«Αυτός που λέει “ναι” και αυτός που λέει “όχι”»

Σε περίπου μία εβδομάδα θα γίνει στο περιθώριο του ΝΑΤΟ η προγραμματισμένη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν. Το πλαίσιο της συνάντησης ορίζεται από τα εξής:

Πρώτον: Η κυβέρνηση της Τουρκίας επιμένει μέχρι κεραίας σε όλες τις αντίθετες στο Διεθνές Δίκαιο αξιώσεις της σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας.

Δεύτερον: Συνεχίζει ακάθεκτη τις κάθε είδους προκλήσεις, είτε αφορά τη μειονότητα στη Θράκη είτε αφορά την κατεχόμενη Αμμόχωστο είτε άλλα ζητήματα.

Τρίτον: Οι ΗΠΑ διαπραγματεύονται με την Τουρκία εντός του αυστηρά δεδομένου πλαισίου ότι η γειτονική χώρα αποτελεί στυλοβάτη της αμερικανο-νατοϊκής προσπάθειας ενάντια στη Ρωσία και στην Κίνα.

Τέταρτον: Η Γερμανία και κατά συνέπεια η ΕΕ αναπτύσσουν τις περαιτέρω σχέσεις τους με το τουρκικό καθεστώς χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τις ελληνικές θέσεις και ανησυχίες.

Με αυτά τα δεδομένα η συνάντηση των δυο ηγετών θα σημάνει ένα ακόμη βήμα στην κατεύθυνση της συνεννόησης υπό τη σκέπη του ΝΑΤΟ σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας. Σίγουρα δεν θα είναι «δίαυλος επικοινωνίας», όπως το ονομάτισε η κυβέρνηση.

Θα πρέπει να υπενθυμίσω με την ευκαιρία ότι σε δύο τουλάχιστον κομβικά ζητήματα των ελληνοτουρκικών σχέσεων οι ΗΠΑ παίρνουν σταθερά το μέρος της Τουρκίας. Ποια είναι αυτά; Πρώτον, οι ΗΠΑ, όπως και η Τουρκία, αρνούνται το δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ν.μ., όπως έχει δικαίωμα με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Δεύτερο, σε ό,τι αφορά την αμφισβήτηση της κυριαρχίας επί σειράς νησιών του Αιγαίου, επίσης οι ΗΠΑ τηρούν στάση «ουδετερότητας», δηλαδή κλείνουν το μάτι στις αξιώσεις της Αγκυρας (βλ. επί παραδείγματι δηλώσεις Ν. Μπερνς αμέσως μετά τα Ιμια).

Τι θα συνέβαινε αν η χώρα μας, υπό τις δεδομένες συνθήκες, αρνούνταν να πραγματοποιηθεί η συνάντηση; Προφανώς θα ενοχλούνταν οι σύμμαχοι, θα ασκούσαν πιέσεις αλλά θα λάμβαναν και ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι δεν είμαστε δεδομένοι, προβλέψιμοι, υποτελείς. Θα άνοιγαν ίσως δρόμοι, μαζί με άλλες κινήσεις, για μια ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική που θα τη σέβονταν φίλοι και αντίπαλοι.

Στον νου μου έρχεται ο Μπ. Μπρεχτ που διασκευάζοντας το αρχαίο ιαπωνικό θέατρο Νο έγραψε την παράσταση «Αυτός που λέει “ναι” και αυτός που λέει “όχι”». Να πώς αρχίζει το καθένα από τα δύο μέρη:

«Το βασικό είναι να μάθει κανείς πότε να συμφωνεί.

Γιατί συχνά λέει κάποιος “ναι” χωρίς στ’ αλήθεια να συμφωνεί.

Πολλοί ούτε καν ρωτιούνται. Και πολλοί συμφωνούν με το λαθεμένο. Το λοιπόν, το βασικό είναι να μάθει κανείς πότε να συμφωνεί».

Αλλά αυτό αφορά όλους εμάς, τον ελληνικό λαό.

Ο Δημήτρης Καλτσώνης είναι καθηγητής Θεωρίας Κράτους και Δικαίου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο