Τα κύματα που «τρελαίνουν» τον καιρό τη φετινή άνοιξη

Μία άνοιξη γεμάτη μετεωρολογικά παράδοξα βιώνει φέτος η Ευρώπη. Ενα σκηνικό με πρωτοφανείς καύσωνες στήθηκε στη Γαλλία τις τελευταίες ημέρες του Μαρτίου ενώ οι ανατολικές περιοχές της ηπείρου βίωσαν μερικές από τις πιο ψυχρές ανοιξιάτικες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών. Δεν πέρασαν πολλές ημέρες και ο υδράργυρος… κατακρημνίστηκε στη Γαλλία έως και κατά 25 βαθμούς Κελσίου ενώ στην Ελλάδα, η οποία έζησε δύο πρωτοφανείς παγετούς κατά τη διάρκεια της φετινής άνοιξης, ο Απρίλιος εξελίχθηκε με χαμηλότερες θερμοκρασίες από το συνηθισμένο για την εποχή, ενώ η Κυριακή του Πάσχα σφραγίστηκε από ρεκόρ υψηλών θερμοκρασιών για την εποχή…

Είναι και πάλι «ένοχη» η κλιματική αλλαγή; Οι ειδικοί απαντούν «όχι» και εξηγούν πως τα ατμοσφαιρικά κύματα Rossby είναι το κλειδί για την ερμηνεία αυτών των παράδοξων φαινομένων.

«Τα κύματα Rossby είναι μεγάλου μήκους κύματα που δημιουργούνται λόγω του ανομοιόμορφα θερμαινόμενου και περιστρεφόμενου πλανήτη μας», λέει ο διευθυντής του Μετεωρολογικού Κέντρου της ΕΜΥ, Θοδωρής Κολυδάς και προσθέτει: «Αυτά τα κύματα καλύπτουν ολόκληρο τον πλανήτη και συνήθως, κάθε χρονική στιγμή υπάρχουν από τέσσερα έως έξι από αυτά, μήκους 4.000-8.000 χιλιομέτρων. Είναι στάσιμα ή κινούνται πολύ αργά προς τα ανατολικά ή τα δυτικά επιδρώντας διαφορετικά στον καιρό, με εξάρσεις ή υφέσεις. Αν για διάφορους λόγους κάποιο από αυτά τα κύματα βρεθεί λίγες μοίρες πιο ανατολικά ή πιο δυτικά από ό,τι συνήθως προκαλούνται αυτές οι τεράστιες καιρικές εναλλαγές. Είναι σαν τις χορδές μιας κιθάρας. Οταν έχουμε βύθισμα της χορδής έχουμε κακοκαιρία, όταν έχουμε έξαρση έχουμε καλό καιρό. Οταν η χορδή ταλαντώνεται πάρα πολύ έχουμε απότομες εναλλαγές από κρύο σε ζέση και ανάποδα. Τα κύματα Rossby απαντούν και στο ερώτημα που μας θέτει συχνά αρκετός κόσμος: “Γιατί χαλάει ο καιρός πάντα το Σαββατοκύριακο”. Γιατί έχει αποδειχθεί ότι τα κύματα αυτά έχουν μια περίοδο επαναφοράς περίπου επτά ημερών κι έτσι, όταν η πορεία τους είναι ομαλή, μπορεί το βύθισμά τους – και κατ’ επέκταση η κακοκαιρία – να επαναλαμβάνεται ακριβώς κάθε εβδομάδα». Κάπως έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι στη χώρα μας κατά τη διάρκεια του Μαρτίου και του Απριλίου κατεγράφησαν χαμηλότερες θερμοκρασίες από το κανονικό, ενώ αντιθέτως η Ευρώπη κινήθηκε πάνω από τις μέσες τιμές. «Ειδικά στη Γαλλία, σημειώθηκαν θερμοκρασίες ρεκόρ όλων των εποχών», εξηγεί ο ίδιος. «Κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριών ημερών του Μαρτίου και την 1η Απριλίου 2021 σε κάποιες περιοχές, όπως στη Νορμανδία, ο υδράργυρος έφτασε ή και ξεπέρασε τους 30 βαθμούς Κελσίου. Ο κύριος λόγος ήταν αυτά τα πολύ ενεργά πλανητικά ατμοσφαιρικά κύματα που εμφανίζονται ως τελικό αποτέλεσμα της περιστροφής της Γης και της διαφορετικής θέρμανσης μεταξύ της Αρκτικής και του Ισημερινού, η οποία μεγιστοποιείται την άνοιξη». Στη συνέχεια είχαμε διαφορετική ροή ενός κύματος Rossby: «Ετσι μετά τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες στη Γαλλία, στα μέσα του Ατλαντικού οι θερμοκρασίες έπεσαν δραματικά και έφτασαν στις χαμηλότερες τιμές του περασμένου αιώνα. Οι θερμοκρασίες στη Γαλλία έπεσαν έως και κατά… 25 βαθμούς της κλίμακας, ενώ στη χώρα ενέσκηψε ένας παγετός που προκάλεσε μεγάλες καταστροφές σε καλλιέργειες αμπέλων – ήταν την ίδια εποχή που σημειώθηκε παγετός και στην Ελλάδα. Η Ανατολική Ευρώπη παράλληλα βίωσε τις ημέρες εκείνες μία από τις πιο κρύες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών για τον μήνα Μάρτιο», καταλήγει ο μετεωρολόγος.

ΠΑΣΧΑΛΙΝΑ ΡΕΚΟΡ. Στο μεταξύ, νέα θερμοκρασιακά ρεκόρ σημειώθηκαν την Κυριακή του Πάσχα σε αρκετές περιοχές της χώρας. Ενδεικτικές είναι οι αποκλίσεις που κατέγραψαν οι σταθμοί του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών: στην πόλη του Ηρακλείου η μέγιστη θερμοκρασία ήταν υψηλότερη κατά 13,5°C σε σχέση με τις μέγιστες τιμές της περιόδου 2010-2019 για το πρώτο 10ήμερο του Μαΐου, στα Χανιά υψηλότερες κατά 12,2°C, στη Σκόπελο κατά 10°C, στη Νεμέα κατά 9,5°C και στο Κάτω Νευροκόπι κατά 7,7 βαθμούς της κλίμακας Κελσίου. Την ίδια στιγμή σημειώθηκε πολύ μεγάλη θερμοκρασιακή διαφορά μεταξύ παραθαλάσσιων περιοχών της Κρήτης. Η απόκλιση μεταξύ του λιμανιού του Ηρακλείου και της Κνωσού έφτασε τους 15°C.