Η αντιμεταρρύθμιση Μητσοτάκη – Κεραμέως στον αντίποδα των διεθνών τάσεων

Στα δύο χρόνια διακυβέρνησής της η ΝΔ έχει βυθίσει τη χώρα σε μεγαλύτερες ανισότητες, σε μέτρα αυταρχισμού, στη ενίσχυση των μεγάλων συμφερόντων, στο κράτος των «κολλητών» και στη μετατροπή της διακυβέρνησης στο έργο «αντιπολιτευόμαστε την αντιπολίτευση». Τι σηματοδοτούν για την ανάπτυξη η διάλυση των εργασιακών σχέσεων, το πρότζεκτ με το καζίνο και τους ουρανοξύστες στο Ελληνικό, η δωρεά 178 εκατ. ευρώ στη Fraport, η αγορά των πολεμικών Rafale και η συνακόλουθη εκτόξευση της χώρας στην πρώτη θέση των πολεμικών κονδυλίων στο ΝΑΤΟ σε σχέση με το ΑΕΠ;

Τώρα, έρχεται πάλι η σειρά της εκπαίδευσης. Μετά τους νόμους που εξομοιώνουν επαγγελματικά τα αδιαβάθμητα κολέγια με τα δημόσια πανεπιστήμια, που εγκαθιστούν πανεπιστημιακή αστυνομία, που μειώνουν κατά χιλιάδες τους φοιτητές, στο κυοφορούμενο νομοσχέδιο αποκαλύπτεται μια νέα προσπάθεια ψευδώνυμων μεταρρυθμίσεων – στην πραγματικότητα, αντικοινωνικών πολιτικών.

Σε μια περίοδο που παντού στον κόσμο συζητούν πώς θα καλυφθούν τα μαθησιακά και τα ψυχοκοινωνικά κενά εκατομμυρίων εφήβων, η κυρία Κεραμέως επιμένει στο μοντέλο «σχολείο – εξεταστικό κέντρο», αρνούμενη να αποδεχθεί ακόμα και την παρότρυνση της UNESCO, σύμφωνα με την οποία άλλο προέχει: η αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκάλεσε η πανδημία στα σχολεία.

Ενα πρόσωπο υπεράνω υποψίας, ο Αντρέα Σλάιχερ, ακαδημαϊκός, υπεύθυνος του ΟΟΣΑ για εκπαιδευτικά ζητήματα και «αρχιτέκτονας» του προγράμματος PISA, σε συνέντευξή του στο «Βήμα της Κυριακής» τονίζει: «(…) πολλές χώρες που επλήγησαν χειρότερα από την πανδημία από ό,τι η Ελλάδα μπόρεσαν να ανοίξουν και να λειτουργήσουν ασφαλή σχολεία. Αυτό δεν ήταν αδύνατον». Γιατί το λέει; Γιατί στην Ελλάδα τα σχολεία παρέμειναν κλειστά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από κάθε ευρωπαϊκή χώρα. Η κυβέρνηση αρνήθηκε να λάβει τα αναγκαία μέτρα, με πρώτο εκείνο της αραίωσης των μαθητών στις τάξεις· δεν έκανε αναπροσαρμογή στα προγράμματα, ούτε επιμόρφωση στους εκπαιδευτικούς, ούτε προχώρησε έγκαιρα στην πολλάκις εξαγγελθείσα διανομή ηλεκτρονικών υπολογιστών στα παιδιά και στους εκπαιδευτικούς. Οπως λέει ο Σλάιχερ, «η πανδημία ενίσχυσε συνολικά την ανισότητα μεταξύ των εκπαιδευτικών συστημάτων (…) η επιτυχία των εκπαιδευτικών συστημάτων σήμερα είναι το να αλλάξουμε την οπτική μας γωνία: αφορά την οικοδόμηση της περιέργειας, το να ανοίξουμε το μυαλό των μαθητών και των μαθητριών μας. Το να ανοίξουμε το μυαλό τους αφορά τη συμπόνια, το να ανοίξουμε τις καρδιές τους αφορά το θάρρος, το να κινητοποιήσουμε τους γνωστικούς, κοινωνικούς και συναισθηματικούς πόρους τους».

Και συνεχίζει ο Σλάιχερ: «Νομίζω ότι το κλειδί για την Ελλάδα είναι να διδάξει λιγότερα πράγματα σε μεγαλύτερο βάθος! Αυτό που μαθαίνουν οι μαθητές στην Ελλάδα είναι συχνά ένα μίλι σε πλάτος, αλλά σε βάθος φτάνει μόλις μία ίντσα, οπότε γρήγορα απομνημονεύεται και στη συνέχεια ξεχνιέται, καθώς δεν σχετίζεται με τον πραγματικό κόσμο γύρω από τους μαθητές και τις μαθήτριες. Πιο ελπιδοφόρες φαίνεται να είναι οι εκπαιδευτικές προσεγγίσεις άλλων χωρών που αποφασίζουν να διδάξουν λιγότερα πράγματα, εμβαθύνοντας όμως σε αυτά περισσότερο (…) το να σκέφτεται (ο μαθητής) σαν ιστορικός, δηλαδή η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο η αφήγηση μιας κοινωνίας έχει αναδυθεί, αναπτυχθεί, εξελιχθεί και μερικές φορές ξεδιπλωθεί όταν αλλάξει το πλαίσιο, ξεπερνάει πολύ τη μνήμη ημερομηνιών, ονομάτων και τόπων…».

Η αντιμεταρρύθμιση Μητσοτάκη – Κεραμέως όμως βρίσκεται στον αντίποδα των παραπάνω και γενικότερα των διεθνών τάσεων. Πίσω από τις υποκρισίες περί «αριστείας», κάνουν το σχολείο πιο ανταγωνιστικό και εξοντωτικό, ενισχύουν την ανάγκη για φροντιστήρια, υποβαθμίζουν μαθήματα κοινωνικού προβληματισμού και καλλιτεχνικής παιδείας, αφού έφτασαν σε ανήκουστα βάθη γελοιότητας, να θεωρούν την Κοινωνιολογία… αριστερό μίασμα! Κι ακόμα, η κυβέρνηση, πολτοποίησε τα νέα πρωτοποριακά προγράμματα για το μάθημα της Ιστορίας, ενώ γκετοποίησε στα καμπ τα προσφυγόπουλα, ικανοποιώντας τις αντιδημοκρατικές αξιώσεις ή, ακόμα χειρότερα, τις ρατσιστικές σε κάποιες περιπτώσεις φοβίες γαλάζιων τοπικών αρχόντων.

Το νομοσχέδιο που προωθεί σε λίγες μέρες στη Βουλή η κυβέρνηση δεν υπηρετεί σύγχρονες παιδαγωγικές αντιλήψεις. Ακόμα κι όταν περιλαμβάνει ορισμένα καταρχήν θετικά στοιχεία, όταν αυτά εντάσσονται σε ένα πλαίσιο που μεγαλώνει τις διακρίσεις και τις ανισότητες για τους μαθητές και δεν αναγνωρίζει τον κοινωνικό ρόλο και την προσφορά των εκπαιδευτικών, δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας και στις δημοκρατικές προσδοκίες του λαού. Πιστεύω ότι κι αυτό το νομοθέτημα, που θα συναντήσει τη μεγάλη αντίθεση των εκπαιδευτικών, των μαθητών και των γονιών, θα καταψηφιστεί όπως και τα προηγούμενα της κυρίας Κεραμέως από σύσσωμη τη δημοκρατική αντιπολίτευση. Είναι μια στάση των κομμάτων της αντιπολίτευσης που, παρά τις διαφορές τους, συγκροτεί την ελπίδα ενόψει των εκλογών με απλή αναλογική, όποτε αυτές διεξαχθούν.

Ο Νίκος Φίλης είναι τομεάρχης Παιδείας και βουλευτής Α’ Αθηνών ΣΥΡΙΖΑ