Τουρκικό ενδιαφέρον για τη στρατιωτική άμυνα της ΕΕ

Την πόρτα της ΕΕ στον τομέα της άμυνας χτυπά η Τουρκία επιδιώκοντας να ενταχθεί σε πρόγραμμα της Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας της ΕΕ, PESCO. Ακολουθεί το «προηγούμενο» τριών άλλων «τρίτων χωρών», ΗΠΑ, Καναδά, Νορβηγίας, ωστόσο τα δεδομένα για την Τουρκία δεν προοιωνίζονται εύκολη και γρήγορη ευόδωση των σχεδίων της.

Η στροφή στην Ευρώπη που έκανε από τον χειμώνα ο Ερντογάν εκφράζεται με επιδίωξη της Τουρκίας να ενταχθεί στο πρόγραμμα «Στρατιωτική Κινητικότητα» που περιλαμβάνει η Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία της ΕΕ (PESCO). H PESCO θεσμοθετήθηκε το 2017 και ήταν γερμανικής έμπνευσης, με υπουργό Αμυνας τότε την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Μέχρι το περασμένο φθινόπωρο η πρωτοβουλία δεν είχε ιδιαίτερη επιτυχία, παρέμενε μπλοκαρισμένη ανάμεσα στην απροθυμία της Γαλλίας και στον κίνδυνο επικάλυψης των αμυντικών δομών ΕΕ και ΝΑΤΟ.

Σήμερα συμμετέχουν στην PESCO 24 χώρες της ΕΕ. Στη διάρκεια της γερμανικής προεδρίας στην ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2020 και έπειτα από επίπονες διαπραγματεύσεις επετεύχθη συμφωνία για τη συμμετοχή και «τρίτων χωρών» στα προγράμματα της PESCO με την απόφαση του Συμβουλίου στις 5 Νοεμβρίου 2020. «Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση υποστηρίζει τη συμμετοχή “τρίτων κρατών” στα προγράμματα της PESCO, κυρίως των συμμάχων του ΝΑΤΟ, στον βαθμό που διατηρείται η πρωτοκαθεδρία των χωρών-μελών της ΕΕ» απάντησε στα «ΝΕΑ» το γερμανικό υπουργείο Αμυνας. Μάλιστα το Βερολίνο «επέμεινε με έμφαση στην εφαρμογή της ρύθμισης το ταχύτερο δυνατόν», όπως είπε εκπρόσωπος του υπουργείου.

ΟΙ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ. Ενα από τα 46 προγράμματα της PESCO για την προώθηση της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Αμυνας της ΕΕ είναι η «Στρατιωτική Κινητικότητα» (Project Military Mobility), υπό τον συντονισμό των Ολλανδών. Οι πρώτες «τρίτες» χώρες που υπέβαλαν αίτηση συμμετοχής στο πρόγραμμα αυτό ήταν οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Νορβηγία. Η εξέταση των τριών αιτήσεων είναι στο τελικό στάδιο, έγιναν δεκτές από το Συμβούλιο των υπουργών της ΕΕ στις 5 Μαΐου, απομένει η τελική απόφαση στο Συμβούλιο της ΕΕ για την τελική πρόσκληση συμμετοχής.

Με βάση αυτό το «προηγούμενο», εκδήλωσε και η Τουρκία το ενδιαφέρον της στην Ολλανδία να ενταχθεί ως «τρίτη» χώρα στο συγκεκριμένο πρόγραμμα της PESCO. «Το αίτημα της Τουρκίας εξετάζεται, ακολουθώντας τη διαδικασία που προβλέπεται στην απόφαση του Συμβουλίου στις 5 Νοεμβρίου 2020» εξήγησε εκπρόσωπος του γερμανικού υπουργείου Αμυνας στα «ΝΕΑ». Η διαδικασία για την ένταξη «τρίτων χωρών» στην PESCO προσδιορίζεται στο άρθρο 2, όπου περιγράφονται οι υπηρεσιακές διαδικασίες της πρόσκλησης, ενώ το άρθρο 3 αναφέρει τους γενικούς όρους συμμετοχής «τρίτης» χώρας.

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ. Η οικονομική παράμετρος είναι σημαντική. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα χρηματοδοτείται με 1,7 δισ. ευρώ στο διάστημα 2021-2027 για έργα υποδομών τα οποία διασφαλίζουν και βελτιώνουν την κινητικότητα των στρατιωτικών δυνάμεων στις χώρες που συμμετέχουν.

Ο πρόεδρος Ερντογάν έχει κάθε λόγο να επισπεύσει την προώθηση του τουρκικού αιτήματος, όσο παραμένει καγκελάριος η Ανγκελα Μέρκελ στη Γερμανία. Μια κυβερνητική αλλαγή με τη συμμετοχή των Πρασίνων θα δημιουργήσει νέα, δυσκολότερα για την Τουρκία δεδομένα.

Ωστόσο, σε αντίθεση με πρώτες «τρίτες» χώρες που πήραν πράσινο φως, η Τουρκία έχει κατ’ αρχήν νομικό, τυπικό πρόβλημα συμμετοχής στην PESCO. Προϋπόθεση συμμετοχής είναι η αποδοχή του συμφώνου ανταλλαγής πληροφοριών διαβαθμισμένης ασφάλειας, το οποίο δεν έχει υπογράψει η Αγκυρα. Επιπροσθέτως, η Τουρκία θα βρεθεί ενώπιον του πολιτικού προβλήματος που έχει με την ΕΕ, καθώς δεν αναγνωρίζει στο σύνολό της την ΕΕ με την Κύπρο.

Συνέχεια αναμένεται στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στις 14 Ιουνίου στις Βρυξέλλες, σε επίπεδο ηγετών, με τη συμμετοχή και του αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν.