Ο Μπάιντεν πέφτει στα πόδια του Σίσι

Η Αίγυπτος είναι η πολυπληθέστερη χώρα του αραβικού κόσμου, με στρατηγική θέση – όπως όλοι συνειδητοποίησαν τόσο κατά την πρόσφατη κρίση στη Διώρυγα του Σουέζ όσο και στον τελευταίο γύρο των συγκρούσεων ανάμεσα σε Ισραήλ και Παλαιστίνιους στη Λωρίδα της Γάζας. Ηταν, άλλωστε, αυτή η σύγκρουση η οποία ανάγκασε τον Τζο Μπάιντεν να σταματήσει να σφυρίζει αδιάφορα αναφορικά με τα όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή (μαζί και το Παλαιστινιακό) και για τους ηγέτες της περιοχής, με τους οποίους μάλλον δεν ήθελε πολλά-πολλά.

Σε αυτούς συμπεριλαμβάνεται και ο Αμπντελφατάχ αλ-Σίσι, γνωστός και ως ο «αγαπημένος δικτάτορας» του Ντόναλντ Τραμπ. Αν και ο Μπάιντεν επιχείρησε να πάρει τις αποστάσεις του, υποχρεώθηκε άρδην να αλλάξει στάση από τη στιγμή που άρχισαν να πέφτουν βροχή οι ρουκέτες και οι βόμβες. Ετσι, μέσα σε δύο εβδομάδες, ο Αλ-Σίσι έλαβε δύο τηλεφωνήματα από τον Λευκό Οίκο – ενώ στο τετράμηνο που είχε προηγηθεί από την αλλαγή σκυτάλης στην Ουάσιγκτον δεν είχε λάβει ούτε ένα.

Δεν επρόκειτο για μια τυχαία εξέλιξη. Ηταν κάτι που έγινε διότι, πολύ απλά, ο πρόεδρος των ΗΠΑ συνειδητοποίησε – με τη βοήθεια και των συνεργατών του – ότι το Κάιρο και ο ισχυρός του άνδρας ήταν και είναι οι μοναδικοί «παίκτες» στην ευρύτερη περιοχή που διατηρούν ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και με τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές. Παράλληλα δε, το «μέγεθος» της Αιγύπτου είναι τέτοιο που κάνει τους πάντες να ακούν, αν μη τι άλλο, τη γνώμη της.

Οσο για το ποιος κάνει κουμάντο στη χώρα, δεν θέλει και ερώτημα: Φυσικά ο στρατός. Και μέσω αυτού, ο νυν πρόεδρος, ο οποίος με την ιδιότητα του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων είχε ανατρέψει το 2013 τον εκλεγμένο Μοχάμεντ Μόρσι, των Αδελφών Μουσουλμάνων, αποκαθιστώντας την τάξη που είχε διασαλευτεί. Μια τάξη η οποία, ανάμεσα στα άλλα, διασφαλίζει ότι το «μακρύ χέρι» του στρατού θα έχει αποφασιστικό ρόλο όχι μόνο στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική, αλλά και στην οικονομία.

Δεν είναι μυστικό, εξάλλου, ότι σε όλα τα καθεστώτα αυτού του τύπου, κυρίως στην Αφρική και την Ασία (σε ένα βαθμό και στη Λατινική Αμερική), η οικονομική ισχύς του στρατού αποτελεί παράγοντα-κλειδί για τη συνέχιση της ηγεμονίας του. Η Αίγυπτος και ο Αλ-Σίσι δεν θα μπορούσαν να αποτελέσουν εξαίρεση, όπως άλλωστε φαίνεται και στο σχετικό γράφημα, καθώς και στις εκτιμήσεις που θέλουν το ένα τέταρτο της παραγωγής να προέρχεται από επιχειρήσεις που ελέγχουν οι ένοπλες δυνάμεις. Ο πρόεδρος της Αιγύπτου μοιάζει, επίσης, αποφασισμένος όχι απλώς να τη μετατρέψει από ένα αστυνομικό κράτος σε ένα στρατιωτικό, αλλά να αφήσει ένα ανεξίτηλο προσωπικό αποτύπωμα στην ιστορία της. Οπως κάνει δε και ο Ταγίπ Ερντογάν στην Τουρκία, θεωρεί ότι αυτό μπορεί να γίνει πολύ καλύτερα μέσα από μεγάλα έργα, φαραωνικών διαστάσεων.

Ενα τέτοιο έργο είναι η μεταφορά της διοικητικής πρωτεύουσας της Αιγύπτου σε μια νέα πόλη, η οποία οικοδομείται 45 χιλιόμετρα ανατολικά του Καΐρου, σε μια ερημική έκταση ίση με τη Σιγκαπούρη. Το έργο, που προβλέπεται να κοστίσει κάπου 45 δισ. δολάρια, ξεκίνησε πριν από έξι χρόνια και έχει ήδη προχωρήσει αρκετά – σε βαθμό που τον Αύγουστο να αναμένεται οι πρώτοι δημόσιοι υπάλληλοι να μετακομίσουν στην έδρα των υπουργείων και των υπηρεσιών τους. Μάλιστα, μέχρι το τέλος του έτους υπολογίζεται ότι περίπου 55.000 θα εργάζονται πλέον στη νέα πόλη.

Δεν είναι λίγοι, βεβαίως, εκείνοι που επικρίνουν (αν και δεν το τολμούν συχνά δημοσίως, για ευνόητους λόγους) το καθεστώς Σίσι ότι προτιμά αυτού του είδους τα έργα τη στιγμή που η χώρα έχει τεράστιες ανάγκες και μεγάλο μέρος της κοινωνίας τα φέρνει δύσκολα βόλτα. Δεν είναι μακριά, άλλωστε, το 2016, όταν το Κάιρο αναγκάστηκε να προσφύγει στο ΔΝΤ για να ζητήσει ένα δάνειο 12 δισ. δολαρίων – το οποίο, φυσικά, συνοδεύτηκε με τους γνωστούς όρους, ανάμεσα στους οποίους και η υποτίμηση του νομίσματος και η αύξηση του ΦΠΑ. Πέρυσι, μάλιστα, υπό το βάρος της πανδημίας, ζήτησε και πήρε άλλα 7 δισ. από το Ταμείο, με αποτέλεσμα το χρέος της Αιγύπτου προς αυτό να είναι πλέον το δεύτερο υψηλότερο παγκοσμίως, μετά της Αργεντινής.

Ο ίδιος και η ηγεσία του στρατού δεν δείχνουν προφανώς να ιδρώνουν από κάτι τέτοια.