Η οικονομία μετά την πανδημία

Τόσο ο Γιώργος Παπανδρέου όσο και ο Ευάγγελος Βενιζέλος κλήθηκαν να διαχειριστούν δύσκολες στιγμές της ελληνικής οικονομίας. Με αυτή τη γνώση, συζήτησαν χθες στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, ο πρώτος με τον αμερικανό οικονομολόγο Τζόζεφ Στίγκλιτς και ο δεύτερος με τον πρώην γερμανό επίτροπο Γκούντερ Οτινγκερ. Υπό μία έννοια, η μια συζήτηση συμπλήρωνε την άλλη: ο Παπανδρέου με τον Στίγκλιτς στάθηκε περισσότερο στην αλλαγή παραδείγματος που έρχεται από τις ΗΠΑ, ενώ αυτή του Βενιζέλου με τον Οτινγκερ επικεντρώθηκε στα νέα δεδομένα, δημοσιονομικά και μη, που καλείται να αντιμετωπίσει η Ευρώπη.

ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ – ΣΤΙΓΚΛΙΤΣ. Η συζήτηση Παπανδρέου – Στίγκλιτς ξεκίνησε από τις πρώτες 100 μέρες του Τζο Μπάιντεν στον Λευκό Οίκο. «Εθεσε σωστά την ατζέντα του, τη στιγμή που οι Ρεπουμπλικανοί αντιδρούν σχεδόν στα πάντα», ανέφερε ο οικονομολόγος, κάνοντας λόγο για ένα σχέδιο με «εντυπωσιακή δομή», ειδικά στα σημεία που αφορούν τη βιώσιμη ανάπτυξη, την καταπολέμηση της παιδικής φτώχειας και τη φορολόγηση των πιο πλούσιων. Από την πλευρά του, ο Παπανδρέου έκανε λόγο για έναν νέο «προοδευτικό ορίζοντα» και, όπως και ο Στίγκλιτς, τάχθηκε υπέρ της πρότασης για τις πατέντες εμβολίων.

Ο πρώην πρωθυπουργός τόνισε πως οι κοινωνικές ανισότητες είναι απειλή για τους θεσμούς, καθώς ο πλούτος (και μαζί η εξουσία) συγκεντρώνονται σε λίγους που επηρεάζουν με νόμιμα ή παράνομα μέσα την πολιτική. «Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα πιο δίκαιο σύστημα», τόνισε, και μαζί πρέπει να αντιμετωπίσουμε την «υπαρξιακή περιβαλλοντική απειλή». Οι αλλαγές, για τον Παπανδρέου, πρέπει να είναι «δίκαιες, συμπεριληπτικές και να αποτελούν μια εκπαιδευτική διαδικασία» – οι πολίτες, δηλαδή, πρέπει να καταλαβαίνουν για ποιον λόγο γίνονται. Πριν από δέκα χρόνια στην Ευρώπη, σύμφωνα με τον πρώην πρωθυπουργό, τα κράτη έσωσαν τις τράπεζες και σήμερα τα κράτη είναι που αντιμετωπίζουν την πανδημία. «Δεν κάνω το κράτος Θεό, ούτε όμως την αγορά. Πρέπει στην Ελλάδα να φτιάξουμε ένα κράτος που θα υπηρετεί τους πολίτες του». Οσον αφορά το Ταμείο Ανάκαμψης, ο Παπανδρέου χρησιμοποίησε μια φράση του παρελθόντος: «Οταν είπα κάποτε πως “λεφτά υπάρχουν”, πολλοί γέλασαν. Και τώρα, όμως, λεφτά υπάρχουν – το θέμα είναι πώς θα αξιοποιηθούν».

ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ – ΟΤΙΝΓΚΕΡ. Η συζήτηση του Βενιζέλου και του Οτινγκερ κινήθηκε γύρω από την ευρωπαϊκή ανάκαμψη. «Ο χρόνος είναι χρήμα», τόνισε ο Οτινγκερ για τις χώρες που δεν έχουν ακόμα ψηφίσει το εθνικό τους Σχέδιο Ανάκαμψης. «Ο Σαρλ Μισέλ έχει το δικαίωμα και την υποχρέωση να τις πιέσει να βιαστούν, για να αποφύγουμε μεγάλα προβλήματα στο μέλλον». Για τον Βενιζέλο, το κύριο ζήτημα ακόμα και σ’ αυτήν τη νέα κατάσταση είναι το μέγεθος του χρέους. «Το δημοσιονομικό πλαίσιο είναι το ίδιο με πριν, όμως πρέπει να αντιμετωπίσουμε νέες ανισότητες», επεσήμανε.

Τόσο ο Βενιζέλος όσο και ο Οτινγκερ, όταν ρωτήθηκαν για τον ρόλο που θα παίξουν οι επερχόμενες εκλογές σε Γερμανία και σε Γαλλία, στάθηκαν περισσότερο στη δεύτερη παρά στην πρώτη – θεωρώντας πως η κυβέρνηση που θα προκύψει στο Βερολίνο θα είναι σε κάθε περίπτωση φιλευρωπαϊκή, κάτι που δεν ισχύει στη Γαλλία. «Δεν θεωρώ τον Μακρόν απαραίτητα πετυχημένο», είπε ο Οτινγκερ, «αλλά αυτή τη στιγμή είναι η ελπίδα μου». Από την πλευρά του, ο Βενιζέλος έκανε λόγο για το ευρωπαϊκό παράδοξο («η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση φοβάται τα αποτελέσματα κάποιων εκλογών ή ενός δημοψηφίσματος»), ενώ τόνισε τη σημασία της ρευστότητας για την επόμενη μέρα. «Δεν πρέπει απλά να εξασφαλίσουμε τη θέση της Ευρώπης στη διεθνή σκακιέρα, πρέπει να την επαναπροσδιορίσουμε», είπε. «Και αυτό μπορούμε να το πετύχουμε με το πνευματικό μας κεφάλαιο και την καινοτομία».