Στη φυλακή ο εμπνευστής της «Γαλάζιας Πατρίδας»

«Υπάρχουν και πιο ευνοϊκές λύσεις από τη Συνθήκη του Μοντρέ» δήλωσε χθες ο τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, λίγες ώρες μετά τη σύλληψη ορισμένων από τους 104 απόστρατους ναυάρχους οι οποίοι επέκριναν με επιστολή τους το «τρελό σχέδιο» για τη Διώρυγα της Κωνσταντινούπολης, που θα δημιουργήσει μια νέα θαλάσσια οδό από τη Μαύρη Θάλασσα προς τη Μεσόγειο, πέρα από τα στενά του Βοσπόρου. Οι αναλυτές θεωρούν πως ο τούρκος πρόεδρος άδραξε την ευκαιρία της επιστολής για να δημιουργήσει θέμα και έτσι να αποσπάσει το ενδιαφέρον των Τούρκων από την οικονομική κατάσταση που γίνεται κάθε μέρα και πιο δύσκολη.

Μεταξύ των 10 συλληφθέντων ήταν και ο εμπνευστής της «Γαλάζιας Πατρίδας» Τζεμ Γκιουρντενίζ, ο οποίος διέψευσε ότι η επιστολή «θύμιζε απόπειρα πραξικοπήματος», όπως δήλωσαν κυβερνητικά στελέχη και τόνισε ότι «στόχος μας είναι να προστατεύσουμε τη Γαλάζια Πατρίδα». Οι απόστρατοι τόνισαν ότι το σχέδιο για τη νέα διώρυγα που δεν θα διέπεται από τη Συνθήκη του Μοντρέ, όπως τόνισε ο Ερντογάν, θα βλάψει τα τουρκικά συμφέροντα, καθώς θα καταστεί ανενεργή μια διεθνής συμφωνία 85 ετών η οποία σχεδιάστηκε για να αποφευχθεί η στρατιωτικοποίηση της Μαύρης Θάλασσας.

«Θα κατασκευάσουμε νέα διώρυγα που θα εξαιρείται από τη Συνθήκη του Μοντρέ» είπε χθες το απόγευμα μετά το έκτακτο Υπουργικό Συμβούλιο ο Ερντογάν, μιλώντας σε στελέχη του κυβερνώντος κόμματος ΑΚΡ. «Αρα η Τουρκία θα ελέγχει τα πλοία που περνούν. Αν προκύψει ανάγκη δεν θα αποφύγουμε να επανεξετάσουμε πιο ευνοϊκές λύσεις από τη Συνθήκη του Μοντρέ, για το καλό της χώρας».

Σε ερώτηση δημοσιογράφων ο πρόεδρος της τουρκικής Βουλής Μουσταφά Σεντόπ υποστήριξε κάτι που δεν ισχύει, ότι ο πρόεδρος της χώρας «μπορεί να αλλάξει όλες τις διεθνείς συνθήκες. Κάποτε το έκανε το Υπουργικό Συμβούλιο. Τώρα μπορεί να το κάνει ο Ταγίπ Ερντογάν» είπε.

Ο Ερντογάν πάντως ανέβασε τους τόνους τονίζοντας, μεταξύ άλλων, ότι η επιστολή δυσφήμησε τις τουρκικές ένοπλες δυνάμεις. «Στην Τουρκία όλες οι επιθέσεις εναντίον της δημοκρατίας έγιναν έπειτα από τέτοιες διακηρύξεις. Εμείς στην κυβέρνησή μας τηρούμε σκληρή στάση απέναντι σε αυτές τις προσπάθειες, γι’ αυτό δεν τολμούν να υλοποιήσουν τα σχέδιά τους» κατέληξε.

Ο τουρκικός στρατός, που θεωρείτο επί δεκαετίες ο εγγυητής του κοσμικού κράτους, προχώρησε σε τρία πραξικοπήματα μεταξύ του 1960 και του 1980. Ο Ταγίπ Ερντογάν κατηγόρησε τους οπαδούς του ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν για την τελευταία απόπειρα πραξικοπήματος το καλοκαίρι του 2016. Εκατοντάδες χιλιάδες άτομα – στρατιωτικοί, δημόσιοι υπάλληλοι, δικηγόροι και ακαδημαϊκοί – απολύθηκαν από τις δουλειές τους ή συνελήφθησαν τα τελευταία πέντε χρόνια, κατηγορούμενοι για σχέσεις με τον Γκιουλέν.

«Μια ομάδα απόστρατων αξιωματικών έθεσαν τον εαυτό τους σε μια γελοία και μίζερη θέση με τις δηλώσεις τους που ακούγονται σαν πραξικόπημα» έγραψε στο Twitter ο εκπρόσωπος του προέδρου Ιμπραήμ Καλίν. «Θα πρέπει να ξέρουν ότι δεν θα επιτρέψουμε ποτέ να επικρατήσουν οι απόψεις τους». Και απείλησε ότι θα λογοδοτήσουν στη δικαιοσύνη «όχι μόνο εκείνοι που υπέγραψαν την επιστολή αλλά και εκείνοι που τους προέτρεψαν».

Το γραφείο του εισαγγελέα της Αγκυρας διέταξε έρευνα για την επιστολή, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Anadolu, και άλλα τέσσερα άτομα που πιστεύεται ότι τη συνέταξαν κλήθηκαν να παρουσιαστούν στις αστυνομικές αρχές μέσα στις επόμενες δύο ημέρες.

Η προτεινόμενη Διώρυγα της Κωνσταντινούπολης είναι το πιο φιλόδοξο από τα δεκάδες φαραωνικά έργα υποδομών που σχεδιάζει ο Ερντογάν. Ομως όταν τα είχε προτείνει, η οικονομική κατάσταση της χώρας ήταν πολύ καλύτερη. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που αναρωτιούνται πώς θα χρηματοδοτηθούν αυτά τα μεγάλης κλίμακας έργα την ώρα που η οικονομική κατάσταση γίνεται κάθε μέρα και χειρότερη.

Τα σχέδια για τη δημιουργία ενός «δεύτερου Βοσπόρου» δημιουργήθηκαν το 2011 και έλαβαν τελική έγκριση τον προηγούμενο μήνα. Η θαλάσσια οδός μήκους 45 χιλιομέτρων υπολογίζεται ότι θα κοστίσει περίπου 10 δισ. δολάρια. Θα κατασκευαστεί δυτικά του Βοσπόρου που τα τελευταία χρόνια έχει πολλή κίνηση, με αποτέλεσμα συχνά να προκαλούνται συγκρούσεις πλοίων.

Τούρκοι αξιωματούχοι ισχυρίζονται επανειλημμένα ότι η Συνθήκη του Μοντρέ, που υπεγράφη το 1936 – και άνοιξε τον Βόσπορο για χρήση από επιβατηγά πλοία κάτω από ένα συγκεκριμένο μέγεθος αλλά και στις ναυτικές δυνάμεις των άλλων κρατών που βρέχονται από τη Μαύρη Θάλασσα – δεν θα ισχύσει για τη νέα διώρυγα. Θεωρητικά αυτό θα σημαίνει ότι η Τουρκία μπορεί να επιτρέψει σε όποιο πλοίο θέλει να περάσει στη Μαύρη Θάλασσα, συμπεριλαμβανομένων και αμερικανικών πολεμικών πλοίων, στρατιωτικοποιώντας έτσι μια θαλάσσια περιοχή που ελέγχεται κυρίως από τη Ρωσία.