Το Ταμείο Ανάκαμψης και {LF}η ελληνική στρατηγική: παράδειγμα προς μίμηση;

Στο Υπουργικό Συμβούλιο της περασμένης Δευτέρας παρουσιάστηκε το εθνικό σχέδιο για το Ταμείο Ανάκαμψης, συνολικού ύψους 32 δισ. ευρώ και έκτασης περίπου 2.000 σελίδων. Εχοντας ολοκληρώσει έναν εκτεταμένο κύκλο επίσημων και ανεπίσημων επαφών με τους ευρωπαίους εταίρους, προκειμένου να λάβει σαφείς κατευθύνσεις για το τι κόβεται και τι περνάει από το μικροσκόπιο της Κομισιόν, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Θ. Σκυλακάκης παρουσίασε στον Πρωθυπουργό και στα υπόλοιπα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου τον τελικό κατάλογο έργων και μεταρρυθμίσεων του Ταμείου.

Το σχέδιο έχει τέσσερις κύριους πυλώνες: Α. Την πράσινη μετάβαση. Β. Την ψηφιακή μετάβαση. Γ. Την απασχόληση, τις δεξιότητες και την κοινωνική συνοχή. Δ. Τις ιδιωτικές επενδύσεις και τον μετασχηματισμό της οικονομίας. Οι δράσεις που αποτυπώνονται στο σχέδιο αγγίζουν τις 170. Αφορούν έργα, επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις που απλώνονται σε πολύ συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, σε ολόκληρη την Ελλάδα. Πρόκειται για ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα το οποίο έχει τη δυνατότητα να κινητοποιήσει σχεδόν 60 δισ. ευρώ.

Χωρίς να θέλω να υποβαθμίσω τη σημασία των πόρων του Ταμείου στην ανάκαμψη της ελληνικής οικονομίας, θα επιλέξω να ασχοληθώ με ένα βασικό ζήτημα που σχετίζεται με αυτό και σηματοδοτεί την αλλαγή στρατηγικής της Ελλάδας απέναντι στα ευρωπαϊκά ζητήματα. Για να γίνω πιο κατανοητός, θα πρέπει εξαρχής να διευκρινίσω ότι σε θεωρητικό επίπεδο υπάρχουν τρεις κύριες στρατηγικές συμπεριφορές των κρατών – μελών: Α. «Foot-dragging» (στάση καθυστέρησης). Αποκλεισμός ή καθυστέρηση εφαρμογής πολιτικών (κυρίως μεταρρυθμίσεων), προκειμένου να αποτραπούν εντελώς ή να επιτευχθεί κάποιου τύπου αποζημίωση για το κόστος εφαρμογής. Β. «Fence-sitting» (στάση αναμονής). Ουδέτερη στάση, χωρίς άσκηση πίεσης και χωρίς διάθεση δημιουργίας εμποδίων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά δημιουργώντας τακτικούς συνασπισμούς τόσο με χώρες που ηγούνται της προσπάθειας όσο και με εκείνες που καθυστερούν / κωλυσιεργούν. Γ. «Pace-setting» (ηγέτης και ρύθμιση βηματισμού). Ενεργή προώθηση πολιτικών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίες αντικατοπτρίζουν την προτίμηση πολιτικής ενός κράτους – μέλους και ελαχιστοποιούν το κόστος εφαρμογής.

Τα προηγούμενα χρόνια η Ελλάδα επέλεγε μία από τις δύο πρώτες στρατηγικές. Το είδαμε έντονα αυτό στη διάρκεια των Μνημονίων αλλά και πιο πριν. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η διαχείριση των σκουπιδιών, όπου προτιμούσαμε να συντηρούμε χωματερές και να πληρώνουμε υψηλά πρόστιμα παρά να ενσωματώνουμε την περιβαλλοντική νομοθεσία που ερχόταν σε αντίθεση με τις πελατειακές πρακτικές. Το ίδιο συνέβαινε με τα κλειστά επαγγέλματα αλλά και με πολλές άλλες μεταρρυθμίσεις που, ενώ ήταν υπέρ του γενικού συμφέροντος, ήταν ενάντια στα οργανωμένα συμφέροντα, που όμως είχαν προνομιακή σχέση με το πολιτικό σύστημα.

Το Ταμείο Ανάκαμψης αντιπροσωπεύει την αλλαγή στρατηγικής της χώρας μας. Πλέον δεν έχει αμυντική στάση. Το αντίθετο, βγαίνει μπροστά, προετοιμάζεται έγκαιρα και τεκμηριωμένα, ενώ αποσπά κολακευτικά σχόλια από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η Ελλάδα είναι από τις πρώτες χώρες που κατέθεσε ήδη από τον περασμένο Νοέμβριο ένα προσχέδιο για το Ταμείο Ανάκαμψης 2.000 σελίδων με πλήθος κοστολογημένων έργων. Είναι επίσης από τις πρώτες χώρες που θα καταθέσει το τελικό σχέδιο στο τέλος του μήνα, έχοντας ολοκληρώσει πλήθος διαβουλεύσεων με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ο Παναγιώτης Λιαργκόβας είναι πρόεδρος του ΚΕΠΕ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου