Σπάνια και ήπια επιπλοκή η μυοκαρδίτιδα σε νέους

Την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να ανοίξει η πλατφόρμα emvolio.gov.gr για τον εμβολιασμό των εφήβων 15 – 17 ετών, υπό την αυστηρή προϋπόθεση της γονικής συναίνεσης. Ομως, οι σπάνιες παρενέργειες των εμβολίων με τεχνολογία mRNA (δηλαδή των Pfizer/BioNTech και της Moderna) τα οποία θα χορηγούνται σε εφήβους, δημιουργούν ανησυχία και «δεύτερες σκέψεις» στους γονείς. Στο πλαίσιο αυτό και καθώς η χώρα εισέρχεται σε ένα νέο εμβολιαστικό «κεφάλαιο» ενώ παράλληλα αυξάνονται και τα ραντεβού των πολιτών 18 – 24 ετών με την… ανοσία, η ανασκόπηση των ιατρών της Θεραπευτικής Κλινικής του ΕΚΠΑ σχετικά με τα περιστατικά μυοκαρδίτιδας που συνδέονται με τους εμβολιασμούς, δίνουν απαντήσεις σε ερωτήματα και προβληματισμούς που εκφράζουν αρκετοί γονείς αλλά και ο νεότερος πληθυσμός.

Πιο συγκεκριμένα, το τελευταίο διάστημα οι ρυθμιστικές αρχές σε διάφορες χώρες όπου έχει επιτευχθεί ευρεία εμβολιαστική κάλυψη του πληθυσμού, αναφέρουν σπάνια περιστατικά μυοκαρδίτιδας και περικαρδίτιδας που ενδεχομένως να σχετίζονται με τα εμβόλια mRNA. Αντίστοιχη συσχέτιση δεν έχει παρατηρηθεί με το εμβόλιο Ad26.COV2.S (Janssen/Johnson & Johnson vaccine).

Περιστατικά. Αναλυτικότερα, τα διαθέσιμα δεδομένα από τις βάσεις καταγραφής ανεπιθύμητων ενεργειών εμβολίων έχουν δείξει ότι η διάμεση ηλικία των περιστατικών ήταν κάτω από τα 30 έτη μετά τη 2η δόση, ενώ το 75% των περιστατικών αναφέρεται σε άρρενες ηλικίας 16-24. Μεταξύ των αναφερόμενων περιστατικών, σχεδόν όλα ήταν ήπια, με έναρξη πόνου στο στήθος εντός μίας εβδομάδας από τη 2η δόση και ταχεία αποδρομή των συμπτωμάτων εντός μιας εβδομάδας και βελτίωση των καρδιακών δεικτών εντός τριών εβδομάδων μετά από έναρξη υποστηρικτικής αγωγής.

Ο επίκουρος καθηγητής Καρδιολογίας στο ΕΚΠΑ, Αλέξανδρος Μπριασούλης και ο Θάνος Δημόπουλος (πρύτανης ΕΚΠΑ) εστιάζουν εντούτοις στην πλέον πρόσφατη δημοσίευση στην καρδιολογική επιθεώρηση του Αμερικανικού Ιατρικού Συλλόγου, όπου ανέλυσε 23 περιστατικά μυοκαρδίτιδας μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου 2021 σε άρρενες, μέλη των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ, με διάμεση ηλικία τα 25 έτη.

Σε 20 από τα 23 περιστατικά τα συμπτώματα άρχισαν εντός τεσσάρων ημερών μετά τη 2η δόση του εμβολίου ενώ οι υπόλοιποι τρεις ασθενείς είχαν νοσήσει με Covid-19 και παρουσίασαν συμπτώματα μετά τη δεύτερη δόση. Σε 16 άτομα είχε χορηγηθεί το εμβόλιο Moderna ενώ στους υπόλοιπους 7 το εμβόλιο Pfizer. Τα συμπτώματα υποχώρησαν στους περισσότερους εντός 7 ημερών. Δεν έχουν αναφερθεί σοβαρά περιστατικά με εκδήλωση καρδιακής ανεπάρκειας, σημαντική μείωση του κλάσματος εξωθήσεως σε συνδυασμό με αρρυθμίες ή και αιφνίδιο καρδιακό θάνατο συνδεόμενα με τα εμβόλια mRNA μέχρι σήμερα.

Αποτελεσματικότητα. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να τονιστεί ότι κατά το ίδιο διάστημα είχαν εμβολιαστεί πλήρως 436.000 στελέχη των Eνόπλων Dυνάμεων στις ΗΠΑ. Με βάση υπολογισμούς που λαμβάνουν υπόψη την επίπτωση της μυοκαρδίτιδας στον γενικό πληθυσμό (1 έως 22 περιστατικά ανά 100.000 άτομα) θα αναμένονταν έως 8 περιστατικά μεταξύ όσων εμβολιάστηκαν με δύο δόσεις εμβολίου. Στον συγκεκριμένο πληθυσμό καταγράφηκαν 19 περιστατικά, επομένως η επίπτωση είναι υψηλότερη του αναμενομένου αλλά παραμένει σπάνια και μάλιστα τα συμπτώματα ήταν ήπια και αυτοπεριοριζόμενα. Επιπλέον, μεταξύ νεαρών υγιών αθλητών που νόσησαν με Covid-19, το 1% είχε ευρήματα μυοκαρδίτιδας στη μαγνητική καρδιάς.

Συμπερασματικά, «με δεδομένη την υψηλή αποτελεσματικότητα των εμβολίων αυτών στην πρόληψη της λοίμωξης Covid-19, το όφελος υπερβαίνει τον σπάνιο κίνδυνο εκδήλωσης μυοκαρδίτιδας / περικαρδίτιδας. Συμπτώματα όπως πόνος στο στήθος, δύσπνοια ή και αίσθημα παλμών πρέπει να εγείρουν την υποψία πιθανώς σχετιζόμενης με το εμβόλιο μυοκαρδίτιδας / περικαρδίτιδας αλλά και τον αποκλεισμό άλλων αιτιών μυοκαρδίτιδας / περικαρδίτιδας. Ο μηχανισμός πιθανώς να είναι η εκδήλωση μυοκαρδιακής φλεγμονής εξαιτίας της φλεγμονώδους απόκρισης στο εμβόλιο. Η καταγραφή ανεπιθύμητων ενεργειών πιθανά σχετιζόμενων με το εμβόλιο συνεχίζεται αλλά η σπανιότητα των επιβεβαιωμένων ανεπιθύμητων ενεργειών δεν πρέπει να υποβαθμίζει την αξία του εμβολιασμού», καταλήγουν οι καθηγητές του ΕΚΠΑ.

Τα οφέλη. Εν τω μεταξύ, ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις αρχές της εβδομάδας στο κρίσιμο αυτό θέμα και η πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, Μαρία Θεοδωρίδου. Ειδικότερα, όπως είπε, έως και τις 21 Ιουνίου, είχαν γίνει 8 εκατ. δόσεις σε παιδιά ηλικίας 12 – 17 ετών και σε 6 εκατ. παιδιά είχαν δοθεί και οι δυο δόσεις του εμβολιασμού. «Κατεγράφησαν σε αυτό τον μεγάλο αριθμό των εμβολιασμών, 250 περίπου περιπτώσεις ήπιας αυτοϊώμενης περιμυοκαρδίτιδας που αντιπροσωπεύουν το 1% – 4% περιπτώσεις ανά 100.000». Και πρόσθεσε: «Απαιτείται, επομένως, συνεχής επιτήρηση των ανεπιθύμητων ενεργειών, αλλά οι σπάνιες ήπιες καταστάσεις, όπως αυτή που αναφέρθηκε, δεν αναιρούν το όφελος των εμβολίων, όπως συμπεραίνουν και οι ερευνητές που δημοσίευσαν την προαναφερθείσα μελέτη».