Η κυρίαρχη αντίθεση και το μέλλον του ΣΥΡΙΖΑ

Σχεδόν δύο χρόνια μετά τις εκλογές του 2019 το καλό νέο για τον ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι έχει πια σταθεροποιηθεί ως ο αντικυβερνητικός πόλος του μεταμνημονιακού διπολικού συστήματος.

Το κακό γι’ αυτόν νέο είναι ότι από την αντιπολίτευση που έχει μέχρι τώρα ασκήσει φαίνεται να έχει επωφεληθεί περισσότερο η κυβέρνηση παρά ο ίδιος.

Το μεγάλο, ωστόσο, πρόβλημα για τον ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι ούτε η αστάθεια που χαρακτηρίζει ακόμα τον βηματισμό του, ούτε η αδυναμία του να γεφυρώσει το χάσμα που ο ίδιος δημιούργησε με τη μεσαία τάξη, ούτε η αποξένωσή του από τον μεσαίο χώρο, όπου εξακολουθεί να κυριαρχεί η πολιτική προσωπικότητα του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Δεν είναι καν η προφανής έλλειψη εσωτερικής συνοχής και η δυσκολία που μοιραία συναντά στην προσπάθειά του να απαλλαγεί από το άγος των δικών του κυβερνητικών πεπραγμένων.

Το μεγάλο πρόβλημα του ΣΥΡΙΖΑ είναι η επιλογή της αντίθεσης που θα προβάλει ως κυρίαρχη και που με την οποία θα κάνει τη διαφορά του.

Στην πραγματικότητα το πρόβλημα αυτό είναι κοινό. Ισχύει για όλα τα κόμματα. Ισχύει πολύ περισσότερο για αυτά που θέλουν να είναι ή να γίνουν κόμματα εξουσίας.

Η πολιτική ήταν ανέκαθεν η τέχνη της διαχείρισης των αντιθέσεων. Και από τη στρατηγική της διαχείρισής τους προσδιοριζόταν πάντα η δημιουργία των κοινωνικών ρευμάτων και η δυναμική των εκλογικών συσπειρώσεων.

Χαρακτηριστικό ιστορικό παράδειγμα: το εύρημα της αντίθεσης μεταξύ «προνομιούχων» και «μη προνομιούχων» από το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου.

Δεύτερο ιστορικό πια παράδειγμα: η αντίθεση μεταξύ «μνημονιακών» και «αντιμνημονιακών» στη διάρκεια της προηγούμενης οικονομικής κρίσης, που διέλυσε το κομματικό σύστημα της Μεταπολίτευσης και επέτρεψε στον ΣΥΡΙΖΑ να ιππεύσει το κύμα της κοινωνικής αγανάκτησης που τον έφερε στην εξουσία.

Είχε, όμως, τότε ένα στρατηγικό πλεονέκτημα που πολλαπλασίαζε τη δυναμική του: ήταν το «νέο» και «άφθαρτο» εναντίον του «παλιού» και «χρεοκοπημένου» συστήματος.

Τώρα ο ΣΥΡΙΖΑ όχι μόνον έχει χάσει εκ των πραγμάτων εκείνο το πλεονέκτημα, αλλά, ακόμα χειρότερα, κινδυνεύει να δει τους όρους του πολιτικού ανταγωνισμού να αντιστρέφονται σε βάρος του, αν, αντί να αντιληφθεί ποιο είναι το νέο, που δεν έχει μεν ακόμα γεννηθεί, ταχθεί με το παλιό που είναι σίγουρο ότι για πολύν καιρό ακόμα θα αρνείται να πεθάνει στη δύσκολη μετα-πανδημική εποχή που ακολουθεί.

Βέβαια αν οι χαμένοι της μετα-πανδημικής εποχής αποδειχθούν τελικά περισσότεροι από τους κερδισμένους, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι αυτοί που θα τους υπερασπιστούν δεν θα είναι και αυτοί που θα βγουν πολιτικά κερδισμένοι.

Απλώς ίσως αργήσουμε να μάθουμε το χρώμα που θα έχουν. Και στην Ελλάδα και αλλού.

Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι πολιτικός επιστήμονας – αναλυτής