Ιστορίες από τη μάχη του Covid-19

Χρυσιάννα Παπακωνσταντίνου,
νοσηλεύτρια στο «Σωτηρία»

«Οταν τελειώσει η περιπέτεια, θα κρατήσω τα στοργικά βλέμματα»

Πέρυσι τον Σεπτέμβριο νόσησα από Covid-19 και παρόλο που θεωρητικά ήμουν προετοιμασμένη ήταν μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Εργάζομαι στο «Σωτηρία» τέσσερα χρόνια και τον τελευταίο χρόνο σε μονάδα κορωνοϊού. Δεν είχα νοσηλευτεί ποτέ στη ζωή μου και αναγκάστηκα λόγω του ιού να μείνω στο νοσοκομείο για δύο εβδομάδες. Μπήκα στα «παπούτσια» όσων πάσχουν από τον ιό κι αυτό δεν είναι καθόλου αστείο. Είμαι 34 ετών, απολύτως υγιής, χωρίς υποκείμενο νόσημα, δεν καπνίζω και παρ’ όλα αυτά έμεινα στο κρεβάτι του νοσοκομείου για δύο εβδομάδες με πολύ πυρετό, βήχα, διάρροια, πόνο στα κόκαλα. Φοβήθηκα πολύ. Αντιλήφθηκα την αφόρητη μοναξιά που βιώνουν οι ασθενείς αφού απαγορεύεται αυστηρά οποιοδήποτε επισκεπτήριο. Οι συγγενείς τους φέρνουν αυτά που χρειάζονται, τα παραλαμβάνουμε εμείς και τους τα πηγαίνουμε στον θάλαμο ντυμένοι κατάλληλα. Τι σημαίνει αυτό; Μάσκα υψηλής προστασίας, σκουφί, φόρμα, προσωπίδα και ολόσωμη στολή, γάντια τριπλά. Παρά τα μέτρα προστασίας, εγώ κατάφερα και κόλλησα Covid. To πιθανότερο είναι να προσβλήθηκα από τον ιό έξω από το νοσοκομείο.

Δουλεύω από την πρώτη μέρα της πανδημίας, από τη στιγμή που έφεραν στο νοσοκομείο τα πρώτα κρούσματα. Στην αρχή σε ΜΕΘ και έπειτα σε κλινική για ασθενείς Covid. Η κόπωση ήταν στα όρια της κατάρρευσης. Για πάρα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα εργαζόμασταν διπλοβάρδιες. Τι σημαίνει αυτό; Από τις 7 το πρωί έως τις 3 το μεσημέρι. Από τις 11 το βράδυ έως τις 7 το πρωί. Δηλαδή είχες ουσιαστικά – αν εξαιρέσεις τον χρόνο μετακίνησης μέχρι να φτάσεις στο σπίτι σου – δύο ή τρεις ώρες για να κοιμηθείς και να πας ξανά πίσω στη δουλειά. Ούτως ή άλλως ήμασταν λίγοι νοσηλευτές – ο κορωνοϊός όμως έφτασε τα πράγματα στα όριά τους. Δεν έχουμε πάρει άδεια για περισσότερο από έναν χρόνο καθώς είμαστε σε αναστολή επ’ αόριστον. Δεν γνωρίζουμε πότε θα επιστρέψουμε στην επαγγελματική κανονικότητα. Εχουμε κουραστεί σωματικά και ψυχολογικά. Υπάρχει μεγάλη ένταση, κάτι που δημιουργεί πολλές φορές εκρήξεις και δεν συμβάλλει στην καλή συνεργασία. Ολο αυτό που ζούμε στο νοσοκομείο το κουβαλάμε και στο σπίτι, όπου οι άνθρωποί μας περιμένουν να τους δώσεις. Ομως έχεις εξαντληθεί τις περισσότερες φορές. Τα δίνουμε όλα στους ασθενείς. Είμαστε γι’ αυτούς όχι μόνο εκείνοι που τους φροντίζουν και προσπαθούν να μάθουν περισσότερα για την πορεία της υγείας τους αλλά και ο συνδετικός κρίκος με τους δικούς τους ανθρώπους. Η περιπέτεια αυτή θα τελειώσει όμως. Και τότε θα κρατήσω για πάντα τα ξέπνοα «ευχαριστώ» και τα στοργικά βλέμματα.

Νίκη Σταματέλου,
νοσηλεύτρια σε μονάδα Covid-19 στο νοσοκομείο «Σωτηρία»

«Πριν από ημέρες πήραμε τούρτα γενεθλίων στον ασθενή μας»
Δεν φοβήθηκα τον Covid καμία στιγμή. Οχι επειδή είμαι ατρόμητη, αλλά διότι εργάζομαι σε νοσοκομείο λοιμώξεων και όλοι οι εργαζόμενοι είμαστε, κατά κάποιον τρόπο, εκτεθειμένοι σε μικρόβια. Οι ασθενείς μας προέρχονται από χαμηλά οικονομικά στρώματα, είναι μετανάστες, εξαρτημένα από ουσίες άτομα. Ποιος γνώριζε ότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των ασθενών στο «Σωτηρία» πάσχει από φυματίωση; Από τη στιγμή που εμφανίστηκε ο κορωνοϊός αποφάσισα, όπως και οι περισσότεροι συνάδελφοι, να δώσουμε τη μάχη γιατί αυτό πρόσταζε το καθήκον μας. Δεν ήταν εύκολο ούτε έχει γίνει. Και τα 70 κρεβάτια στις ΜΕΘ είναι γεμάτα και ο καθημερινός αγώνας που δίνουμε είναι σκληρός και για τον περισσότερο κόσμο αθέατος.
Μπορούμε να πούμε πολλά για ό,τι αφορά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε ο ιός. Η ουσία είναι ότι άλλαξε άρδην τη ζωή μας. Οχι μόνο στον επαγγελματικό τομέα αλλά και σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο. Παίρνω κάθε μέρα το λεωφορείο για να πάω στη δουλειά μου: τον τελευταίο χρόνο οι άνθρωποι που αντικρίζω δεν είναι σε καμία περίπτωση ίδιοι. Εχουν όμως αλλάξει και οι φίλοι και οι γνωστοί. Το επάγγελμά μου τους κάνει ίσως να σκέφτονται δύο φορές τη συναναστροφή μαζί μου και είναι απολύτως κατανοητό. Εχουν αλλάξει και οι ισορροπίες στον χώρο εργασίας. Δεν στέκονται απέναντι στη νέα ασθένεια όλοι οι συνάδελφοι με τον ίδιο τρόπο. Οι μεγαλύτερης ηλικίας είναι περισσότερο ανήσυχοι. Αν, για παράδειγμα, κάποιος παραμείνει περισσότερο μέσα στον θάλαμο του ασθενούς – υπάρχει συγκεκριμένος χρόνος –, αρχίζουν και σου χτυπάνε την πόρτα. Κάποιες φορές έχω παραβεί τον κανόνα, διότι ήθελα να κάνω μπάνιο τον ασθενή. Το θεώρησα υποχρέωσή μου, έστω και αν δεν ήταν η κίνηση αυτή συμβατή με τους κανόνες που ίσχυαν και ισχύουν φυσικά. Αλλες πάλι φορές έχω πει σε συγγενείς ασθενών να πάνε στο πίσω μπαλκόνι και να τους τραβήξω την κουρτίνα για να μπορέσουν να δουν τον άνθρωπό τους έστω για λίγο από μακριά. Είναι σκληρές οι στιγμές που περνάμε όλοι και κυρίως εκείνοι που νόσησαν.
Ομως δεν μπορούμε να παραμερίσουμε το ότι πρόκειται για μια εργασία που βασίζεται κυρίως στις ανθρώπινες σχέσεις. Πριν από λίγο καιρό ένας ασθενής στη μονάδα είχε γενέθλια. Του πήραμε τούρτα για να σβήσει τα κεράκια του. Ηταν μια χαραμάδα ελπίδας – αυτή που όλοι ψάχνουμε καθημερινά.

Γεωργία Λυμπεροπούλου,
νοσηλεύτρια, Γαστρεντερολογικό Τμήμα, Νοσοκομείο Σισμανόγλειο

«Υπάρχει μια δύναμη στις έκτακτες καταστάσεις»

Το πρώτο διάστημα, παράλληλα με όλα τα λειτουργικά προβλήματα της μετατροπής του νοσοκομείου σε Covid, είχες να αντιμετωπίσεις και ορισμένα ζωτικότατης σημασίας. Οι άνθρωποι διασωληνώνονταν κι έπρεπε να εξασφαλίσεις αναπνευστήρα για μία ακόμα μονάδα. Αυτόν τον πρώτο καιρό δεν ήταν εφικτό να συμβεί και κάθε μέρα μετρούσαμε τη δυνατότητα των αναπνευστήρων από το στοκ της λειτουργίας στη μονάδα νοσηλευτικής, σ’ έναν όγκο υποψήφιων διασωληνωμένων πολύ μεγαλύτερο.
Κι αφού αυτά πέρασαν με τρομερές αγωνίες και υπερπροσπάθεια, άρχισε μια καθημερινότητα εντελώς καινούργια. Παραδείγματος χάρη, η έλλειψη συνοδών ασθενών. Από το να φορτίσεις το κινητό, να του βρεις κάτι στα πράγματα και να του δώσεις νερό ανά πάσα στιγμή. Επίσης να σηκώσεις τα αμέτρητα τηλέφωνα που χτυπούσαν κάθε λεπτό από τους συγγενείς, οι οποίοι είχαν μια αίσθηση ότι μπορούσαν να ζητήσουν οτιδήποτε.
Μέσα σε όλο αυτό, καθώς βιώνεις το επείγον και η αδρεναλίνη σου είναι στα ύψη, μπορεί να σου πει κάποιος την πιο απίστευτη λεπτομέρεια που κανονικά υπό συνθήκες πολέμου δεν τη διανοείσαι. Αυτό είναι πιο επιβαρυντικό και από τη διασωλήνωση, και από το ντύσιμο, και από τον άπειρο ιδρώτα που λούζεσαι κάτω από αυτή τη στολή, τα κακά υλικά και τον κίνδυνο. Ολα αυτά μοιάζουν ασήμαντα, αλλά όταν η ασημαντότητά τους σου φορτώνεται μέσα σ’ ένα οκτάωρο, σου φορτίζει το θυμικό σου. Είναι η σταγόνα που ξεχειλίζει το ποτήρι.
Στο νοσοκομείο ήμουν πάντα σε μάχιμα τμήματα και κατά κάποιο τρόπο ήμουν εξοικειωμένη με την αίσθηση του επείγοντος. Ετσι, ξεκινούσα και δεν αγωνιούσα ότι δεν θα κάνω διάλειμμα. Το ήξερα. Αγωνιούσα να προλάβω μέσα στη βάρδια των οκτώ ωρών να βγάλω τη δουλειά που απαιτείται και δεν μετατίθεται στην επόμενη. Η κάθε στιγμή που θα σε σταμάταγε για ν’ ασχοληθείς μ’ έναν άρρωστο σήμαινε ότι είχες χάσει δουλειά από όλους τους ασθενείς.
Για να το αντιμετωπίσεις αυτό, συνήθως βρίσκεις κακούς τρόπους, τσιγάρο, αγχολυτικά για να κοιμηθείς. Υπάρχει όμως και μια δύναμη που προκύπτει στις έκτακτες καταστάσεις και κάνει το αίσθημα της επιβίωσης και της ζωής πολύ έντονο, κι αυτό είναι να ασχοληθείς με τα πράγματα που είναι ουσιαστικά. Οσο χρόνο και δύναμη έχεις ν’ ασχοληθείς με τα ζητήματα των παιδιών που αυτή τη στιγμή μοιάζουν λυτρωτικά. Το να διαβάσω με το παιδί μ’ έκανε να σκεφτώ πόσο σημαντική ενασχόληση είναι το διάβασμα, ανακουφιστικό, λυτρωτικό, σε ταξιδεύει. Ή ένα παιχνίδι. Αντιλαμβάνεσαι ότι τα σημαντικά της ζωής υπήρχαν και το προηγούμενο διάστημα και τα αποποιούμασταν ως ακραία, βαρετά. Εγώ χαλαρώνω με μια ταινία στην τηλεόραση που συνήθως είναι μετά τις 10 το βράδυ ή μια χιουμοριστική εκπομπή όπως το «Ράδιο Αρβύλα». Εκανα υπομονή να τα προλάβω όλα στο σπίτι για να μπορέσω να αφιερώσω τον χρόνο μου σ’ αυτό, αλλά επειδή ηρεμούσα, στο πεντάλεπτο αποκοιμιόμουν.

Δημήτρης Πιστόλας,
διευθυντής της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας Ευαγγελισμού

«Βλέπουμε ανθρώπους να βιώνουν την απόλυτη μοναξιά»

Αναμφισβήτητα ο τελευταίος χρόνος υπήρξε εμπειρία πρωτόγνωρη για όλους, ανεξαρτήτως επαγγελματικού χώρου. Βέβαια, αντιλαμβάνεται κανείς ότι ο τομέας της Υγείας κατείχε και εξακολουθεί να κατέχει πρωταγωνιστικό ρόλο στη μάχη κατά της πανδημίας. Οφείλω να ομολογήσω ότι κάθε ημέρα αποτελεί για εμάς, τους επαγγελματίες, μια νέα πρόκληση. Ως διευθυντής της Νοσηλευτικής Υπηρεσίας του μεγαλύτερου νοσοκομείου της χώρας, έρχομαι αντιμέτωπος με καταστάσεις που σχετίζονται τόσο με τη βέλτιστη δυνατή διαχείριση του ολοένα και αυξανόμενου όγκου ασθενών που προσέρχονται είτε για εξέταση είτε για νοσηλεία στο νοσοκομείο μας όσο και με τη διαφύλαξη του ίδιου του προσωπικού, ώστε να μπορεί να εργάζεται με ασφάλεια. Επομένως έχω την ευθύνη, την υποχρέωση και το καθήκον να προφυλάξω πρωτίστως τους συναδέλφους μου, φροντίζοντας για τη σωστή εκπαίδευσή τους, παρέχοντάς τους τα απαραίτητα και κατάλληλα μέσα ατομικής προστασίας, αλλά και προνοώντας για την καλύτερη δυνατή στελέχωση των νοσηλευτικών τμημάτων. Συνεπαγωγικά, με τον τρόπο αυτόν διασφαλίζεται η ποιοτικότερη και ασφαλέστερη νοσηλεία των ίδιων των ασθενών.
Πρόκειται λοιπόν για μια καθημερινότητα επιφορτισμένη από μια αλληλουχία δύσκολων αποφάσεων, που όμως δεν παύουν να είναι καθοριστικής σημασίας για την εύρυθμη και αποδοτικότερη λειτουργία του νοσοκομείου. Πιστεύω ότι το κομμάτι της ψυχολογίας δεν είναι εύκολα διαχειρίσιμο και σίγουρα είναι δύσκολο να μείνει κανείς ανεπηρέαστος, ιδίως όταν βιώνει επί μακρόν καταστάσεις έντονου άγχους και πίεσης. Φυσικά ούτε κι εγώ θα μπορούσα να αποτελώ εξαίρεση.
Το τελευταίο διάστημα βλέπουμε ανθρώπους να βιώνουν την απόλυτη μοναξιά, νοσηλευόμενοι σε τμήματα COVID-19, όντας απομονωμένοι από συγγενείς και φίλους και με μοναδική συντροφιά τους εργαζομένους του νοσοκομείου. Επίσης βλέπουμε συναδέλφους να νοσούν και να νοσηλεύονται στις κλινικές και μονάδες COVID-19. Συγχρόνως το αίσθημα ευθύνης και άγχους εντείνεται ακόμα περισσότερο, λόγω του καθημερινού στόχου της καταγραφής των ελάχιστων δυνατών απωλειών ανθρώπινης ζωής.
Είναι δεδομένο ότι όλο αυτό μάς επηρεάζει και συγχρόνως μας καταβάλλει ψυχολογικά. Ωστόσο ιδιαίτερα οι άνθρωποι που κατέχουν θέση ευθύνης οφείλουν να παραμένουν ψύχραιμοι και δυνατοί, ώστε να λειτουργούν υποστηρικτικά προς όλους τους υπόλοιπους.
Δεδομένων των συνθηκών, θα μπορούσα να πω ότι δεν υπάρχουν στιγμές απόλυτης χαλάρωσης, διότι λειτουργούμε σε 24ωρη βάση, το αίσθημα ευθύνης είναι υψηλό και τελούμε σε διαρκή επιφυλακή και ετοιμότητα. Προσωπικά, τις ώρες που βρίσκομαι εκτός υπηρεσίας και όσο υπάρχει η δυνατότητα επιλέγω την άθληση στη φύση ως διέξοδο. Επίσης η παρουσία λίγων καλών φίλων και κοντινών σε εμένα ανθρώπων λειτουργεί αποσυμφορητικά και ενισχύει τη διάθεση και την ψυχολογία μου. Παράλληλα υπάρχουν στιγμές που βρίσκω καταφύγιο σε ένα καλό λογοτεχνικό ή ιστορικού περιεχομένου βιβλίο.