Πρέπει να βάλουμε κανόνες στο φαινόμενο του «lobbying»

Η οργανωμένη διαβούλευση και ανταλλαγή απόψεων και επιχειρημάτων μεταξύ των φορέων που νομοθετούν, λαμβάνουν αποφάσεις, χαράσσουν και εφαρμόζουν δημόσιες πολιτικές με όσους επηρεάζονται από τις αποφάσεις αυτές είναι μια πρακτική που εμφανίζεται σε όλες τις χώρες του κόσμου και πρέπει να ασκείται με συγκεκριμένους και καθαρούς κανόνες, προκειμένου να μην είναι απειλή αλλά ευκαιρία για τη δημοκρατία.

Η απάντηση λοιπόν είναι απλή και ξεκάθαρη. Νομοθετούμε επειδή η ρύθμιση της άσκησης δραστηριοτήτων επιρροής αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ποιότητα της διαφάνειας και της λογοδοσίας και εντέλει για την ποιότητα της δημοκρατίας μιας χώρας.

Η κυβέρνηση προωθεί για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας ένα θεσμικό πλαίσιο για τη ρύθμιση του φαινομένου του «lobbying», δηλαδή της οργανωμένης παρουσίασης των θέσεων μιας ομάδας φορέων ή ατόμων που έχουν κοινά συμφέροντα και επιδιώξεις και επιθυμούν να παρουσιάσουν τις θέσεις τους και να επηρεάσουν τους υπεύθυνους για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή των νόμων και των δημόσιων πολιτικών. Η συζήτηση σε επίπεδο ΕΕ αλλά και ΟΟΣΑ αναδεικνύει τα οφέλη από την ύπαρξη δικλίδων διαφάνειας και ακεραιότητας τόσο στο επίπεδο της καλής νομοθέτησης και χάραξης αποτελεσματικών δημόσιων πολιτικών όσο και στην εφαρμογή αυτών. Αντίθετα η απουσία κανόνων και ενός συγκεκριμένου πλαισίου εγκυμονεί κινδύνους και οξύνει τις ασυμμετρίες μεταξύ αυτών με πρόσβαση στην πληροφορία και στους ασκούντες εξουσία και αυτών που δεν έχουν αντίστοιχες «προσβάσεις».

Είναι χαρακτηριστικό ότι 22 κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν ήδη κανόνες για το «lobbying», ενώ και σε επίπεδο ΟΟΣΑ πάνω από 24 χώρες έχουν υιοθετήσει σχετικές ρυθμίσεις. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι στο επίπεδο των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ενωσης το Κοινοβούλιο ήδη από το 1995 δημιούργησε Μητρώο Διαφάνειας και στη συνέχεια η Επιτροπή δημιούργησε το δικό της μητρώο το 2008 με τα δύο θεσμικά όργανα να συμφωνούν το 2011 για τη δημιουργία κοινού Μητρώου Διαφάνειας ΕΕ. Στις 7/6/2021 υπήρχαν 12.616 εγγεγραμμένοι φορείς με 161 εξ αυτών να προέρχονται από την Ελλάδα.

Ο σκοπός του ρυθμιστικού αυτού πλαισίου είναι απλός. Βάζουμε κανόνες στο φαινόμενο του «lobbying», προκειμένου να μπορούν οι διάφορες ομάδες συμφερόντων να παρουσιάσουν συγκροτημένα τις απόψεις τους για τις δημόσιες αποφάσεις που μπορεί να τις επηρεάσουν, παρέχοντας έτσι τεχνική και εξειδικευμένη πληροφόρηση που δύναται να βελτιώσει την ποιότητα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και συνακόλουθα το περιεχόμενό τους.

Για πρώτη φορά ορίζουμε τις δραστηριότητες επιρροής καθώς και τα άτομα και τους φορείς που υπόκεινται στις υποχρεώσεις διαφάνειας κατά την άσκηση δραστηριοτήτων επιρροής ή εξαιρούνται από τις υποχρεώσεις διαφάνειας. Ακολουθώντας τις καλές διεθνείς πρακτικές, θεσπίζουμε ηλεκτρονικό μητρώο με συγκεκριμένες υποχρεώσεις εγγραφής και παραγωγής αναφορών. Ορίζουμε έναν ισχυρό εποπτικό φορέα και κυρώσεις για όσους δεν συμμορφώνονται με τις θεσμικές τους υποχρεώσεις. Η Ελλάδα αποκτά επιτέλους ένα σύγχρονο ρυθμιστικό πλαίσιο για το «lobbying» με βάση την εμπειρία της ΕΕ αλλά και του ΟΟΣΑ και μετά από ευρεία διαβούλευση και συνεργασία με χώρες όπως η Ιρλανδία, η Γαλλία αλλά και ο Καναδάς, που έχουν ήδη υιοθετήσει και εφαρμόσει αντίστοιχες διατάξεις.

Η φιλόδοξη αυτή νομοθετική πρωτοβουλία του κ. Βορίδη εντάσσεται στην κεντρική κυβερνητική στρατηγική για την ενδυνάμωση της ακεραιότητας και της λογοδοσίας με μια δέσμη τολμηρών μεταρρυθμίσεων όπως είναι η ίδρυση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, η ανάπτυξη Εθνικής Πύλης για την Κωδικοποίηση και Αναμόρφωση της Ελληνικής Νομοθεσίας, η δημιουργία Εθνικού Μητρώου Διαδικασιών, η θεσμοθέτηση πλαισίου διαχείρισης φαινομένων σύγκρουσης συμφερόντων (Ν. 4622/2019), η ανάπτυξη ολοκληρωμένου Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου στους δημόσιους οργανισμούς (Ν. 4795/2021), η ενδυνάμωση των μηχανισμών εποπτείας των πειθαρχικών διαδικασιών κ.ά.

Ο Αγγελος Μπίνης είναι διοικητής της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας