Και όμως, κινείται: oι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στον Κόλπο

Κι εκεί που λέγαμε ότι τίποτε δεν κινείται στον χώρο της γειτονιάς μας, η κατάσταση διαμορφώνεται εκ πρώτης όψεως θετικά. Ας δούμε λοιπόν συνοπτικά τα γεγονότα που τροφοδότησαν τις εξελίξεις.

n Ισραήλ. Οι τέταρτες εκλογές, παρά την επιτυχημένη πολιτική της κυβέρνησης σε σχέση με τους εμβολιασμούς σε παγκόσμιο επίπεδο, δεν έδωσαν στον Νετανιάχου την αναμενόμενη πλειοψηφία στην Κνεσέτ. Το Λικούντ απέσπασε μεν την πλειοψηφία των εδρών με μεγάλη διαφορά από τους αντιπάλους του, δεν μπορεί όμως να σχηματίσει κυβέρνηση συνασπισμού. Τα αποτελέσματα δεν δίνουν πια περιθώρια στα κόμματα να εμπιστευθούν έναν πρωθυπουργό που παραπλάνησε όσα κόμματα, πλην των ακροδεξιών υπερορθόδοξων κομμάτων, τον εμπιστεύθηκαν με προϋπόθεση την εναλλαγή στην πρωθυπουργία. Οι κατηγορίες για διαφθορά εκκρεμούν, η δίκη άρχισε και κανείς πια δεν δέχεται να συγκυβερνήσει μαζί του. Το χειρότερο για το μπλοκ Νετανιάχου είναι η είσοδος στη Βουλή ενός αραβικού κόμματος, που για πρώτη φορά δίνει την ψήφο εμπιστοσύνης του στους αντιπάλους του. Και αυτοί την αποδέχονται.

n Ιράν. Η σκληρή αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ, με την έξοδο από τις διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά και την επιβολή σκληρών κυρώσεων της περιόδου Τραμπ, μοιάζει να μεταβάλλεται από την πολιτική Μπάιντεν. Πριν από μόλις λίγες ημέρες η Αμερική πρότεινε μεν την επανέναρξη των συνομιλιών με την Τεχεράνη, αλλά το Ιράν έθετε ως προϋπόθεση την άρση των κυρώσεων. Ξαφνικά άλλαξε το σκηνικό, κατά πάσα πιθανότητα και με την παρέμβαση της ΕΕ. Εξαγγέλλεται λοιπόν η δι’ αντιπροσώπων διάσκεψη των εχθρών. Και λίγο μετά αναβαθμίζεται με την παρουσία εκπροσώπων των δύο κρατών. Ποιος να το πίστευε ακόμα και στα όνειρά του.

n Λιβύη. Υστερα από αρκετούς μήνες αποτυχίας, στην πρώτη φάση της Ρωσίας, μετά της Γερμανίας και σε δεύτερη της ΕΕ, για την ειρήνευση, η μεταβατική κυβέρνηση εξαγγέλλει εκλογές μέχρι το τέλος του έτους. Ταυτόχρονα ο προσωρινός κοινής αποδοχής πρωθυπουργός ζητά την απομάκρυνση των ξένων στρατευμάτων και των πολιτοφυλακών που πολεμούν «αντ’ αυτών» εντός δέκα ημερών. Οι τρεις πληγές που πρέπει να επουλωθούν από τον αιματηρό εμφύλιο είναι η διάλυση της χώρας, η επανεξαγωγή των πετρελαίων και η απώθηση των τζιχαντιστών στον Νότο που δρουν μαζί με τους δουλεμπόρους τροφοδοτώντας με μετανάστες την άμεση γειτονιά της, και κυρίως την Ιταλία. Χωρίς ψευδαισθήσεις η ελληνική κυβέρνηση άδραξε την ευκαιρία με το ταξίδι του Πρωθυπουργού στη Λιβύη.

n Λίβανος.  χώρα βρίσκεται στην κατάσταση αποτυχημένου κράτους. Τίποτε δεν δείχνει να απαλλάσσεται από τον συνταγματικό εναγκαλισμό ορθοδόξων – μαρωνιτών και της σιιτικής πλειοψηφίας που εκπροσωπεί η Χεζμπολάχ. Ωστόσο από το κλίμα που διαμορφώνεται στην περιοχή ίσως υπάρξει κάποια συντονισμένη ξένη παρέμβαση.

Στην αναλυτική αρθρογραφία στα «ΝΕΑ» επισημαίνεται ότι τίποτε δεν έχει συμφωνηθεί ακόμη. Και δεν αποκλείεται συνολική αποτυχία. Από την άλλη, όλοι οι μεγάλοι «παίκτες» φαίνεται να ομονοούν στην ανάγκη ισορροπίας στη γειτονιά μας. Αίγυπτος, ΕΕ, ΗΠΑ και μάλλον η Ρωσία έχουν ανάγκη να στρέψουν την προσοχή τους απερίσπαστες στη μεγάλη καταστροφή που υπέστησαν από την πανδημία. «Πλην Λακαιδομονίων» που βιώνουν κι αυτοί την καταστροφή. Ισως το «κίνημα» των ναυάρχων και η σθεναρή στάση της διοίκησης Μπάιντεν να εκφράζουν την ανάγκη προσχώρησης του Ερντογάν στην αποκατάσταση της λογικής. Ισως πάλι είναι το προανάκρουσμα μιας απονενοημένης στροφής στον εαυτό της. Και οι δύο στάσεις εδώ που ήρθαν τα πράγματα – οικονομία, λαϊκή δυσαρέσκεια, διεθνής απομόνωση –  «βλάπτουν το ίδιο τη Συρία».

Κάτι λοιπόν κινείται και η ελληνική διπλωματία επανεξετάζει το όλο σκηνικό με  επιφυλάξεις και χωρίς ψευδαισθήσεις και έχοντας κατά νου τις δύσκολες διαπραγματεύσεις που αρχίζουν σύντομα για το Κυπριακό.

Ο Αντώνης Τριφύλλης είναι μέλος του ανεξάρτητου, μη κερδοσκοπικού ερευνητικού οργανισμού διαΝΕΟσις και του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ)