Το στοίχημα

Στα χθεσινά «ΝΕΑ» δημοσιεύτηκε ένας απολαυστικός ελληνοτουρκικός διάλογος. Δεν είναι αληθινός. Τον επινόησε πριν από 32 χρόνια για ένα βιβλίο του ο έμπειρος, έντιμος και πολύτιμος φίλος Ηρακλής Μήλλας, που έχει διδάξει σε πολλά ελληνικά και τουρκικά πανεπιστήμια και ξέρει το θέμα απέξω. Υποτίθεται ότι μιλούν ένας Ελληνας κι ένας Τούρκος. Και όπως διαπιστώνει ο αναγνώστης, οι διαφορές τους είναι οι ίδιες με αυτές που έχουν σήμερα: ποιος φταίει για την εισβολή στην Κύπρο, πώς πρέπει να λέγεται η μειονότητα στη Θράκη, τι προκάλεσε τη στρατιωτικοποίηση των νησιών, τι γυρεύουν τα τούρκικα «κουρσάρικα» στο Αιγαίο, τι έγινε πριν από 100 χρόνια με τους Αρμένιους. Η συζήτηση αρχίζει σε ήρεμους τόνους, όπως τις προάλλες στην Αγκυρα μεταξύ Τσαβούσογλου και Δένδια. Κι ύστερα γίνεται χαμός.

Στην πραγματική συζήτηση ανάμεσα στους δύο υπουργούς Εξωτερικών, το κλίμα άρχισε να χαλάει όταν ο Τσαβούσογλου αναφέρθηκε σε «τουρκική μειονότητα» και ο Δένδιας σε ευρωπαϊκές κυρώσεις. Αυτά τα ζητήματα όμως θα μπορούσε να λυθούν. Ακόμη και η διαφορά για τα χωρικά ύδατα, που συνδέεται με το περίφημο casus belli, θα μπορούσε να διευθετηθεί, με τη ρεαλιστική λύση του «ακορντεόν» και την εναρμόνιση της αιγιαλίτιδας ζώνης με τον εναέριο χώρο. Η συνέχεια, η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ δηλαδή, θα ανήκε τότε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Το μεγάλο αγκάθι έτσι, όπως προφητικά είχε επισημάνει τότε ο Μήλλας, είναι το Κυπριακό. Η τουρκική πλευρά επιμένει ότι πρέπει να υπάρχει συνεκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της Μεσογείου (τους οποίους ο Νίκος Δένδιας φάνηκε να υποβαθμίζει, και δικαιολογημένα, στην πρόσφατη επίσκεψή του στη Σαουδική Αραβία), ενώ για την Κύπρο μοιάζει πεισμένη ότι δεν υπάρχει πλέον άλλη λύση από τα δύο κυρίαρχα κράτη. Η ελληνική πλευρά θα ήθελε να αποδεσμεύσει τις ελληνοτουρκικές διαφορές από το Κυπριακό, αλλά δεν μπορεί να εμφανιστεί ούτε ότι εγκαταλείπει τους κύπριους αδελφούς ούτε ότι αδιαφορεί για το διεθνές δίκαιο. Ολοι οι προβολείς στρέφονται έτσι στον Νίκο Αναστασιάδη και τον Ερσίν Τατάρ.

Ο δεύτερος, αντίθετα με τον προκάτοχό του, ταυτίζεται πλήρως με έναν απρόβλεπτο και αναξιόπιστο ηγέτη, τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Αλλά και ο πρώτος δεν έχει χάσει ευκαιρία να θέσει την αξιοπιστία του υπό αμφισβήτηση: από τις διαπραγματεύσεις του 2013 με την ΕΕ για τη διάσωση της κυπριακής οικονομίας (όπου τον ενδιέφεραν περισσότεροι οι ρώσοι μεγαλοκαταθέτες από τους κύπριους φορολογούμενους) μέχρι τις χαμένες ευκαιρίες Μον Πελεράν/Κραν Μοντανά και τα χρυσά διαβατήρια. Το στοίχημά του σε αυτή την πενταμερή είναι τουλάχιστον να πείσει ότι έχει ξεχάσει κάτι παλιές του ιδέες περί συνομοσπονδίας και είναι αποφασισμένος να προωθήσει εμπράκτως την πολιτική ισότητα μεταξύ των δύο κοινοτήτων.

Δεν θα είναι εύκολο, η αμφισβήτησή του έρχεται και εκ των έσω. Επιπλέον, ίσως να είναι πια αργά.