Η Ευρώπη θα ξυπνήσει αργά, {LF}απότομα και πολύ τρομαγμένη

Οι πρόσφατες εικόνες τουλάχιστον 6.000 μεταναστών και προσφύγων να κολυμπούν (!) προς τον θύλακο Θέουτα της Ισπανίας προκειμένου να παρακάμψουν τον συνοριακό φράχτη αποκαλύπτουν την πραγματική και ζοφερή εικόνα της παγκόσμιας ανισότητας που γεννά τη μεταναστευτική και προσφυγική κρίση.

Δεν έχει δυστυχώς γίνει ευρέως αντιληπτό ότι το μέλλον του πλανήτη κρέμεται από μια κλωστή. Η κλιματική κρίση μετατρέπει ολόκληρες περιοχές σε ερήμους ή τις βυθίζει κάτω από το νερό. Οι οικονομικές ανισότητες σχεδόν παντού διευρύνονται. Ολόκληρες κοινότητες εξαρθρώνονται από την ακραία φτώχεια και την έλλειψη ακόμα και των πιο ζωτικών. Αλλες εξανδραποδίζονται από αιματηρούς εμφυλίους και δικτατορίες, απέναντι στις οποίες η Δύση είτε μένει άφωνη είτε βλέπει ευκαιρίες συνεργασίας. Ακόμα και μπροστά στην πανδημία απέτυχε η πλούσια και δημοκρατική Δύση να δείξει ανθρώπινο πρόσωπο. Βουλιμία έδειξε στην εξασφάλιση δόσεων εμβολίου, όταν σε άλλες χώρες δεν είναι διαθέσιμες ούτε για τα πιο ευπρόσβλητα μέλη τους. Δεν είναι όλα αυτά οι συνθήκες που γεννούν πρόσφυγες και μετανάστες;

Αν κάποιοι πιστεύουν ότι η απάντηση για την Ευρώπη και τον υπόλοιπο ανεπτυγμένο κόσμο δεν είναι να αναλάβουν τις ευθύνες τους, αλλά να ορθώνουν περισσότερους φράχτες και να αγοράζουν πού και πού κανένα τετράδιο για τα παιδιά της Αφρικής, τότε κοιμούνται μακάριο ύπνο και θα ξυπνήσουν πολύ αργά, πολύ απότομα και πολύ τρομαγμένοι. Το δείχνει η ισπανική Θέουτα, όπου μαζί με τους γονείς τους κολύμπησαν 1.500 μικρά παιδιά! Λέει αυτό τίποτα στους νεοφιλελεύθερους σχολιαστές και υπερασπιστές του φράχτη στον Εβρο για την ανθρώπινη φύση; Για το πάθος του γονιού να ζήσουν τα παιδιά του καλύτερα, ακόμα και αν για να το πετύχει πρέπει να πηδήξει μαζί τους φράχτες, να σκάψει τούνελ, να μπει σε επικίνδυνες βάρκες, να περάσει ναρκοπέδια ή να κολυμπήσει στη Μεσόγειο;

Κανένα εμπόδιο δεν μπορεί να σταματήσει ολότελα το απελπισμένο ανθρώπινο ποτάμι. Μπορεί μόνο προσωρινά να το εκτρέψει αλλού, σε διαρκώς πιο επικίνδυνα περάσματα, με μεγαλύτερο ίσως αριθμό θυμάτων. Πότε στη Θέουτα, πότε στη Λαμπεντούζα, πότε στο Αιγαίο… Αλλά όταν καταφθάνουν οι ειδήσεις των πνιγμών, θα ανακαλούν στη μνήμη τους τις απόψεις τους οι υποστηρικτές κάθε φράχτη;

Το να γίνει η Ευρώπη «Φρούριο» δεν υπήρξε ποτέ ιστορικά, και δεν είναι ούτε σήμερα, η λύση στις προσφυγικές ροές. Αλλά ούτε το τείχος του Τραμπ αποτέλεσε λύση στις ΗΠΑ για τη μετανάστευση από τον φτωχό Νότο. Από την πρώτη στιγμή είχε επισημανθεί ότι ούτε τους εμπόρους μεταναστών θα σταματούσε, ούτε τα καρτέλ ναρκωτικών, ούτε τους τρομοκράτες. Χτιζόταν για έναν και μόνο λόγο: για να φωτογραφηθεί ο Τραμπ θεαματικά μπροστά του και για να χαϊδέψει τα αφτιά των φοβικών οπαδών του, απόγονοι μεταναστών οι ίδιοι. Γι’ αυτό και ο Μπάιντεν σταμάτησε το χτίσιμό του την πρώτη εβδομάδα που ανέλαβε την εξουσία – χωρίς όμως να διατάξει και το γκρέμισμά του, που θεωρούσε ότι θα έστελνε λανθασμένα μηνύματα.

Δεν ισχυρίζομαι βέβαια ότι η Ελλάδα μπορεί να λύσει μόνη της μέσα στην Ευρώπη τα προβλήματα που γεννούν τη μετανάστευση και την ξενιτιά. Εκείνο που έχει υποχρέωση με βάση το Διεθνές Δίκαιο και τις συμφωνίες που έχει υπογράψει είναι να παρέχει τη δυνατότητα στους πρόσφυγες να υποβάλουν αίτημα ασύλου (όπως υπενθύμισε πρόσφατα, σε άλλη περίπτωση, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου) και στη συνέχεια να το εξετάζει, σε ατομική βάση. Σήμερα η χώρα μας δεν έχει εγκαταστήσει δομές στον Εβρο για υποβολή τέτοιου αιτήματος, σε άτομα που φτάνουν στα σύνορα και η ζωή τους κινδυνεύει από πολέμους ή επειδή διώκονται πολιτικά. Είναι κάτι που θα έπρεπε να διεκδικούν οι πραγματικά φιλελεύθεροι αρθρογράφοι και σχολιαστές ακόμα και αν στηρίζουν την κυβέρνηση, αντί να συμφωνούν με κραυγές μίσους, ρατσισμού και απαξίας για την ανθρώπινη ζωή.

Η μεγαλύτερη ευθύνη βρίσκεται στην Ευρώπη. Η πολιτική των «Δουβλίνο Ι» και «Δουβλίνο ΙΙ», που επενδύεται με τη ρητορική της εξουσίας, ότι οι φράχτες και οι επαναπροωθήσεις, με μεγάλο αριθμό θυμάτων (από το 2014 ώς το 2020 πνίγηκαν 21.220 άνθρωποι στη Μεσόγειο, ανάμεσά τους πολλά γυναικόπαιδα – πηγή statista.com), υπεραμύνονται των συνόρων της Ευρώπης, εκθέτει την ίδια την ΕΕ αλλά και όσες από τις νοτιοευρωπαϊκές χώρες αναλαμβάνουν από ανάγκη ή από ανάθεση τη «βρώμικη δουλειά»…

Είναι καθήκον της Ευρώπης να πάψει να συμπεριφέρεται ως ιμπεριαλιστική δύναμη σε παρακμή και να εργαστεί στα αλήθεια για να βελτιώσει τη ζωή των ανθρώπων στις φτωχότερες γωνιές του πλανήτη, εκεί που ζουν. Να επενδύσει σε αυτές, ώστε να αυξήσει τις δουλειές εκεί, να καταπολεμήσει τις ασθένειες και τις ελλείψεις στην περίθαλψη, να βοηθήσει τον κόσμο να πάει σχολείο και φυσικά να κάνει δύσκολη τη ζωή σε δικτάτορες και δικτατορίσκους. Κι αν όλα αυτά θέλουν βέβαια τον χρόνο τους, ας στήσει τώρα, αύριο, εμβολιαστικά κέντρα με δική της δαπάνη στην Αφρική, ιδιαιτέρως στις χώρες που δεν είχαν τη δυνατότητα να αγοράσουν εμβόλια. Κι όλα αυτά βέβαια στην προοπτική να αρθεί η πατέντα για το εμβόλιο αλλά και για άλλα φάρμακα που είναι αναγκαία, ώστε να αντιμετωπιστούν οι πολλές και μεγάλες πανδημίες στην Αφρική.

Ο Ν. Φίλης είναι βουλευτής Α’ Αθηνών ΣΥΡΙΖΑ