-αρα, μάρα, σαχλαμάρα

Στη ζώνη του λυκόφωτος της τηλεόρασης, όπου κυριαρχούν οι κάθε είδους «ξανθιές» αλλά και διάφοροι «ξανθοί» (ανεξάρτητα από το χρώμα των μαλλιών τους, αυτό), καλλιεργείται και αναπαράγεται ένα ιδιότυπο γλωσσικό ιδίωμα, κράμα σαχλαμάρας και στραμπουληγμένων ή κακοχωνεμένων αγγλικών. Ειδικά η κατάχρηση αγγλικών λέξεων συμπυκνώνεται πρωτίστως στο τρίπτυχο το concept, το project, το budget, που για τις κάθε είδους περσόνες, υποπερσόνες και ανθυποπερσόνες της TV είναι ό,τι περίπου ήταν το τρίπτυχο ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη για τους πρωταγωνιστές της Γαλλικής Επανάστασης.

Μακριά από μένα απόψεις περί απόλυτης αυτάρκειας της οποιασδήποτε γλώσσας, και βέβαια και της ελληνικής. Ασφαλώς και τα αγγλικά είναι (μέσω Αμερικής, κυρίως) η κατεξοχήν γλώσσα των media και της show business (να, αμέσως αμέσως, δυο χρήσιμες λέξεις αλλοδαπής προέλευσης). Δεν είναι ούτε παράλογο ούτε καταδικαστέο να προσφεύγουμε σε όρους όπως ρεπόρτερ/ρεπορτάζ, μοντάζ, σπικάζ, λάιβ, ακόμα και σε όρους όπως debate, talk show, reality show, prime time, κ.λπ. (και μη μου πείτε να υιοθετήσουμε τα τηλεμαχία, ομιλόραμα κ.λπ., γιατί θα γελάσω). Παράλογο, καταδικαστέο, και κυρίως σαχλό, είναι να χρησιμοποιούνται ασύστολα και ανερμάτιστα αγγλικοί όροι ακόμα και σε περιπτώσεις όπου υπάρχει απόλυτα επαρκές και λειτουργικό ελληνικό ισοδύναμο. Γιατί, για παράδειγμα, budget και όχι προϋπολογισμός μιας εκπομπής;

Η κυρία Βασιλική Λουκάκου, φιλόλογος και φίλη της στήλης, η οποία λόγω lockdown είδε τους τελευταίους μήνες περισσότερο τηλεόραση απ’ ό,τι συνήθως και απ’ ό,τι θα ήθελε, μου επισήμανε με επιστολή της ένα ακόμα φαινόμενο, σχετικά καινοφανές, ραγδαία επιδεινούμενο, το οποίο παρατηρείται κατεξοχήν στον από τηλεοράσεως εκφερόμενο λόγο: την «υπερκατάχρηση» της κατάληξης -αρα, προκειμένου να υποδηλωθεί πόσο φοβερά είναι αυτά που συμβαίνουν είτε στο στούντιο και γενικότερα στον χώρο των media, είτε έξω, στη ζωή.

Από την πλευρά μου, πήρα την πρωτοβουλία τους ιδιότυπους τηλε-υπερθετικούς που εντόπισε και μου έστειλε η κυρία Λουκάκου να τους ταξινομήσω απλώς σε κατηγορίες. Εχουμε, λοιπόν, και λέμε:

α. Τηλεοράσεως και show business σημαντικά: εκπομπάρα, στουντιάρα, απαντησάρα, επεισοδιάρα, σκηνικάρα, καναλάρα, εικονάρα, αποψάρα, ατακάρα.

β. Εμφανίσεως σημαντικά («όλως τυχαίως», αφορούν κατά κανόνα γυναίκες): κουκλάρα, γυναικάρα, μοντελάρα, κοριτσάρα, θεάρα, καρακουκλάρα, κορμάρα, σωματάρα, κομματάρα.

γ. Ρούχων και καλλωπισμού σημαντικά: φορεματάρα, καλσονάρα, σετάρα (φούστα-μπλούζα, ας πούμε), κομμωτηριάρα.

δ. Διασκεδάσεως και lifestyle σημαντικά: ποτάρα, παρτάρα, τραγουδάρα, φωνάρα, καταστασάρα, εμπειριάρα, ζωάρα.

ε. Γηπέδου σημαντικά: ομαδάρα, παιχνιδάρα, ντερμπάρα, παιχτάρα.

στ. Σπιτιού και μαγειρικής σημαντικά: κουζινάρα, μπανάρα, μπαλκονάρα, τηγανάρα, σαλατάρα.

ζ. Επαγγελμάτων, αξιωμάτων και πόλεων(!) σημαντικά: δημοσιογραφάρα, αφεντικάρα, παραγωγάρα, προεδράρα, πρωθυπουργάρα, Λονδινάρα (sic).

Εμμηνος ρήση

Δύο κίνδυνοι απειλούν την ανθρωπότητα: η υπερβολική τάξη και η υπερβολική αταξία.

Πωλ Βαλερύ