Το πρόσωπο της καμπάνιας {LF}για την ανεξαρτησία

Σ’ αυτές τις σκωτσέζικες εκλογές, η Νίκολα Στέρτζον και το Εθνικό Κόμμα της Σκωτίας (SNP) δεν είχαν στόχο μόνο να κερδίσουν. Αυτό ήταν, λίγο – πολύ,δεδομένο: το κόμμα, που κατέχει την πλειοψηφία στο σκωτσέζικο Κοινοβούλιο (Χόλιρουντ) από το 2007, πιστώθηκε την καλή του ανταπόκριση στο πεδίο της πανδημίας. Σκοπός ήταν να διαμορφώσει το πλαίσιο της προσπάθειας για την ανεξαρτησία της Σκωτίας, τη στιγμή που ο πρώην πρώτος υπουργός και τέως αρχηγός του κόμματος, Αλεξ Σάλμοντ, κατέβαινε στις εκλογές με δικό του κόμμα. Ο Σάλμοντ, που στο παρελθόν έχει κατηγορηθεί για 14 σεξουαλικές παρενοχλήσεις, δεν κατάφερε να πάρει ούτε μία έδρα. Αντίστοιχα, το SNP παρά μια έδρα δεν κέρδισε την απόλυτη πλειοψηφία στο Χόλιρουντ και η Στέρτζον είναι πλέον το βασικό πρόσωπο της καμπάνιας υπέρ της ανεξαρτησίας.

Το Συντηρητικό Κόμμα ακολούθησε μια διαφορετική στρατηγική – με τον δικό του τρόπο, όμως βγήκε κι αυτό κερδισμένο. Με νέο πια αρχηγό, τον Ντάγκλας Ρος, που ως βουλευτής στη Βουλή των Κοινοτήτων διαφώνησε με το Brexit αλλά στήριξε τον Μπόρις Τζόνσον, το κόμμα κατέβηκε στις εκλογές με ξεκάθαρο αφήγημα υπέρ της παραμονής της Σκωτίας στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η τακτική του βασίστηκε κατά κύριο λόγο στην «ροδακινί ψήφο» (peach vote): στο εκλογικό σύστημα της Σκωτίας, οι πολίτες ψηφίζουν σε δύο κάλπες, μια λιλά και μια ροδακινί. Στη λιλά ψηφίζουν τον υποψήφιο που προτιμούν στην περιοχή τους και στη ροδακινί περιφερειακά, δηλαδή το κόμμα – που με τη σειρά του συμπληρώνει τις παραπάνω έδρες των οκτώ περιφερειών στο σκωτσέζικο Κοινοβούλιο. Οι Τόρις έκαναν καμπάνια για τη ροδακινί ψήφο, λέγοντας στους ψηφοφόρους τους πως έτσι θα καταφέρουν να σταματήσουν ένα δεύτερο δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία. Αυτό που σίγουρα κατάφεραν είναι να καθιερωθούν ως δεύτερη δύναμη στην περιοχή, η μεγαλύτερη υπέρ της βρετανικής ένωσης. Αντίστοιχα, οι Σκωτσέζοι Πράσινοι, από τα πιο παλιά οικολογικά κόμματα στην Ευρώπη, βγήκαν κερδισμένοι από την κάλπη όχι μόνο ως δείγμα των καιρών, αλλά και γιατί έχουν ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας της Σκωτίας ήδη από το 2014 και το προηγούμενο δημοψήφισμα: μετά την κοινοποίηση της επίσημης θέσης τους, οι Πράσινοι είδαν τις εγγραφές τους να ανεβαίνουν σημαντικά, και σ’ αυτές τις εκλογές κέρδισαν δύο ακόμα έδρες. Οι Εργατικοί βρέθηκαν στην τρίτη θέση, με μειωμένα ποσοστά, επιβεβαιώνοντας αυτό που μάθαμε για το κόμμα από τις περιφερειακές εκλογές στην Αγγλία: οι ψηφοφόροι που τους γύρισαν την πλάτη δεν έχουν ακόμα βρει κάτι που θα τους κάνει να επιστρέψουν – ειδικά στο άλλοτε προπύργιό τους, τη Σκωτία, όπου τους χρεώνεται η διαχρονικά «γκρίζα» θέση στο ζήτημα της ανεξαρτησίας και από τα δύο στρατόπεδα.

Πόσο πιθανή, όμως, είναι η διεξαγωγή ενός δεύτερου δημοψηφίσματος; Μετά το Brexit, οι υποστηρικτές της ανεξαρτησίας στηρήχθηκαν στα φιλοευρωπαϊκά αισθήματα των Σκωτσέζων, που σε όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα, αλλά και στην περιφέρεια, στήριξαν σε μεγάλα ποσοστά την παραμονή του Ηνωμένου Βασιλείου στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η ανεξαρτησία ως όχημα για την εκ νέου ένταξη στην ΕΕ είχε μεγαλύτερο ακροατήριο στη Σκωτία – και έχει ακόμα. Στο Εδιμβούργο, για παράδειγμα, που ψήφισε υπέρ της παραμονής στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2014 και κατά του Brexit το 2016, το SNP κέρδισε μια ακόμα έδρα από τους Συντηρητικούς, που διατηρούν τις κύριες δυνάμεις τους στα σύνορα Σκωτίας – Αγγλίας. Ακόμα κι αν το SNP, πάντως, είχε κερδίσει την απόλυτη πλειοψηφία, ο Τζόνσον σε καμία περίπτωση δεν θα ήθελε να γίνει Τζέιμς Κάμερον. Πράγμα που σημαίνει πως, αντίθετα με τον προκάτοχό του, δεν φαίνεται πρόθυμος να επικυρώσει την απόφαση για δεύτερο δημοψήφισμα – αν όντως επιμείνει στην άρνησή του, τότε η υπόθεση θα καταλήξει στο εθνικό δικαστήριο. Η μια έδρα που χωρίζει τη Στέρτζον από την απόλυτη πλειοψηφία έχει αναχθεί σε βασικό ζήτημα για τους Τόρις, που πιάνονται από αυτήν υπό το βάρος των σκωτσέζικων πιέσεων, οι οποίες αναμένεται να αυξηθούν μόλις η Σκωτία ξεπεράσει τον κίνδυνο της πανδημίας. Αυτή την έδρα βέβαια η Στέρτζον δεν τη χρειάζεται για να «περάσει» το δημοψήφισμα, καθώς στο σκωτσέζικο Κοινοβούλιο υπάρχουν οι Πράσινοι – το ζήτημα έχει να κάνει «όχι με το αν, αλλά με το πότε», όπως είπε η ίδια στον Τζόνσον μετά τη νίκη της. Σίγουρα, βέβαια, τίποτα δεν θα γίνει το αμέσως επόμενο διάστημα και τουλάχιστον μέχρι το τέλος της πανδημίας.

Η αλήθεια είναι πως δύσκολα το SNP θα εγκαταλείψει την ιδέα: η θητεία της σημερινής σκωτσέζικης κυβέρνησης λήγει το 2026, όταν το SNP θα κλείνει 19 ολόκληρα χρόνια στην εξουσία. Ενας από τους βασικούς λόγους της ύπαρξής του είναι η αυτονόμηση της περιοχής -μόνο ο φόβος εξελίξεων όπως αυτές στην Καταλωνία μπορεί να σταματήσει την προσπάθειά τους.