Επτά στοιχήματα στον δρόμο της ανάπτυξης

Ταμείο Ανάκαμψης και εμβολιασμοί δίνουν το τέμπο για τη νότα αισιοδοξίας στις προοπτικές της ελληνικής οικονομίας, χωρίς αυτό να σημαίνει όμως ότι ο δρόμος προς την ανάκαμψη δεν κρύβει κινδύνους. Από την πολυσέλιδη έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική 2020-2021 προκύπτουν 6+1 προκλήσεις – βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες -, χτυπώντας καμπανάκι για εγρήγορση.

Η οικονομική δραστηριότητα εκτιμάται φέτος στο 4,2% και η ανάκαμψη αναμένεται ιδιαίτερα δυναμική το δεύτερο εξάμηνο του 2021. Οι λόγοι είναι η εγχώρια ζήτηση, η έναρξη των έργων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και η αύξηση των τουριστικών εισπράξεων. Το 2022 και το 2023 η οικονομική δραστηριότητα θα διαμορφωθεί σε 5,3% (προχωρώντας σε προς τα πάνω αναθεώρηση) και 3,9% αντίστοιχα. Ο κεντρικός τραπεζίτης Γιάννης Στουρνάρας εμφανίζεται πιο αισιόδοξος για την πορεία της ελληνικής οικονομίας και εκτιμά ότι το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί μια πολύ μεγάλη ευκαιρία, καθώς σε διάστημα 6-7 ετών μπορεί να εισρεύσουν στη χώρα πόροι της τάξης των 75 δισ. ευρώ. Λαμβάνοντας αυτό ως δεδομένο, ο κεντρικός τραπεζίτης δεν αποκλείει πλέον το σενάριο η χώρα να πετύχει μέση ετήσια ανάπτυξη 3,50% την επόμενη δεκαετία. Σύμφωνα με την ΤτΕ, βασική προϋπόθεση για την αναπτυξιακή προσπάθεια είναι η εύρυθμη λειτουργία του τραπεζικού συστήματος, προκειμένου να είναι σε θέση να χρηματοδοτήσει υγιείς επιχειρήσεις μετά την πανδημία.

Οπως τονίζεται, παρά το γεγονός ότι το εμβολιαστικό πρόγραμμα εξελίσσεται ομαλά, η εξάπλωση των μεταλλάξεων αποτελεί πηγή αβεβαιότητας και τυχόν επιδείνωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε υποτονική τουριστική περίοδο και να καθυστερήσει την επιστροφή στην κανονικότητα.

Ενας επιπλέον κίνδυνος πηγάζει από μια ενδεχόμενη καθυστέρηση στην απορρόφηση των πόρων του ευρωπαϊκού μέσου ανάκαμψης. Στο δημοσιονομικό μέτωπο, η ΤτΕ αναφέρει πως η δημοσιονομική επέκταση πρέπει να παραμείνει στοχευμένη και προσωρινή, προκειμένου να διαφυλαχθεί η βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους, καλεί το ταμειακό απόθεμα να διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα και μεσοπρόθεσμα απαιτεί τη γρήγορη και αξιόπιστη αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορροπίας.

Η άρση των μέτρων στήριξης θα μπορούσε να οδηγήσει σε πτωχεύσεις, σε αύξηση των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) και σε επιδείνωση της αγοράς εργασίας. Τονίζει ότι παρατηρήθηκε οριακή αύξηση το α’ τρίμηνο του 2021, με το υπόλοιπο να ανέρχεται στα 47,3 δισ. ευρώ (Μάρτιος 2021), ενώ ο λόγος προς το σύνολο παρέμεινε υψηλός (30,3%). Εκτιμάται ότι ο δείκτης ΜΕΔ θα μπορούσε να μειωθεί σε μονοψήφιο ποσοστό, σε επίπεδο τραπεζικού συστήματος, μέχρι το τέλος του 2022.

Η κύρια πρόκληση βραχυπρόθεσμα, σύμφωνα με την έκθεση, σχετίζεται με τον έλεγχο της πανδημίας και την επάνοδο σε σταθερή αναπτυξιακή τροχιά. Σε μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα, η πανδημία ανέδειξε νέες προκλήσεις και επέτεινε προϋπάρχουσες μακροοικονομικές ανισορροπίες. Παράλληλα, τυχόν γεωπολιτικές εντάσεις ενδέχεται να οξύνουν την προσφυγική κρίση και να επηρεάσουν το οικονομικό κλίμα και τις επενδύσεις. Οι προκλήσεις αυτές είναι:

Τα δίδυμα ελλείμματα. Η επιστροφή της ελληνικής οικονομίας σε μια κατάσταση δίδυμων ελλειμμάτων, σε συνδυασμό με τη διόγκωση του ιδιωτικού και δημόσιου χρέους, αυξάνει τους κινδύνους και μπορεί να δυσχεράνει την επίτευξη των στόχων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Η λήξη του έκτακτου λόγω της πανδημίας προγράμματος αγοράς τίτλων της ΕΚΤ θα μπορούσε να ασκήσει ανοδικές πιέσεις στο κόστος δανεισμού του ελληνικού Δημοσίου αν έως τότε η πιστοληπτική αξιολόγηση της ελληνικής οικονομίας υπολείπεται της επενδυτικής βαθμίδας.

Οι τράπεζες συνεχίζουν να επιβαρύνονται από ένα υψηλό απόθεμα ΜΕΔ, τα οποία αναμένεται να αυξηθούν μετά τη λήξη των μέτρων στήριξης. Παράλληλα, η κεφαλαιακή βάση των τραπεζών αναμένεται να αποδυναμωθεί περαιτέρω ως αποτέλεσμα της ακολουθούμενης πολιτικής μείωσης των κόκκινων δανείων.

Η διαρθρωτική ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας παραμένει συγκριτικά χαμηλή, παρά τη βελτίωση σε ορισμένους τομείς.

Η ανεργία παραμένει σε υψηλά επίπεδα και ενδέχεται να αυξηθεί μετά την άρση των μέτρων στήριξης, ιδιαίτερα σε κλάδους υπηρεσιών που επηρεάστηκαν αρνητικά από την πανδημία. Καθώς η πανδημία οδηγεί σε αλλαγές των καταναλωτικών προτύπων, η ανάκαμψη στους κλάδους αυτούς ενδέχεται να καθυστερήσει, με κίνδυνο η ανεργία να μετατραπεί σε διαρθρωτικό φαινόμενο.

Το υψηλό επενδυτικό κενό της προηγούμενης δεκαετίας περιορίζει τις μακροπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας.

ΟΙ ΑΥΞΗΣΕΙΣ ΤΙΜΩΝ

Ανοδικά κινείται η αγορά ακινήτων

Ανοδική τροχιά για την αγορά ακινήτων βλέπει η ΤτΕ για το 2021, τονίζοντας μεταξύ άλλων ότι παρά τα αυξημένα εμπόδια το υψηλών προδιαγραφών τμήμα της αγοράς προσείλκυσε έντονο ενδιαφέρον και σημαντικού ύψους πράξεις από ιδιώτες, επιχειρήσεις και επενδυτές. Οι ονομαστικές τιμές των διαμερισμάτων στο α’ τρίμηνο του 2021 ήταν αυξημένες κατά 3,2% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2020. Στο δ’ τρίμηνο του 2020 και το α’ τρίμηνο του 2021, καταγράφονται υψηλότεροι ρυθμοί αύξησης στα παλαιά διαμερίσματα έναντι των νέων, ενώ το 2020 οι τιμές των νέων διαμερισμάτων αυξήθηκαν με ετήσιο ρυθμό 4,7%, έναντι 4,0% των παλαιών διαμερισμάτων.