Εσύ αποφασίζεις

«Είναι πρωτάκουστο, πρωτοφανές». «Δεν έχει ξαναγίνει». «Είναι σοκαριστικό». Φράσεις τέτοιου τύπου κυριαρχούν τις τελευταίες μέρες στα σόσιαλ μίντια που το περιεχόμενό τους είναι σχεδόν μονοθεματικό. Ακόμη και οι φωτογραφίες με τα ποδοδάχτυλα και τα άπερολ που σηματοδοτούν την τελετή έναρξης του καλοκαιριού, δηλαδή το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος, αναρτήθηκαν με φειδώ. Το εκλάβαμε κάπως σαν «διαδικτυακό χρέος», σαν ψυχαναγκαστικό καθήκον να πούμε κάτι για τη δολοφονία της Καρολάιν.

Ομως το ειδεχθές έγκλημα δεν είναι ούτε πρωτάκουστο ούτε πρωτοφανές. Για όσους, τουλάχιστον, τους λένε κάτι τα ονόματα Κάστρου, Λυμπέρης, Κολιτσοπούλου, Φραντζής, Γιαννακοπούλου, Σεχίδης, Κατσούλας, Βακρινός και πολλά άλλα. Γενικώς δεν υπάρχουν πρωτοφανή εγκλήματα. Η εγκληματική φύση του ανθρώπου έχει, προ πολλού, εξαντλήσει τη φαντασία ως προς αυτό. Εμείς, ως «κοινό» – άντε μην πω και φιλοθέαμον – έχουμε σοκαριστεί. Διότι το πρωτοφανές σε αυτό το έγκλημα είναι ότι εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια μας. Πόρτες, παράθυρα ορθάνοιχτα, όλα σε κοινή θέα. Πώς γνωρίστηκε το ζευγάρι, πώς άρχισε η σχέση τους, πώς παντρεύτηκαν, πού παντρεύτηκαν, πού πήγαιναν διακοπές, πώς γεννήθηκε το παιδί, από πού πήραν το σκυλί, τι είδε ο αστυνομικός που μπήκε πρώτος, τι έκανε ο διασώστης, ποιος τον έλυσε, πώς ήταν δεμένος. Αυτή η «συμμετοχή» μάς κάνει να πιστεύουμε ότι έχουμε λόγο και στα περαιτέρω. Εμείς ξέρουμε, γι’ αυτό κι εμείς θα δικάσουμε, θα αξιολογήσουμε τα στοιχεία, θα καταδικάσουμε, θα επιβάλουμε ποινές, θα αποφασίσουμε ποιος θα αναλάβει την επιμέλεια του μωρού. Τι ανάγκη έχουμε από δικαστήρια, αρχές και θεσμούς για τις υποθέσεις που εκδικάζονται στις «αίθουσες» δικαστηρίων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης;

Θυμάμαι μια σειρά στο Mega, το «Εσύ αποφασίζεις», όπου οι τηλεθεατές αποφάσιζαν ποιο θα ήταν το τέλος της κάθε ιστορίας. Κι έχω την αίσθηση ότι αυτό συμβαίνει με αυτό το έγκλημα το οποίο αντιμετωπίζουμε, περίπου, ως τηλεοπτικό ριάλιτι.

Προβολές

Εδώ όμως το πήγαμε ένα στάδιο παραπέρα. Αχ αυτές οι προβολές. Ατομικές και συλλογικές, συνειδητές και υποσυνείδητες, ανακουφιστικές και επιβαρυντικές, τις βγάλαμε πάνω από το άψυχο σώμα αυτού του κοριτσιού. Και στο προφίλ του δολοφόνου της, διότι «τα έχουμε δει εμείς αυτά στο Netflix». (Μόνο που η ζωή είναι αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα όταν εμείς νομίζουμε ότι είναι αυτό που συμβαίνει στις αστυνομικές σειρές.)

Πώς τα καταφέραμε και μαλλιοτραβηχτήκαμε πάλι πάνω από ένα έγκλημα; Πώς προσπαθήσαμε να σφραγίσουμε «ταυτότητες» με αφορμή μια τραγωδία; Πώς, στην προσπάθεια, τάχα μου, να καταγγείλουμε και να καταπολεμήσουμε την κουλτούρα της βίας, την αναπαράγουμε στην πιο ακραία λεκτική της εκδοχή; Χρησιμοποιείς τον όρο «γυναικοκτονία»; Είσαι προοδευτικός. Προτιμάς να το λες «ανθρωποκτονία»; Είσαι κάθαρμα, σεξιστής, φαλλοκρατικό γουρούνι, «άντε στο διάολο» και «…εσάς που θέλετε να μας γυρίσετε στον Μεσαίωνα, θα σας κάψουμε ζωντανούς σαν τις μάγισσες» όπως έγραφε κάποιος και φαντάζομαι ότι θα έδινε συγχαρητήρια στον εαυτό του για τον άκρατο προοδευτισμό του.

Εγώ ξέρω πως όταν γίνεται μία κηδεία, οι σοβαροί άνθρωποι σιωπούν. Οι καραγκιόζηδες κάνουν σαματά. Κι ας μην μπερδεύουμε τον σαματά με τον ακτιβισμό.

Τα όρια ρε, τα όρια

Και τι δεν είδα, διάβασα, άκουσα αυτές τις μέρες. Για πατριαρχία, για παιδεραστία, για ναρκισσισμό, αναλύσεις με ορολογία Γιάλομ και συλλογιστική καφετζούς. Μόνο που αν ήταν τόσο εύκολο να αποκωδικοποιηθεί ένα έγκλημα δεν θα είχαν γραφτεί τόσο πολλά θεατρικά έργα και άλλα τόσα λογοτεχνικά.

Γι’ αυτό και μέσα από τον ορυμαγδό των όσων γράφτηκαν και ακούστηκαν, κρατώ την άποψη του φίλου Βασίλη Τσιατσιάμη, μεγαλειώδης μέσα από τη λιτότητα της διατύπωσής της. «Με την Αννα (σ.σ.: τη γυναίκα του) αγαπιόμαστε από μικρά παιδιά. Εχουμε φτάσει στα όρια πάμπολλες φορές. Τα όρια είναι η αγάπη, τα όρια ρε…».