Ηταν σαν να μπαίνει η άνοιξη, ήταν…

Την περασμένη Δευτέρα, επόμενη μέρα του Πάσχα και, κατά παράδοση, κάπως σαν επιμήκυνσή του, με την κρεατοφαγική κραιπάλη να ταλαιπωρεί ακόμη το πεπτικό μας σύστημα, ήταν διάχυτη στην ατμόσφαιρα μια αίσθηση ετεροχρονισμένης Ανάστασης και όχι μόνο σαν απόηχος του Σαββάτου. Ηταν σαν να μπαίνει η άνοιξη και όχι μόνο επειδή ήταν η πιο ζεστή, έως τώρα, ημέρα της. Υπήρχε μια έκρηξη χαράς και όχι μόνο επειδή μπορούν να εμβολιασθούν πλέον «αι γενεαί πάσαι» – άντε, οι άνω των τριάντα. Ηταν όπως το λέει ο Διονύσης Σαββόπουλος: «Μα μπαίνει η άνοιξη στην πόλη / κι απ’ το ανοιχτό λεωφορείο μου φαίνεστε όλοι / τόσο γλυκούτσικοι κι αχνοί / στη θερινή σας τη στολή». Να θυμίσω τον τίτλο του τραγουδιού; «Τραπεζάκια έξω».

Αυτός ήταν και ο τίτλος πολλών τηλεοπτικών ρεπορτάζ για το θέμα της ημέρας. Των υπόλοιπων ήταν «Ανοίξαμε και σας περιμένουμε». (Φράση ρετρό μαζί με εκείνο το «Στο βάθος κήπος» που αναγραφόταν στις προσόψεις κάποιων μαγαζιών). Και το θέμα της ημέρας ήταν βεβαίως το άνοιγμα, ύστερα από έξι μήνες, της εστίασης.

Είχα πολύ καιρό να πάρω φίλους τηλέφωνο και να ακούω, σαν «μουσική» υπόκρουση, το γκλιν γκλιν των μαχαιροπίρουνων και των ποτηριών, μαζί με τη βουή του κόσμου, αυτό το χαρακτηριστικό «soundtrack» που υποδηλώνει ότι αυτός που καλείς είναι σε εστιατόριο ή καφέ. Και άλλον τόσο να το ακούσω διά ζώσης. Είχα ξεχάσει πώς είναι αυτός ο ήχος που μοιάζει κάπως σαν το σπινθηρογράφημα της πόλης, που μας δείχνει ότι η πόλη «αιματώνεται», είναι ζωντανή.

Συναντήθηκα με φίλους με τους οποίους, ακόμη κι αν είχαμε βρεθεί στην περίοδο του αυστηρού lockdown, αυτό το σμίξιμο στα «τραπεζάκια έξω» είχε μια νότα επανένταξης, επανεκκίνησης. Και με όσους μίλησα, είχαν – πώς να το πω; – μια συγκίνηση. «Μου έρχεται να βάλω τα κλάματα» μου έλεγε μια φίλη στο τηλέφωνο. Μα να βάλει τα κλάματα επειδή πίνει τον καφέ της έξω και σε κανονικό, όχι χάρτινο, φλιτζάνι και επειδή θυμήθηκε τι σημαίνει κουβέρ;

Δεν είναι αυτό ή δεν είναι μόνο αυτό. Το να πας σε ένα καφέ ή εστιατόριο, να έρθει το γκαρσόν και να δώσεις την παραγγελία σου σού δίνει μια φευγαλέα αίσθηση ότι η πόλη, κατά ένα πολύ μικρό μέρος της, σου ανήκει. Οτι είσαι «βασιλιάς» σε ενάμισι τετραγωνικό μέτρο. Κι ας μουρμουρίζουν υποτιμητικά («τς, τς, τς, κοίτα πώς κάνουν για ένα εστιατόριο») αυτοί που έχουν αλλεργία στη χαρά των ανθρώπων. Το ξαναλέει ο Σαββόπουλος στο ίδιο τραγούδι: «Κι οι μπάντες παίζουν το τραγούδι σας / που τα κενά μας συμπληρώνει / κι ο ουρανός που αιμορραγεί / στα πεύκα εκεί, μας αθωώνει».

Αποκατάστησέ με

Αν το δούμε ιστορικά, το εστιατόριο (όπως και το καφέ) είναι, κάπως, σαν μια νίκη του πολίτη. Ενα είδος επιβολής του στον δημόσιο χώρο. Από αρχαιοτάτων χρόνων οι άνθρωποι έτρωγαν και έπιναν έξω. Σε πανδοχεία, καπηλειά, ταβέρνες. Εως τον 18ο αιώνα όμως δεν είχαν τη δυνατότητα επιλογής και παραγγελίας. Ετρωγαν ό,τι έβγαζε το τσουκάλι του πανδοχέα. Το 1766 εγκαινιάστηκε το πρώτο εστιατόριο στο Παρίσι και, όπως λέει η ερευνήτρια Ρεμπέκα Σπανγκ, το βασικό του πιάτο ήταν ένας ζωμός «αποκατάστασης» (εκ του γαλλικού restaurer, εξού και ο διεθνής όρος restaurant), αλλά εκτός από αυτόν οι πελάτες μπορούσαν να διαλέξουν και να παραγγείλουν από έναν κατάλογο, να καθίσουν σε μικρές συντροφιές, να κουβεντιάσουν. Και κάπως έτσι τα εστιατόρια και τα καφέ (που δεν είναι τυχαίο ότι εξαπλώθηκαν θεαματικά μετά τη Γαλλική Επανάσταση) έγιναν και τόποι ανταλλαγής ιδεών.

Εξάλλου και ο Σαββόπουλος σε αυτά τα παρηγορητικά «τραπεζάκια έξω» βρίσκει τη λύση και κλείνει το τραγούδι του: «Θα ‘ταν τρελό να προσπαθώ / αυτόν τον άνεμο να εκφράσω / με τα φαναράκια του μου αρκεί να γειτονέψω / βγάζω τα τραπεζάκια μου έξω».