Ωρα αλληλεγγύης

Η πανδημία και η κλιματική αλλαγή επηρέασαν την παραγωγή και διανομή τροφίμων με τρόπους που δεν έχουμε ξαναδεί αποκαλύπτοντας ότι τα αγροδιατροφικά συστήματα δεν είναι άτρωτα και τονίζοντας την ανάγκη για αποτελεσματικότερα, χωρίς αποκλεισμούς, ανθεκτικά και βιώσιμα συστήματα γεωργικών τροφίμων.

Στο πλαίσιο αναζήτησης μιας τέτοιας λύσης εντοπίζει τις ρίζες του ο διάλογος μεταξύ ΕΕ και Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), καθώς και η Σύνοδος κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για τα Συστήματα Τροφίμων τον προσεχή Σεπτέμβριο.

Σκοπός είναι να δρομολογηθούν τολμηρές δράσεις για τον μετασχηματισμό του τρόπου παραγωγής και κατανάλωσης τροφίμων, ώστε να εξασφαλιστεί η διαρκής ικανότητα σίτισης του αυξανόμενου παγκόσμιου πληθυσμού με βιώσιμο τρόπο. Αυτό σημαίνει ότι χωρίς αναβολές και ευχολόγια πρέπει να δούμε κατάματα τους όρους, που διαμορφώνουν όσα θέλουμε να αλλάξουμε.

Η παραγωγή, η διάθεση αλλά και η πρόσβαση στα τρόφιμα είναι οργανωμένη μέσα σε ένα πλαίσιο που τον κυρίαρχο ρόλο παίζουν μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες διαφόρων κλάδων. Η οργάνωση αυτή βασίζεται στην ενσωμάτωση τοπικών συστημάτων παραγωγής τροφίμων σε ένα παγκόσμιο σύστημα.

Το σύστημα αυτό έφερε αλλαγές και μεγάλες μετατοπίσεις. Οι τοπικοί παραγωγοί στον αναπτυσσόμενο κόσμο, οι οποίοι παρήγαγαν παραδοσιακά για να καλύψουν τις ανάγκες διαβίωσης των οικογενειών τους, ασχολούνται πλέον με την καλλιέργεια προϊόντων που προορίζονται για το εμπόριο σε κάποια μακρινή χώρα. Μπορεί ακόμα και να εγκατέλειψαν τη γεωργία με αποτέλεσμα να γίνουν από παραγωγοί καταναλωτές.

Συνεπώς, επιβάλλεται να βάλουμε στο μικροσκόπιο τα αλληλοσυμπληρούμενα προβλήματα της επισιτιστικής ανασφάλειας, της κλιματικής αλλαγής, της φτώχειας και των ανισοτήτων, της απώλειας βιοποικιλότητας, της μετανάστευσης και των συγκρούσεων εξετάζοντας θέματα από τον λιμό έως την παχυσαρκία και από τα υποβαθμισμένα εδάφη έως τους εξαντλημένους φυσικούς πόρους.

Ιδιαίτερα για την ΕΕ, η συζήτηση αυτή είναι κρίσιμη. Η πράσινη συμφωνία, το βάρος της οποίας καλείται με υπερβολικό τρόπο να σηκώσει η ΚΑΠ, πρέπει να οδηγήσει σε μια σωστή αναλογία των αναγκαίων φιλοπεριβαλλοντικών κανόνων στις γεωργικές πρακτικές αποφεύγοντας ενδεχόμενη μείωση παραγωγής και εκτόξευσης κόστους.

Η ισόρροπη ανάπτυξη και η κοινωνική δικαιοσύνη, η βιώσιμη διαχείριση των υδάτινων πόρων και ο τερματισμός εξάντλησης του εδάφους, η ενσωμάτωση της καινοτομίας και της ευφυούς γεωργίας στις καλλιεργητικές πρακτικές, η μείωση των επιπέδων απώλειας και σπατάλης τροφίμων και η ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας, αποτελούν βασικές συνιστώσες της αρχιτεκτονικής των δράσεων που θα προκριθούν.

Πρωταγωνιστές δεν μπορεί να είναι μόνο οι τεχνοκράτες των διεθνών οργανισμών. Πρωταγωνιστές πρέπει να είναι και οι πολιτικοί, επιστήμονες και ακαδημαϊκοί και φυσικά οι παραγωγοί και όλοι οι εμπλεκόμενοι στην αλυσίδα αξίας του πρωτογενούς τομέα. Το στοίχημα αντιμετώπισης του κινδύνου της επισιτιστικής ασφάλειας και κυρίως της πείνας δεν είναι μόνο θέμα οικονομίας και ανταγωνιστικότητας. Είναι ζήτημα ανθρωπιάς και αξιοπρέπειας. Τώρα, είναι η ώρα της αλληλεγγύης.

Ο Γιάννης Οικονόμου είναι υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αρμόδιος για την Κοινή Αγροτική Πολιτική. Βουλευτής Φθιώτιδας της ΝΔ