Πρακτική και ρητορική και στην περίοδο της πανδημίας

Σε μια πρόσφατη ανακοίνωσή του ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας διατύπωσε τη θέση ότι η πανδημία COVID-19 πρόκειται να είναι παρατεταμένη και για τον πλήρη έλεγχό της χρειάζεται αρκετός χρόνος ακόμη. Η γνώση για τη φύση και τον χαρακτήρα της πανδημίας παραμένει ατελής, ενώ οι μεταλλάξεις του ιού και άλλα φαινόμενα που σχετίζονται με αυτόν δεν έχουν επίσης επαρκώς διευκρινιστεί.

Συνεπώς, η λήξη της «συναγερμικής» φάσης της πανδημίας δεν είναι άμεση, παρά το γεγονός ότι τα προγράμματα εμβολιασμού έχουν μια θετική επίδραση στην επίτευξη ανοσίας της αγέλης στον πληθυσμό.

Υπό το πρίσμα αυτό, τα περιοριστικά μέτρα, τα οποία στην αρχική φάση της πανδημίας πρόσφεραν υψηλή προστασία στον πληθυσμό και καλές επιδόσεις στον έλεγχο της πανδημίας στη χώρα μας, δεν μπορεί να εγκαταλειφθούν πρόωρα και άμεσα.

Αντίθετα, είναι αναγκαία η προσαρμογή τους στο πλαίσιο και ενός νέου επιχειρησιακού σχεδίου οργάνωσης της κοινωνικής και οικονομικής ζωής.

Η αβεβαιότητα για τον έλεγχο της πανδημίας και τη διαχείριση της οικονομίας πρόκειται να εξακολουθήσει και να διατηρεί σε υψηλή προτεραιότητα το κλασικό πλέον δίλημμα «υγεία versus οικονομίας».

Κατά συνέπεια, η λήψη πολιτικών και διοικητικών αποφάσεων για την ανεύρεση της απαιτούμενης ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία της υγείας και τη λειτουργία της οικονομίας δεν μπορεί να υποκύπτει σε μια ρητορική πολιτικής ή/και επιστημονικής κερδοσκοπίας που σύντομα πρόκειται να αναιρεθεί, αλλά οφείλει να συνιστά μια υπόθεση τεκμηριωμένων καλών πρακτικών.

Παρά το γεγονός ότι το πολιτικό σύστημα αλλά και μέρος του ιατρικού σώματος δεν έχουν κατανοήσει ή δεν έχουν αποδεχθεί το γεγονός ότι η πανδημία είναι κυρίως ζήτημα δημόσιας υγείας, η απάντηση στην επόμενη φάση εξακολουθεί να είναι: επιδημιολογική ανίχνευση, κοινωνική αποστασιοποίηση, προστατευτικές προσωπίδες και προγράμματα εμβολιασμού.

Στα πλαίσιο αυτό, η ανεύρεση του σημείου ισορροπίας ανάμεσα στην υγεία και την οικονομία μπορεί είναι να εφικτή και αποτελεσματική σε συνδυασμό με τα προστατευτικά μέτρα.

Μια τέτοια προσέγγιση δεν εξαντλείται σε μια ρητορική πολιτικής και επιστημονικής «Βαβέλ», αλλά απαιτεί μια νέα πρακτική προσέγγιση αναδιοργάνωσης της κοινωνικής και οικονομικής ζωής, ιδίως στους κρίσιμους τομείς, σε συνθήκες αβεβαιότητας.

Κυρίως οφείλει να επιβάλλει την αναγνώριση ότι η δημόσια υγεία με αφορμή την πανδημία, αλλά και για λόγους που σχετίζονται με την εμφάνιση πιθανών μελλοντικών κινδύνων, χρειάζεται να αναχθεί σε προτεραιότητα.

Πρόκειται για μια επένδυση που δεν εξαντλείται στην παρούσα πανδημία, αλλά δημιουργεί ταυτόχρονα τις συνθήκες αντίδρασης σε ενδεχόμενους μελλοντικούς κινδύνους.

Προφανώς οι υπηρεσίες ιατρικής περίθαλψης χρειάζονται αλλαγές στην αρχιτεκτονική τους και επενδύσεις στην καινοτομία και τις υποδομές ύστερα από μια μακρά περίοδο κρίσης. Η εθνική πολιτική υγείας πρέπει να βρει τη «χρυσή τομή» ανάμεσα στη μονοδιάστατη οπτική που επικρατεί και να εκπέμψει τα κατάλληλα μηνύματα που συνοψίζονται στην παρούσα συγκυρία στη διατύπωση «η δημόσια υγεία στο προσκήνιο».

Ο Γιάννης Κυριόπουλος είναι ομότιμος καθηγητής Οικονομικών της Υγείας