές χώρες, όπως αυτές της Ανατολικής Ευρώπης, που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα για την παραγωγή ενέργειας, οι οποίες, εάν ισχύσουν όσα αναφέρει η Κομισιόν, θα πρέπει να επιβαρυνθούν ανάλογα.

Η ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ. Οι πιο χειροπιαστές προτάσεις προς το παρόν αφορούν τις αυτοκινητοβιομηχανίες, με πολλές από αυτές να έχουν ήδη ανακοινώσει τεράστιες επενδύσεις για την παραγωγή και κυκλοφορία ηλεκτρικών μοντέλων. Αυτό έχει γίνει εν μέρει και σε αναμονή των μεταρρυθμίσεων αυτών από την ΕΕ. Ομως οι μεγάλες εταιρείες του κλάδου θέλουν να ξέρουν εάν θα έχουν τη στήριξη της ΕΕ για υποδομές όπως η δημιουργία σταθμών φόρτισης – κάτι που, όπως φαίνεται, προβλέπεται – ή εάν θα πρέπει να ακολουθήσουν μόνες αυτό το μονοπάτι.

Τον περασμένο μήνα η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία, ο όμιλος Volkswagen, ανακοίνωσε ότι θα σταματήσει να πουλά στην Ευρώπη νέα αυτοκίνητα με κινητήρες εσωτερικής καύσης από το 2035 και μετά. Πριν από λίγες ημέρες, επίσης, η Stellantis που είναι η τέταρτη μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία του κόσμου ανακοίνωσε επενδύσεις 30 δισ. ευρώ έως το 2025 για την παραγωγή ηλεκτρικών οχημάτων.

Οι χώρες της ΕΕ έχουν μειώσει από κοινού τις εκπομπές ρύπων κατά 24% από το 1990 έως το 2019, κυρίως μέσω ορίων που θεσπίστηκαν από το σύστημα συναλλαγών σε ρύπους (Emissions Trading System). Για να αποφευχθεί μια καταστροφική άνοδος της θερμοκρασίας στον πλανήτη, οι εκπομπές ρύπων θα πρέπει να μειωθούν κατά 65% έως το 2030, με βάση όσα έχουν αποφασιστεί στη Συμφωνία του Παρισιού. Παρ’ όλα αυτά, το πακέτο Fit for 55 αποτελεί τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα προσπάθεια οποιασδήποτε κυβέρνησης ή χώρας ή θεσμού στο να αποφασιστεί το τι πρέπει να γίνει για να υπάρξει στροφή από τα ορυκτά καύσιμα σε άλλες πράσινες μορφές ενέργειας.