Η κουλτούρα της ανάπτυξης

Εκτός από τα πολλά κεφάλαια, τους ξεκάθαρους επενδυτικούς στόχους, τα απαραίτητα τεχνολογικά αγαθά, την πολιτική σταθερότητα και τη διοικητική επάρκεια, η ανάπτυξη μιας οικονομίας χρειάζεται οπωσδήποτε και την αντίστοιχη παραγωγική κουλτούρα. Διαφορετικά δεν θα μπορέσει να εκτυλιχθεί σε υψηλούς ρυθμούς, να έχει διάρκεια στο βάθος του χρόνου, να διαχυθεί στην πλειοψηφία της κοινωνίας και να αμβλύνει τις εγγενείς αντιθέσεις της οικονομικής εξέλιξης. Στην Ελλάδα δεν χρειαζόμαστε πολλά παραδείγματα… Το γεγονός και μόνο ότι η χώρα χρεοκόπησε το 2008, ενώ τις προηγούμενες δεκαετίες είχε απορροφήσει έναν απίστευτο πάλι πακτωλό δισεκατομμυρίων από την Ευρώπη, τα λέει όλα! Η ανάπτυξη προϋποθέτει κατά βάση τη συναίνεση και τη συνεργασία των κοινωνικών εταίρων, όπως και ένα ενθαρρυντικό κλίμα για την επιχειρηματικότητα, τις επενδύσεις (ελληνικές ή ξένες), την οικονομική επιτυχία, τη συνεχή εκπαίδευση και τη μόρφωση. Προϋποθέτει επίσης τη διαφάνεια των κινήσεων, τόσο εκ μέρους του κράτους όσο και εκ μέρους των επιχειρήσεων.

Η κουλτούρα της ανάπτυξης, για παράδειγμα, είναι σε πλήρη αναντιστοιχία με τη δυσκαμψία και τη γραφειοκρατία του δημόσιου διοικητικού μηχανισμού, που επί χρόνια ταλαιπώρησε τον τόπο αυτόν. Οπως επίσης και με το πελατειακό σύστημα! Δεν είναι τυχαίο ότι αυτή την εβδομάδα, σε μεγάλη έρευνα της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης για τις προοπτικές της ανάπτυξης και το πακέτο των 750 δισεκατομμυρίων του Ταμείου Ανάκαμψης, οι δύο ευρωπαίοι πολίτες στους τρεις (το 63% για την ακρίβεια) δήλωσαν επιφυλακτικοί σχετικά με την αποτελεσματικότητα και τον τρόπο που θα διαχειριστούν τα χρήματα αυτά οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών… Το ίδιο ισχύει με τη διαφάνεια και την αξιοποίηση των επιδοτούμενων επενδύσεων και από την πλευρά των επιχειρήσεων, εάν δεν ισχύουν η αξιοκρατία και η τήρηση των κανόνων της εταιρικής διακυβέρνησης. Αυτά όλα αποτελούν στοιχεία θεμελιώδη για την οικονομική ανάπτυξη σε συνδυασμό με την απαιτούμενη κοινωνική συναίνεση. Απαραίτητες επίσης θεωρούνται η επάρκεια και η αναβάθμιση του συστήματος της Δικαιοσύνης. Ειδικότερα στη χώρα μας.

Εκτός όμως από τους μηχανισμούς δικαιοσύνης ή την απαιτούμενη τεχνοκρατική ικανότητα των τραπεζών, την ταχύτητα των χορηγούμενων αδειών για επενδύσεις κ.ο.κ., η ελληνική κοινωνία η ίδια είναι ένα κομμάτι θεμελιώδες της κουλτούρας, των αντιλήψεων και των συμπεριφορών δηλαδή που προϋποθέτει η προσδοκώμενη από όλους μας βιώσιμη ανάπτυξη, η αύξηση πιο απλά της παραγωγικότητας της οικονομίας, η αύξηση των εισοδημάτων, των θέσεων εργασίας, του εθνικού πλούτου. Τα εργατικά συνδικάτα, για παράδειγμα, δεν μπορούν να κηρύσσουν απεργίες κάθε τρεις και λίγο για του ψύλλου το πήδημα! Το έχουμε ήδη βιώσει πολλές δεκαετίες τώρα, με καταστροφικά για την Ελλάδα αποτελέσματα. Εξίσου ανεύθυνη είναι η διαρκής κατασπατάληση πόρων και η υπερκατανάλωση, η οποία αντιστρατεύεται την προοπτική της βιώσιμης ανάπτυξης και το μέλλον των νεότερων γενεών. Η κουλτούρα της οικονομικής και κοινωνικής προόδου προϋποθέτει πρωτίστως μια γερή παιδεία σε όλα τα επίπεδα. Ενδυνάμωση της εκπαίδευσης, της επιμόρφωσης, της ειδίκευσης, των προγραμμάτων κατάρτισης για την ανανέωση της αγοράς εργασίας και τον εκσυγχρονισμό της παραγωγής με βάση τις ανάγκες της εποχής. Η φιλοσοφία της ανάπτυξης προϋποθέτει επίσης πειθαρχία, πολλή δουλειά και συνέπεια στις δεσμεύσεις, στις διαδικασίες και στους στόχους.