Τρέμει τις αποκαλύψεις στην αμερικανική δίκη της Halkbank η Αγκυρα

Πρόκειται για ένα νομικό σίριαλ, το οποίο απειλεί την οικονομία της Τουρκίας και τη συνοχή της κυβέρνησης Ερντογάν. Κρατά από το 2013. Τότε ξεκίνησε στην Τουρκία έρευνα για τη συμμετοχή αρκετών μελών της κυβέρνησης σε σκάνδαλο διαφθοράς. Και τα 52 άτομα που συνελήφθησαν είχαν διασυνδέσεις με το κυβερνών κόμμα. Τελικά απαγγέλθηκαν κατηγορίες σε 14 – μεταξύ των οποίων ο Σουλεϊμάν Ασλάν, διευθυντής της κρατικής τράπεζας Halkbank, ο ιρανός επιχειρηματίας Ρεζά Ζαράμπ και αρκετοί συγγενείς υπουργών. Στην καρδιά του σκανδάλου ένα σχέδιο «χρυσός έναντι πετρελαίου και φυσικού αερίου» – τούρκοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι βρήκαν «παραθυράκια» στις αμερικανικές κυρώσεις εις βάρος του Ιράν, με αποτέλεσμα να τις παρακάμψουν. Οι Τούρκοι εξήγαγαν χρυσό στο Ιράν ύψους 13 δισ. δολαρίων από τον Μάρτιο του 2012 έως τον Ιούλιο του 2013 και έλαβαν φυσικό αέριο και πετρέλαιο. Ολα αυτά έγιναν μέσω της Halkbank. Τον Ιανουάριο του 2013, η κυβέρνηση Ομπάμα αποφάσισε να κλείσει τα «παραθυράκια» αλλά δεν άσκησε κατηγορίες εις βάρος της κυβέρνησης επειδή θεωρούσε την Αγκυρα αναγκαία σύμμαχο.

Εκτοτε τα επεισόδια του σίριαλ αυτού ήταν πολλά. Η κυβέρνηση Ερντογάν, πολλοί συνεργάτες του οποίου εμπλέκονται στο σκάνδαλο της Halkbank, άσκησε μεγάλες πιέσεις στην Ουάσινγκτον – ιδιαίτερα την περίοδο Τραμπ – για να μην προχωρήσει η νομική εκδίκαση. Ο προσωπικός δικηγόρος του Τραμπ, Ρούντι Τζουλιάνι, ανέλαβε αρχικά δικηγόρος του Ζαράμπ. Σύμφωνα με τους «New York Times», ο Τραμπ ώθησε δύο γενικούς εισαγγελείς, τον Μάθιου Γουίτκερ και τον Γουίλιαμ Μπαρ, να επιδιώξουν τον τερματισμό της έρευνας για τη Halkbank, κάτι που τελικά δεν έγινε. Πρώην βοηθός του Μπάιντεν διηγήθηκε ότι ο Ερντογάν πίεζε διαρκώς την Ουάσιγκτον να κλείσει την υπόθεση εάν ήθελε καλύτερες σχέσεις με την Τουρκία. Η σύζυγός του, Εμίνε Ερντογάν προσέφυγε στην Τζιλ Μπάιντεν κατά τη διάρκεια διμερούς συνάντησης στα Ηνωμένα Εθνη το 2016 για να βοηθήσει στο κλείσιμο της υπόθεσης Ζαράμπ.

Ολες οι προσπάθειες απέτυχαν και η δίκη της HalkBank ξεκίνησε την περασμένη Δευτέρα. Ο Ερντογάν δεν μπορεί να περιμένει καμία βοήθεια από τον πρόεδρο Μπάιντεν, ο οποίος ήδη τον ζορίζει για τους ρωσικούς S-400. Η κυβέρνηση στην Αγκυρα τρέμει  τις αποκαλύψεις – τις εντολές φέρεται ότι έδιναν ο ίδιος ο Ερντογάν και ο γαμπρός του Μπεράτ Αλμπαϊράκ, ο οποίος απομακρύνθηκε από το τιμόνι του υπουργείου Οικονομικών λίγες ημέρες αφότου οριστικοποιήθηκε η δίκη στις ΗΠΑ. Η Αγκυρα τρέμει και για το υπέρογκο πρόστιμο που είναι πιθανό να κληθεί να πληρώσει σε μια στιγμή, μάλιστα, που η τουρκική οικονομία βρίσκεται σε δεινή θέση. Οπως έγραψε το γερμανικό περιοδικό Spiegel, «εάν καταδικαστεί η Halkbank απειλείται στη χειρότερη περίπτωση με πρόστιμο ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ή με αποκλεισμό από το διεθνές διατραπεζικό σύστημα  Swift. Αυτό θα είναι το τέλος της και θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στην τουρκική οικονομία».

Υπάρχουν όμως και άλλες πιθανές επιπτώσεις. Ο φυλακισμένος τουρκο-ιρανός επιχειρηματίας Ρεζά Ζαράμπ έκλεισε συμφωνία με την εισαγγελία και μετατράπηκε σε μάρτυρα κατηγορίας. Ξέρει πολλά και δείχνει διατεθειμένος να μιλήσει. Η Αϊσέ Καβντάρ, τουρκάλα ανθρωπολόγος που ζει στο Βερολίνο και έχει μελετήσει την ιστορία του κυβερνώντος κόμματος, παρατηρεί ότι «το κυρίαρχο συναίσθημα μέχρι πρόσφατα στην εκλογική βάση του Ερντογάν ήταν ότι δεν κλέβουν για τον εαυτό τους αλλά μοιράζονται τα πλούτη μαζί μας. Ομως τώρα αυτή η αίσθηση στην κοινή γνώμη δείχνει να έχει αλλάξει». Αυτό που σκέφτονται πολλοί ψηφοφοροι, πλέον, παρατηρεί η Καβντάρ, είναι πως «ό,τι εκλάπη δεν θα επιστραφεί ποτέ σε εμάς».

Με την ανεργία, τον πληθωρισμό και την φτώχεια στα ύψη, δεν θα αρέσουν καθόλου στους τούρκους πολίτες τα όσα θα αποκαλυφθούν στην Ουάσιγκτον. Μια δίκη με τόσες προεκτάσεις είναι δύσκολο να προβλέψει κάποιος τι θα προκαλέσει.

Οι αναλυτές βάζουν στοίχημα, όμως, πως τίποτα δεν θα είναι το ίδιο όταν θα ολοκληρωθεί.