Mε τους S-400 και τα F-35 {LF}στο τραπέζι του διαλόγου

Κλειστά χαρτιά φαίνεται ότι κράτησαν οι πρόεδροι των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά τη χθεσινή τους συνάντηση, στο περιθώριο της συνόδου του ΝΑΤΟ. Η συζήτησή τους διήρκεσε περίπου 90 λεπτά και, όπως είπε ο Μπάιντεν, μεγάλο κομμάτι της έγινε ένας προς έναν. Ο Ερντογάν ανέφερε ότι «εκθέσαμε στον πρόεδρο Μπάιντεν τις θέσεις μας για τους S-400 και τα αεροσκάφη F-35», όμως λίγο αργότερα στη συνέντευξη Τύπου ο αμερικανός πρόεδρος μίλησε με γενικότητες για μια «θετική» συνάντηση αφήνοντας να εννοηθεί ότι υπάρχει πολύς δρόμος ακόμα για να υπάρξει συνεννόηση μεταξύ των δύο χωρών: «Μπήκαμε σε λεπτομέρειες σε διάφορα θέματα» ανέφερε. «Οι δύο χώρες μας έχουν μεγάλη ατζέντα. Οι ομάδες μας θα συνεχίσουν τις συζητήσεις και είμαι βέβαιος ότι θα σημειώσουμε πρόοδο με την Τουρκία». Εκείνο που προκάλεσε πολλά ερωτήματα στους εκατοντάδες δημοσιογράφους ήταν το γεγονός πως η συνέντευξη Τύπου Μπάιντεν ξεκίνησε με μεγάλη καθυστέρηση, που ξεπέρασε τις 2½ ώρες και δεν έγινε γνωστό εάν οφειλόταν σε παρασκηνιακές συζητήσεις ή διαβουλεύσεις ή απλά στο ότι το πρόγραμμα του ηλικιωμένου αμερικανού προέδρου ήταν χθες ιδιαίτερα βαρύ.

Στη δική του συνέντευξη Τύπου ο Ερντογάν προσπάθησε να υποβαθμίσει τις εντάσεις μεταξύ της Αγκυρας και των συμμάχων στο ΝΑΤΟ. Περιέγραψε τη συζήτησή του με τον Τζο Μπάιντεν ως «αποδοτική και ειλικρινή», σημειώνοντας: «Είχαμε την ευκαιρία να αναφερθούμε στις διαφορετικές μας απόψεις αλλά και στα κοινά σημεία συνεργασίας». Και συνέχισε: «Αν εξαιρέσουμε τις αντιτρομοκρατικές πράξεις της Τουρκίας, οι ΗΠΑ είναι υποστηρικτής της χώρας μας στη συμμαχία του ΝΑΤΟ», αναφερόμενος στην αμερικανική στήριξη προς τους κούρδους μαχητές της Συρίας, τους οποίους η Αγκυρα θεωρεί τρομοκρατική ομάδα. Ο τούρκος πρόεδρος κατέληξε λέγοντας ότι θα «επεκτείνει τη συνεργασία» με την κυβέρνηση Μπάιντεν, τονίζοντας ότι προσκάλεσε τον αμερικανό πρόεδρο να επισκεφθεί την Τουρκία.

ΜΕ ΤΟΝ ΜΑΚΡΟΝ. Νωρίτερα, στο περιθώριο της συνόδου του ΝΑΤΟ πραγματοποιήθηκε συνάντηση του Ερντογάν με τον γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, η οποία μάλιστα, σύμφωνα με σύμβουλο του Μακρόν «διήρκεσε περισσότερο από όσο είχε προγραμματιστεί», καθώς έφθασε τα 45 λεπτά. Σύμφωνα με το Politicο, ο σύμβουλος του γάλλου προέδρου χαρακτήρισε τη συνάντηση «πλούσια και ουσιαστική». Οι δύο ηγέτες συζήτησαν για να «αποσαφηνίσουν» πολυάριθμα επίμαχα γαλλοτουρκικά ζητήματα των τελευταίων ετών και εξέφρασαν την προθυμία τους να συνεργαστούν στη Συρία και τη Λιβύη, ενώ ο Μακρόν «επανέλαβε την επιθυμία του για στρατηγική διευκρίνιση μεταξύ συμμάχων σχετικά με τις αξίες, τις αρχές και τους κανόνες εντός του ΝΑΤΟ» δήλωσε ο σύμβουλός του – ίσως μια αναφορά στις ανησυχίες που υπάρχουν σχετικά με το κράτος δικαίου στην Τουρκία.

Η Γαλλία και η Τουρκία έχουν προβάλει αντικρουόμενες θέσεις σε αριθμό ζητημάτων στους κόλπους του ΝΑΤΟ, που αφορούν ιδιαίτερα την Ανατολική Μεσόγειο, όπου το Παρίσι υποστήριξε την Αθήνα απέναντι στις πετρελαϊκές φιλοδοξίες της Αγκυρας και όπου ένα επεισόδιο έφερε αντιμέτωπα τον Ιούνιο του 2020 τουρκικά και γαλλικά πολεμικά σκάφη.

«Οταν είμαστε μέλη του ίδιου οργανισμού, δεν μπορούμε να αποφασίζουμε να διεξάγουμε μονομερείς επιχειρήσεις που είναι αντίθετες στα συμφέροντα των συνασπισμών που έχουμε οικοδομήσει» είχε δηλώσει πριν από τη σύνοδο ο Μακρόν σε δημοσιογράφους.

Οι σχέσεις των δύο χωρών επιδεινώθηκαν σοβαρά εξαιτίας διαφωνιών σχετικά με τη Συρία, τη Λιβύη και πιο πρόσφατα σχετικά με τη σύγκρουση ανάμεσα στο Αζερμπαϊτζάν και την Αρμενία στο Ναγκόρνο Καραμπάχ. Τον Οκτώβριο ο Ερντογάν είχε αμφισβητήσει την «ψυχική υγεία» του γάλλου ομολόγου του, κατηγορώντας τον ότι διεξάγει «εκστρατεία μίσους» εναντίον του Ισλάμ, επειδή είχε υπερασπιστεί το δικαίωμα των σκιτσογράφων να χρησιμοποιούν την εικόνα του Μωάμεθ, καθώς και για την ομιλία του κατά της ισλαμιστικής «αποσχιστικής δράσης» στη Γαλλία. Στη διάρκεια της συνομιλίας «έγινε μια διευκρίνιση σχετικά με το Ισλάμ», ανέφερε ο σύμβουλος του Μακρόν.

ΜΕ ΜΕΡΚΕΛ ΚΑΙ ΤΖΟΝΣΟΝ. Ο Ερντογάν είχε ιδιαίτερη συνάντηση και με τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ, όπου συζητήθηκαν διμερή και περιφερειακά θέματα. Οπως ανέφερε εκπρόσωπος της καγκελαρίας, Μέρκελ και Ερντογάν συζήτησαν τις σχέσεις της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ενωση πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 24ης Ιουνίου καθώς και τη διαδικασία του ΟΗΕ για το θέμα της Κύπρου. Στη συνάντηση ήταν παρόντες οι υπουργοί Εξωτερικών και Αμυνας της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου και Χουλουσί Ακάρ.

Το θέμα της Κύπρου έθιξε και ο βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον κατά τη συνάντησή του με τον Ερντογάν. Σε ανακοίνωση της Ντάουνινγκ Στριτ αναφέρεται πως ο Τζόνσον «καλωσόρισε την αποκλιμάκωση των εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο και τόνισε τη σημασία επίτευξης λύσης του Κυπριακού μέσα από τη διαδικασία των Ηνωμένων Εθνών».