Γονική συναίνεση

Ο καθ’ ομολογίαν δράστης της δολοφονίας των Γλυκών (Πικρών) Νερών δήλωσε ότι η έγνοια του, πια, είναι η σωστή ανατροφή της μικρής κόρης του. Είτε πρόκειται για παραφροσύνη είτε για υπόκριση, τότε πάλι γεννάται το ερώτημα: και η Καρολάιν είχε καλή ανατροφή και πολλά ενδιαφέροντα, αλλά πόσο τη βοήθησαν όλα αυτά εφόσον έμπλεξε με κάποιον που τη δολοφόνησε και ενδιαφερόταν για το πώς θα ανατραφεί η κόρη του, αλλά χωρίς τη μαμά της και με τον ίδιο στη φυλακή; Παράνοια, αλλά όχι με την κλινική έννοια. Ο δράστης είναι μια χαρά, και γράμματα γνωρίζει. Το θέμα θυμίζει ένα σχολείο της Θεσσαλονίκης μπροστά στο οποίο, στον δρόμο, είχαν γίνει κάποια τροχαία με θύματα μαθητές, οπότε, κατά το πρότυπο «Οδηγοί, προσοχή, παίζουν παιδιά», κάποιος έβαλε την ταμπέλα «Παιδιά, προσοχή, παίζουν οδηγοί».

Κάθε μέρα τα κανάλια παίζουν εκπομπές με την ένδειξη «Απαιτείται γονική συναίνεση». Και αναλογίζεται κανείς αν έπρεπε να γράφουν «Απαιτείται παιδική συναίνεση», τουλάχιστον για κάποιους, ελάχιστους γονείς με νηπιακή κρίση ή με επάρκεια βρέφους όσον αφορά στο να τσεκάρουν την καταλληλότητα μιας εκπομπής την οποία καταλαβαίνουν λιγότερο από τα παιδιά τους.

Η φράση «γονική συναίνεση» έχει μεγάλο βάρος, ευθύνη και είναι περίπλοκη έννοια. Μπορεί κανείς να το σκεφτεί τραγικά υποθέτοντας πως η μικρή κόρη του δράστη ήταν ήδη πέντε ετών και ο πατέρας της, που σε λίγο θα σκότωνε τη μητέρα της, να έκρινε ποια εκπομπή θα έβλεπε το παιδί και ποια όχι; Με ποια κριτήρια, όταν ο ίδιος αποδείχθηκε πως είναι αυτός που είναι με βάση την ομολογία του; Ισως θα μπορούσε να κρίνει σε μια ταινία μόνο την ποιότητα της ηθοποιίας στην οποία διέπρεψε επί έναν μήνα.

Ολα αυτά τα αντιφατικά και τα παρανοϊκά θέλουμε να νομίζουμε πως συνδέονται με ελάχιστες, ακραίες περιπτώσεις ανθρώπων και γονέων, αλλά ίσως δεν είναι ακριβώς έτσι – όπως τουλάχιστον αποδεικνύεται από τα καθημερινά δελτία, όπου δεν λείπουν ποτέ οι φόνοι, οι σχεδόν καθημερινοί βιασμοί, η παιδεραστία, η οικογενειακή βία, οι γονεοκτονίες, οι ληστείες και τα λοιπά ευαγή. Ισα ίσα, επειδή το πράγμα δεν έχει τελειωμό, αναρωτιόμαστε ποιο είναι εντέλει το πραγματικό, μουλωχτό ποσοστό εγκληματικότητας και τι φρικαλέο θα διαβάσουμε αύριο ότι συνέβη, με δράστη κάποιον που μέχρι χθες θεωρούνταν το καλύτερο παιδί της γειτονιάς, φιλήσυχος γείτονας ή αξιοσέβαστος ιερεύς που τελικά αποδείχθηκε πως είχε ιδιαίτερη αδυναμία στο βιτριόλι.

Αυτός, λένε, εκ των υστέρων, ούτε μύγα δεν πείραζε. Ωστόσο, αν τη γλίτωσαν οι μύγες, εντέλει την πλήρωσε κάποιος άνθρωπος – ίσως και περισσότεροι, γιατί, τελικά, ποτέ δεν την πληρώνει ένας, ακόμα κι αν είναι ερημίτης. Το έγκλημα υπάρχει δυνάμει, βράζει από κάτω, σε άπειρες μορφές και αίφνης, σε μια στιγμή, αναδύεται και γίνεται πραγματικότητα απίστευτη. Οι πολυκατοικίες φαίνονται όλες ήσυχες, αλλά ποιος ξέρει τι πραγματικά επωάζεται (ή όχι) σε κάθε διαμέρισμα; Γιατί το έγκλημα δεν γίνεται ξαφνικά και εκ του μηδενός – εκτός αν πρόκειται για κλινικές περιπτώσεις. Ολα φτάνουν αργά σε ένα σημείο και ξαφνικά σπάει η επίφαση και γίνεται το μεγάλο κακό. Ακόμα, ενίοτε, και στις καλύτερες οικογένειες – ποια ανατροφή και γονική συναίνεση, όταν όχι πολύ σπάνια τέκνα ιερέων αποδεικνύονται διαβόλου ανίψια και γόνοι υπουργών αναδεικνύονται δράστες βαριών αδικημάτων που θα τα περίμενε κανείς, λογικά, να προκύψουν από λιγότερο αξιοπρεπείς ή σοβαροφανείς φαμίλιες; Τίποτε δεν εξυπακούεται και δύσκολα μπορεί να βρει κανείς ποια είναι κάθε φορά η μήτρα του κακού. Διότι ο καθείς είναι μοναδικός και κάθε περίπτωση ανεπανάληπτη (όσο και να υπάρχουν θεωρητικά κοινοί τόποι), ειδικά όταν σε ένα μυαλό νοθεύονται τα όρια και οι έννοιες κατά το «τη σκότωσα γιατί την αγαπούσα». Ή δολοφόνησα τη μάνα και η έγνοια μου είναι μόνο πώς θα αναθρέψω το παιδί. Ποιος να αναθρέψει ποιον;

Απόλυτη συνταγή δεν υπάρχει στο πώς να μεγαλώσει και να ανατραφεί ένα τέκνο. Οσο καλοβαλμένα και να είναι τα πράγματα, παίζονται στο όριο της ζαριάς. Οι παράγοντες είναι πολλοί και σκοτεινοί και υπάρχει και η μοναδικότητα του DNA, και η κληρονομικότητα παλιών, αδιερεύνητων προγόνων, και η τύχη, και η συγκυρία, και οι κακές κύστες, και η αμφιλεγόμενη στιγμή, και ο μοναδικός και διαφορετικός τρόπος που δυο αδέλφια εσωτερικεύουν το ίδιο εξωτερικό περιβάλλον και τη συμπεριφορά των ίδιων γονέων. Δεν υπάρχει εξίσωση. Δεν υπάρχει γεωμετρία. Η κόλαση είναι οι άλλοι, κατά το γνωστό, άρα ο καθείς για τους άλλους είναι μια δυνάμει κόλαση. Το πιο δύσκολο δεν είναι αν θα φας το μεσημέρι φασουλάδα ή γαρίδες, αν είσαι πιλότος ελικοπτέρου ή ταξιτζής με Skoda, αλλά οι σχέσεις με τους άλλους και με τον εαυτό μας – όπως αποδεικνύεται. Εκεί ανοίγεται το έρεβος το οποίο δεν γεμίζει πάντα με άνθη ή, αν γεμίζει στην αρχή, στη συνέχεια δεν ξέρουμε τι και πώς θα συμβεί. Μερικές φορές, καθώς λέει κι ο ποιητής, έρχεται η ώρα που «κανείς ιππέας δεν νοιάζεται για το λουλουδάκι του αγρού».

Η τραγωδία ξεκινάει από σκοτάδια συχνά αδιερεύνητα. Από διαταραχές με λογική επίστρωση και από παλαβές αναγωγές. Πώς μπορεί να πει κάποιος που σκότωσε τη γυναίκα του και ίσως πάει ισόβια ότι «το μόνο που με νοιάζει, πια, είναι η ανατροφή του παιδιού»; (Αν είναι και αλήθεια, ως ψυχική διάθεση, έστω – δεν το ξέρουμε.) Κι όμως ο άνθρωπος το είπε και πιθανώς να του φαίνεται και φυσιολογικό – και αυτό είναι το πλέον δύσπεπτο. Και με ποιον μπορεί να συνυπάρξει κάποιος που έχει τέτοια δομή σκέψης; Σαν να λες ότι θα ρίξω το ελικόπτερο στο βουν, γιατί με νοιάζει να φτιάξω καλύτερη τον έλικα ανυψώσεως.

(Παιδιά, προσοχή, παίζουν οδηγοί).