Είκοσι εννιά χρόνια μετά

Ο Θάνος Αξαρλιάν δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να μας συστηθεί όρθιος. Τον γνωρίσαμε ένα ζεστό μεσημέρι του 1992, στις 14 Ιουλίου, ξαπλωμένο μπρούμυτα σε ένα πεζοδρόμιο, στη συμβολή των οδών Καραγεώργη Σερβίας και Βουλής. Φορούσε ένα μπλουτζίν και ένα τίσερτ και έδειχνε να κοιμάται, ενώ «κολυμπούσε» στο ίδιο του το αίμα. Η οικογένειά του διατηρούσε εργαστήριο κοσμημάτων λίγο παρακάτω, στην οδό Περικλέους, όπου εργαζόταν και ο ίδιος για ένα χαρτζιλίκι. Εναν χρόνο νωρίτερα, είχε χάσει τον πατέρα του. Ο μεγαλύτερος αδελφός του, Σέργιος, είχε αναγκαστεί να αφήσει τις σπουδές του στο ΕΚΠΑ για να βοηθήσει στην οικογενειακή επιχείρηση και στο μεγάλωμα του μικρότερου αδελφού τους, του εξάχρονου Πέτρου. Εκείνο το μοιραίο μεσημέρι, ο Θάνος, βγαίνοντας για εξωτερικές δουλειές στη γειτονιά, χτυπήθηκε από θραύσμα ρουκέτας που εκτόξευσε η τρομοκρατική οργάνωση «17 Νοέμβρη», με στόχο τον υπουργό Οικονομικών Γιάννη Παλαιοκρασσά. «Ακουσα έναν εκκωφαντικό θόρυβο, αλλά δεν σκέφτηκα πως θα είχε συμβεί κάτι σ’ αυτό τον πολυσύχναστο δρόμο. Φώναξα, τρέξτε για τον Θάνο», κατέθεσε η μητέρα του θύματος, Σταυρούλα. «Οταν έγινε η κηδεία, το παιδί μου ήταν σαν να κοιμόταν. Είχε θραύσματα από τη ρουκέτα στη δεξιά του πλευρά η οποία είχε διαλυθεί». Ο αδελφός του, Σέργιος, μετά την εκταφή είχε δηλώσει: «Η δεξιά θωρακική κοιλότητα απλά δεν υπήρχε».

Τι πραγματικά γνωρίζουμε για τον Θάνο Αξαρλιάν σήμερα; Τι σκεφτόταν εκείνο το μεσημέρι, τι του έδινε χαρά, τι τον φόβιζε, τι ονειρευόταν να γίνει, πού θα πήγαινε διακοπές τις επόμενες μέρες; Το μόνο που γνωρίζουμε είναι ότι εκείνο το μεσημέρι ο δολοφόνος του Θάνου τον σκότωσε από τη βιασύνη της συζύγου του να φύγουν εκείνοι διακοπές. Επίσης, γνωρίζουμε ότι ο Θάνος ήταν το 19ο από τα 23 θύματα της 17 Νοέμβρη και το ένατο από τα 13 του αρχιεκτελεστή της, Δημήτρη Κουφοντίνα. «Ενας αθώος άνθρωπος», όπως τον χαρακτήρισε ο ίδιος στο βιβλίο του: «Η ρουκέτα έξυσε το Μερσεντές και εξερράγη σύρριζα δίπλα της. Ο Παλαιοκρασσάς απλώς τραυματίστηκε, όμως το ωστικό κύμα χτύπησε έναν περαστικό που είχε διεισδύσει στο χρονικό κενό, στο τυφλό σημείο της παρατήρησης. Ενας αθώος άνθρωπος, ο Θάνος Αξαρλιάν, ένας από τους δικούς μας, για αυτούς που αγωνιζόμασταν να έχουν ένα καλύτερο αύριο, έμεινε δίχως αύριο. Ο πόνος μας μεγάλος, ο δικός μου αβάσταχτος. Τηλεφώνησα αμέσως, εξέφρασα τη λύπη της 17Ν…». Τη μεγάλη λύπη του εξέφρασε και στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων, ενώπιον της μητέρας του θύματος. Η απάντησή της αποστομωτική. «Δεν με ενδιαφέρει τι λένε. Για μένα δεν υπάρχουν αυτοί οι άνθρωποι».

Ο Θάνος Αξαρλιάν δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να μας συστηθεί αυτοπροσώπως, να μάθουμε τι σκέφτεται, τι νιώθει για όσους έχουν μιλήσει για εκείνον. Σε αντίθεση με τον γιο του δολοφόνου του που με κάθε ευκαιρία υποστηρίζει τα πεπραγμένα του πατέρα του, και με όσους τον υποδέχονται κάθε φορά που παίρνει άδεια από τη φυλακή με χειροκροτήματα και αγκαλιές. «Θα ‘πρεπε να σκεφτούν ότι ο γιος μου δεν παίρνει άδεια από εκεί που βρίσκεται», δήλωνε με τρεμάμενη φωνή πριν από μερικά χρόνια η μητέρα του Θάνου. Είκοσι εννιά χρόνια μετά, η Σταυρούλα Αξαρλιάν ακόμα δυσκολεύεται να μιλήσει δημόσια για τον χαμό του γιου της. Σπάει η φωνή της και τα μάτια της γεμίζουν δάκρυα. Είκοσι εννιά χρόνια μετά, ο δολοφόνος του γιου της δεν έχει δηλώσει μεταμέλεια για τα εγκλήματά του, ενώ σε λίγο καιρό θα κυκλοφορεί ελεύθερος, στα ίδια μέρη που κάποτε παρίστανε τον αυτόκλητο λαϊκό εκδικητή, σκοτώνοντας ανθρώπους εν ψυχρώ για να νιώσει σημαντικός. Είκοσι εννιά χρόνια μετά, γνωρίζουμε χιλιάδες λεπτομέρειες για αυτούς τους απίθανους τύπους που συγκροτούσαν την 17Ν αλλά μόνο μία για τον Θάνο Αξαρλιάν: Οτι στο σημείο όπου σκοτώθηκε μια τιμητική πλακέτα από τον Δήμο Αθηναίων αναγράφει: «Εις μνήμην Θάνου Αξαρλιάν ως ελάχιστη τιμή στο αθώο θύμα της τρομοκρατίας». Και κάτι ακόμα. Οτι γύρω από την πλακέτα αυτή δεν έχει γίνει μέχρι σήμερα ούτε μία αυθόρμητη συγκέντρωση στη μνήμη του.

• Εκτός από τον Θάνο Αξαρλιάν που πέθανε ακαριαία, σοβαρά τραυματίστηκαν και οι διερχόμενοι Χρήστος Χυδιριώτης, Αθηνά Μεργούπη, Αργυρώ Μουσουράκη και Στυλιανός Κύλης που έχασε και το αριστερό του μάτι. Ανθρωποι που κυκλοφορούσαν αμέριμνοι και ξαφνικά βρέθηκαν με καρφωμένα θραύσματα ρουκέτας στο σώμα τους λες και περνούσαν από εμπόλεμη ζώνη και όχι από το κέντρο ευρωπαϊκής πόλης.