«Το Αφεντικό» τραγουδά τον φιλελευθερισμό

Ο Μπρους Σπρίνγκστιν ήταν πάντα φιλελεύθερος ή άλλαξε; Το ερώτημα ίσως να μην είχε διατυπωθεί από το περιοδικό «The Baffler» αν «Το Αφεντικό» δεν έκανε podcast συνομιλώντας με τον Μπαράκ Ομπάμα στο νέο podcast του Spotify «Renegades: Born in the USA». Ο ροκ σταρ και ο πολιτικός εξερευνούν μέσα από τις συνομιλίες τους την κοσμοθεωρία του σύγχρονου φιλελευθερισμού κάνοντας έναν απολογισμό για τη σημερινή Αμερική.

Ο υποψήφιος διδάκτορας στη Συγκριτική Φιλολογία Ντένις Μ. Χόγκαν ο οποίος υπογράφει το εκτενές άρθρο του για τον «πολιτικό» Σπρίνγκστιν, στο «The Baffler» εξετάζει ιδιαίτερα την πολιτική διαδρομή του Μπρους Σπρίνγκστιν μέσα από τον λόγο των στίχων του.

Το 1981 είχε κυκλοφορήσει το άλμπουμ του «The River» και οι μαρξιστές θεωρητικοί πρόσεξαν τη συνεισφορά των τραγουδιών του στην ταξική συνείδηση. «Ο ίδιος γνώριζε ότι η βιοπάλη μέσα σε ένα στημένο παιχνίδι φθείρει τους ανθρώπους και λυγίζει το πνεύμα τους», έγραφε το άρθρο του «Theoretical Review» εκείνης της εποχής. Η κριτική που του ασκούν υπογραμμίζει ότι ο Σπρίνγκστιν ανακατευθύνει τον θυμό του σε μια προσωπική προσπάθεια να δραπετεύσει, να υπερβεί, να υπομείνει ή να ξεπεράσει. Με τη μουσική και τους στίχους του προσφέρει μόνο τις τελετουργίες της ενήλικης ζωής: γάμος, νυχτερινές διαδρομές, μεγάλες βόλτες με το αυτοκίνητο. Ο Σπρίνγκστιν είναι τραγουδοποιός, όχι μαχητής της πολιτικής. Το ακροατήριό του έπρεπε να κάνει το άλμα στη συλλογική δράση για τον εαυτό του.

Στο μεταξύ ο Ντέιβ Μαρς, αρθρογράφος στο «Rolling Stone» και βιογράφος του Σπρίνγκστιν απαντά στην κριτική του Theoretical Review εκ μέρους του υπογραμμίζοντας ότι είχε ανακαλύψει τον Γούντι Γκάθρι και είχε ενδιαφερθεί για τους λαϊκούς αγώνες στο Ηνωμένο Βασίλειο, ιδιαίτερα για μια πορεία κατά της ανεργίας που υποστήριξαν οι συνδικαλιστικές ενώσεις. Αλλωστε ήδη ο Σπρίνγκστιν είχε τοποθετηθεί δημόσια εναντίον της πολιτικής του Ρόναλντ Ρίγκαν.

Οταν το 1984 κυκλοφορεί το «Born in the USA», η μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία του, ο δημιουργός βρίσκεται σε μια προσωπική καμπή, έχοντας αντιμετωπίσει μία μεγάλη κρίση κατάθλιψης. Είναι όμως και η στιγμή της πολιτικής του δέσμευσης. Μετά την καταγγελία του στον Ρίγκαν εμβαθύνει τη σχέση του και υπερασπίζεται τις οργανώσεις των βετεράνων του Βιετνάμ. Στις συναυλίες του συγκεντρώνονται επίσης χρήματα για τις τράπεζες τροφίμων και υποστηρίζει τους απολυμένους εργαζόμενους της χαλυβουργικής ζώνης στην κοιλάδα Μονοχανγκέλα του Λος Αντζελες. Το 1988, συμμετέχει σε περιοδεία της Διεθνούς Αμνηστίας υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τραγουδώντας και στη συναυλία κατά του Πινοσέτ στη Μεντόζα της Αργεντινής.

Το «Ghost of Tom Joad» του 1995 σηματοδότησε την επιστροφή του στην τέχνη διαμαρτυρίας. Μεγάλο μέρος του άλμπουμ καθορίζεται από την αγάπη του Σπρίνγκστιν για την Καλιφόρνια και την αυξανόμενη επίγνωση και ενσυναίσθησή του για τους αγώνες των μεταναστών λατινοαμερικάνων εργαζομένων και των μεταναστών χωρίς χαρτιά.

Η σημαντικότερη συμβολή του Σπρίνγκστιν στον κατάλογο της αμερικανικής μουσικής διαμαρτυρίας ήρθε το 2000 με το «American Skin (41 Shots)», γραμμένο μετά την αθώωση των αξιωματικών της αστυνομίας της Νέας Υόρκης που δολοφόνησαν τον Αμαντού Ντιάλο και το οποίο παρουσίασε σε συναυλία του στο Μάντισον Σκουέαρ Γκάρντεν. Η μοίρα του «American Skin» ήταν να γίνει ένα τραγικά επίκαιρο τραγούδι, καθώς η Αμερική αποτυγχάνει ξανά και ξανά να τερματίσει την αστυνομική βία κατά των μαύρων.

Το 2012 ο Μπρους Σπρίνγκστιν, κυκλοφόρησε το «Wrecking Ball» στη διάρκεια της προεδρίας του Ομπάμα, σκοπεύοντας να επιστρέψει με αυτό στην κοινωνική κριτική. Ηθελε να κάνει τη δική του δήλωση για την οικονομική κρίση, τραγουδώντας για την ανθεκτικότητα, με παραπομπές στους πλουτοκράτες που μετέτρεψαν τις αγορές σε καζίνο και έριξαν δισεκατομμύρια ζωές στο χάος. Με το «Wrecking Ball» ο Σπρίνγκστιν επαίνεσε το κίνημα Occupy Wall Street και επιβεβαίωσε ότι ενώ είχε αγωνιστεί για τον Ομπάμα το 2008, δεν σχεδίαζε να το κάνει το 2012. Ωστόσο συμμετείχε στην προεκλογική του εκστρατεία εκείνης της χρονιάς.

Το 2021 η χώρα του έχει ανάγκη από σλόγκαν ενότητας και όχι από στίχους. Ο Σπρίνγκστιν δέχεται να κάνει ένα διαφημιστικό ειδικά για τον χορηγό του πρωταθλήματος του αμερικανικού ποδοσφαίρου. Το «Αφεντικό» επέστρεψε σε μια μικρή πόλη της αμερικανικής μεσοπολιτείας ελπίζοντας ότι θα βοηθούσε να θεραπευτεί η χώρα μετά τον εφιάλτη της προεδρίας Τραμπ. Καθώς οι εικόνες του Κάνσας εναλλάσσονται στην οθόνη, ο Σπρίνγκστιν ντυμένος με καουμπόικο στυλ διασχίζει ένα τυπικό αμερικανικό αγροτικό τοπίο με χαμηλά σπίτια, λιβάδια με ανεμόμυλους, εστιατόρια με σημαίες κρεμασμένες στις προσόψεις τους να κυματίζουν στον αέρα. Η συμβολική γλώσσα της διαφήμισης ακολουθεί το πέρασμα του ροκ σταρ που προτρέπει τους Αμερικανούς να βρεθούν «στη μέση»: «Το ίδιο το έδαφος στο οποίο στεκόμαστε είναι κοινό έδαφος… Θα περάσουμε αυτό το χάσμα. Το φως μας πάντα έβρισκε τον δρόμο του μέσα από το σκοτάδι. Και υπάρχει ελπίδα στον δρόμο μπροστά». Στο τέλος της διαφήμισης, το κείμενο «Προς τις Επανα-Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής» εμφανίζεται στην οθόνη, ακολουθούμενο από το λογότυπο του χορηγού της διαφήμισης. Ακόμη και αυτό το συναισθηματικό μήνυμα έχει διπλή σημασία, αναφερόμενο τόσο σε τέσσερα χρόνια πολιτικής πόλωσης όσο και σε ένα έτος απομόνωσης και αποξένωσης που επιβάλλεται από την πανδημία. Απηχεί τα ίδια τα μηνύματα του Μπάιντεν σχετικά με το να ξεπεράσει την πανδημία και να ξεπεράσει αμέσως τον Τραμπ. Φυσικά, παραμένει και ένα πεδίο πωλήσεων. Ο,τι άλλο κι αν επιδιώκει η διαφήμιση, ενδιαφέρεται κυρίως να πείσει τους ανθρώπους να αγοράσουν τζιπ. Ομως η επιτυχία της είναι η επιλογή του Μπρους Σπρίνγκστιν ως απόδειξη της ικανότητάς του να τους φέρει όλους κοντά.

Η αυτοβιογραφική του στροφή το 2016 με την έκδοση του «Born to Run (Autobiography)» οδήγησαν στη συγκομιδή επαίνων και επιταγών από πολιτιστικά ιδρύματα όπου ένα ντροπαλό παιδί της εργατικής τάξης από το Τζέρσεϊ δεν θα μπορούσε προηγουμένως να εισπράξει με άνεση. Με το βιβλίο αυτό ο επιβεβαιωμένος θρύλος της ροκ πολλών δεκαετιών, καταξιώθηκε και ως ευπώλητος συγγραφέας, αλλά και ως αστέρι του Broadway ενώ οι νεότεροι είναι πρόθυμοι να τον συμπεριλάβουν στο πάνθεον των πολιτιστικών ινδαλμάτων της δικής τους γενιάς. Σήμερα ο οικοδεσπότης του podcast των Renegades συγκαταλέγεται ανάμεσα στα σύμβολα τα οποία οι φιλελεύθεροι Δημοκρατικοί αναζήτησαν επειγόντως για πολιτιστικούς εκπροσώπους της λευκής εργατικής τάξης. Ή αυτό που φαντάζονταν ότι είναι η λευκή εργατική τάξη, για να μεταφράσουν το παράπονο των οπαδών του Τραμπ και να κατευνάσουν τη δική τους αίσθηση αποσύνδεσης. Και ο Σπρίνγκστιν ποτέ δεν αρνήθηκε σε ένα κοινό κάτι που το ήθελαν πολύ. Ισως όλη αυτή η επιβεβαίωση της επιτυχίας του να τον ενθάρρυνε να μετριάσει τη λαϊκίστικη ρητορική του.

Ισως να μαλάκωσε την άποψή του για τις δυνάμεις της ελίτ ότι στρέφονται ενάντια και πάνω από το πτώμα τα εργατικής τάξης.