Καθημερινή αιωνιότης

Οταν η ζωή σου αριθμεί σχεδόν οκτώ δεκαετίες και αν την έχεις ζήσει χωρίς οτιδήποτε και αν συνέβαινε να σου είναι αδιάφορο, έχεις εκ των πραγμάτων στα χέρια σου μερικά έστω στοιχεία ώστε ένας απολογισμός, σε δημόσιο επίπεδο, να είναι κατά κάποιον τρόπο αδιάβλητος. Και το ραδιόφωνο είναι ένα δημόσιο αγαθό που, καθώς άλλοτε ζωηρά, έντονα και αποκλειστικά και άλλοτε χαλαρά και με έναν τρόπο ανέμελο, μας συνέδεσε όλους μεταξύ μας, ώστε ό,τι εναπόθεσε αξεκούνητα μέσα μας να το αισθανόμαστε ως μια δωρεά που μας έγινε – καλύτερα να το χαρακτηρίσουμε ως μια ισόβια προίκα μας. Δεν είναι για όσα μας «έμαθε» για τη μουσική, το θέατρο, τη λογοτεχνία, τις επιστήμες, όσο για μας τους ίδιους που μένουμε κατάπληκτοι σήμερα καθώς παρατηρούμε κάτι που ειπώθηκε μέσω ραδιοφώνου πριν από πενήντα και εξήντα χρόνια να το θυμόμαστε σαν να το ακούσαμε μόλις χθες ή σαν να μην προστέθηκε στη συνέχεια στη σχετική μας γνώση κάτι που να τη διεύρυνε ή να τη μετέβαλε.

Να οφείλεται άραγε στη μαγεία που αποκτά ο προφορικός λόγος – όπως θα θέλαμε άλλωστε όλοι μας να συμβαίνει με όσα ανταλλάσουμε στην καθημερινή μας επικοινωνία – όταν ενώ ειπώθηκε για να «γεμίσει» ένα κενό, τελικά καταγράφηκε μέσα μας σαν να αποσκοπούσε συνειδητά με τη διατύπωσή του σε μια διάρκεια. Μια διάρκεια που ακόμη και ο γραπτός λόγος θα τη ζήλευε, αφού ακόμα και σήμερα – ενώ έχουν περάσει πάνω από εξήντα χρόνια – μια πεντάλεπτη καθημερινή ραδιοφωνική εκπομπή, «Τα καθημερινά του καθημερινού» με τον Δημήτρη Χορν, θα θύμιζε σε πολύ μεγαλύτερο αριθμό ακροατών το τι ακριβώς πραγματευόταν σε σχέση με όσα θα επανέφερε σε έναν αριθμό αναγνωστών μια επιφυλλίδα του Ηλία Βενέζη στο «Βήμα» στην αντίστοιχη εποχή;

Δεν σημαίνει πως ο προφορικός λόγος διαθέτει μεγαλύτερη πειθώ σε σχέση με τον γραπτό, για να έχει όμως προηγηθεί και να έχει ταυτιστεί με τη συνειδητοποίηση του κόσμου, πριν προκύψει η γραφή για να ολοκληρώσει και να πλουτίσει τη συνείδηση αυτή, του δίνει μια ανιδιοτέλεια και ένα επιπλέον κύρος. Ανιδιοτέλεια και κύρος που τα κάνει ακόμα μεγαλύτερα το γεγονός ότι ο προφορικός λόγος παραμένει ξένος σε σχέση με κάθε προοπτική διάρκειας όπως συμβαίνει με τον γραπτό. Φαίνεται πως ο άνθρωπος, όσο και αν θέλει να ελπίζει στην «αθανασία» του, εσωτερικά παραμένει τόσο βέβαιος ότι πρόκειται κάποια στιγμή να χαθεί, ώστε τον προφορικό λόγο να τον αναγνωρίζει αρμοδιότερο να τον εκφράσει σε σχέση με το εφήμερο που αντιπροσωπεύει.

Με αποτέλεσμα το να αισθάνεται ότι τόσο μπορεί να ζήσει όσο μπορεί να θυμάται και αυτό να τον παρηγορεί αφαντάστως περισσότερο σε σχέση με ντοκουμέντα, που αν και έχουν κατατεθεί και καταχωριστεί στη συλλογική συνείδηση, αντί να ηρεμούν, εξαγριώνουν σε σχέση με τη βεβαιωμένη αδυναμία – υποκειμενική και αντικειμενική – να τα ανακαλεί κανείς οποιαδήποτε στιγμή θα τα χρειαζόταν.