Καρτ ποστάλ από τη Χώρα του Ποτέ

Ηταν το 2013, αν θυμάμαι καλά. Ντάλα οικονομική κρίση. Η δημοσιογραφική ιδιότητα ωστόσο έδινε τη δυνατότητα για κάποια ψευδαίσθηση πολυτέλειας. Ετσι, σε μια εποχή που μετρούσαμε τα χρήματα για ένα Σαββατοκύριακο διακοπών, βρέθηκα καλεσμένη, ως δημοσιογράφος εννοείται, από μια μεγάλη εταιρεία ποτών σε μια υπέροχη κρουαζιέρα. Μπήκαμε στο κρουαζιερόπλοιο στη Σαρδηνία κι από ‘κεί Κάννες, Σεν Τροπέ, Ιμπιζα και Βαρκελώνη, απ’ όπου επιστρέψαμε αεροπορικώς.

Την παραμονή της αναχώρησής μου, μιλούσα με έναν φίλο. Σκληροπυρηνικό αριστερό αλλά και «φεϊσμπουκικό κοσμοπολίτη» συγχρόνως. Μια νέα κατηγορία που είχε αρχίσει, τότε, να συγκροτείται στα ανερχόμενα ακόμη σόσιαλ μίντια. Μου ζήτησε μία χάρη. Να του στείλω κάποιες φωτογραφίες από το Σεν Τροπέ, τύπου καρτ ποστάλ. Γενική άποψη της μαρίνας και δυο τρεις από μαγαζιά και καφέ. Δεν είχε κανένα πρόβλημα να μου πει πως ήθελε να τις ανεβάσει στο Facebook, υπαινισσόμενος ότι ήταν ο ίδιος εκεί.

Στην αρχή σοκαρίστηκα. Οχι μόνο για την «απάτη» – σιγά την «απάτη» δηλαδή! -, αλλά και για την τάση που ήταν τότε σε εξέλιξη. Να δημοσιοποιούμε δηλαδή τις ιδιωτικές μας στιγμές, τις ιδιωτικές μας χαρές, τα ξεφαντώματά μας και, κυρίως, τις διακοπές μας. Να τις κρεμάμε στα μανταλάκια του διαδικτυακού μπουγαδόσχοινου. «Θα είναι της ηλικίας μου» σκέφτηκα και θυμήθηκα πως, στα νιάτα μου, όταν φεύγαμε για διακοπές, υπήρχε πάντα τουλάχιστον ένας που δεν έπρεπε να ξέρει πού και με ποιους ήμασταν. Ενας πρώην σύντροφος, ένας νυν που ήταν ήδη πρώην αλλά δεν το ήξερε ακόμη, ένας φίλος ή φίλη που δεν θέλαμε να μας φορτωθεί. Δεν υπήρχαν τότε και κινητά τηλέφωνα, άντε να μας εντοπίσει κάποιος. (Επαιρνα τηλέφωνο τη μάνα μου από τη Νέα Υόρκη και της έλεγα ότι ήμουν στη Σίφνο κρατώντας συγχρόνως ένα κασετοφωνάκι που έπαιζε νησιώτικα για του λόγου το αληθές).

Μετά συνήθισα. Και τον συγκεκριμένο φίλο, και όλους όσοι προσχώρησαν στο δόγμα «Ποστάρω τη ζωή μου, άρα έχω ζωή». Που πολύ γρήγορα και χωρίς να το καταλάβουν έγινε «Ποστάρω τη “ζωή” μου, άρα δεν έχω δική μου ζωή». Και να τα στιγμιότυπα από «δανεικές» πισίνες, «δανεικούς» κήπους, δανεικά «μπαλκόνια». Ψηφίδες μιας «δανεικής ζωής». Ακόμη και κάποιοι συνάδελφοί μου άρχισαν να ποστάρουν φωτογραφίες από τα επαγγελματικά τους ταξίδια, αφήνοντας να αιωρείται η αίσθηση ότι είναι ιδιωτικά.

«Εχω και κότερο, πάμε μια βόλτα;»

Το διαδικτυακό σκάνδαλο των τελευταίων ημερών είναι ο θρήνος για τον χαμό μιας κυρίας που δεν υπήρξε ποτέ. Που «γεννήθηκε», «έζησε» και «πέθανε» μόνο στο Facebook. Φαίνεται μάλιστα ότι ήταν πολύ δημοφιλής διότι ακόμη και αξιολογότατοι πανεπιστημιακοί ασχολήθηκαν με αυτό το θέμα και, γενικότερα, τον «μύθο» που χτίζουν τα ψεύτικα προφίλ.

Ενδιαφέρον αλλά όχι καινούργιο ζήτημα. Υπήρχε πολύ πριν από το Διαδίκτυο. Από τον Αλκη Θρύλο που ήταν η Ελένη Ουράνη έως την Ελενα Φεράντε. Πρόκειται, ας πούμε, για μια συνθήκη που, ανάλογα με την εποχή ή την κοινωνική πραγματικότητα, γίνεται με διαφορετικές μεθόδους. Από τη στιγμή, δηλαδή, που κάποιος αποφασίζει να σκηνοθετήσει τον εαυτό του ή τη ζωή του, μοιραία απομακρύνεται από την αλήθεια. Αλλωστε τι είναι αλήθεια στα σόσιαλ μίντια, ακόμη και στα αληθινά προφίλ; Εδώ όλα πρέπει να είναι τέλεια, ακόμη και η οργή πρέπει να εμφανίζεται ως «ιερή». Από τα τηγανητά αβγά που φωτογραφίζονται έτσι ώστε να παραπέμπουν στον «Εναστρο ουρανό» του Βαν Γκογκ έως το ρετούς που «σιδερώνει» τις 60χρονες και τις παραδίδει στο κοινό τους 6χρονες. Σε αυτήν τη Χώρα του Ποτέ δεν υπάρχουν δεύτερες αναγνώσεις. Ισχύει ό,τι φαίνεται. Και είσαι ό,τι δηλώσεις. Οπως στο «Κορίτσια για φίλημα». Οταν ο Κώστας Καλιακούδας (Κώστας Βουτσάς) έγινε Ανδρέας Ράμογλου (Ανδρέας Ντούζος). Και το ανάποδο.