Δύσκολες αποφάσεις

Αποστολή του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας είναι η διατήρηση της σταθερότητας του ελληνικού τραπεζικού συστήματος χάριν προστασίας του δημοσίου συμφέροντος. Το αναφέρει το ίδιο στον ιδρυτικό του νόμο. Οχι το ανάποδο. Οχι ανεξάρτητα από την κατάσταση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος. Δεν είναι επενδυτής σε οποιαδήποτε συνθήκες. Επένδυσε στις ελληνικές τράπεζες και επενδύει, μόνο όταν τίθεται θέμα ευστάθειας του τραπεζικού συστήματος. Σε κρίσιμες στιγμές. Κανονικά όταν θα ηρεμούσαν τα πράγματα θα έπρεπε να πουλήσει ή να μεταβιβάσει τη συμμετοχή του και σταδιακά να πάψει να υπάρχει. Το τελευταίο διάστημα, στην Ελλάδα πάει να δημιουργηθεί η αίσθηση, ότι η χώρα θα έχει για πάντα έναν θεσμό που θα επενδύει στις τράπεζες και θα βγάζει ή θα χάνει λεφτά για λογαριασμό του έλληνα φορολογούμενου. Και αυτός θα είναι το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Η κυβέρνηση μάλιστα άλλαξε τον σχετικό νόμο προκειμένου να συμμετάσχει και πάλι το ΤΧΣ στην αύξηση κεφαλαίου της Τράπεζας Πειραιώς. Πάντα με την επίκληση του δημοσίου συμφέροντος. Γιατί κίνδυνος για τη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος έχει ξεκαθαρισθεί ότι δεν υφίσταται.

Ως θεσμός το ΤΧΣ δημιουργήθηκε το 2010, όταν κλονίζονταν οι ελληνικές τράπεζες, μετά τον αποκλεισμό του ελληνικού Δημοσίου από τις διεθνείς αγορές και την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου. Και τα κατάφερε. Η σταθερότητα επετεύχθη σε δύσκολους καιρούς. Οι καταθέσεις διαφυλάχτηκαν. Η παρουσία του ήταν σημαντική σε όλες τις ανακεφαλαιοποιήσεις. Σε αυτή του 2013 αν δεν υπήρχε το ΤΧΣ, θα είχε ενδεχομένως γίνει ό,τι και στην Κύπρο, κούρεμα καταθέσεων. Αντί αυτού, στηρίχτηκαν οι τράπεζες μεν με κεφάλαια του φορολογούμενου ο οποίος όμως επωφελήθηκε και με το παραπάνω από το κούρεμα του χρέους που κατείχαν οι τράπεζες και την επαναγορά ομολόγων.

Στην περίπτωση της Τράπεζας Πειραιώς το ΤΧΣ συμμετείχε στην πρώτη ανακεφαλαιοποίηση με 7 δισ. ευρώ. Αντίστοιχα ο φορολογούμενος από την πρώτη ανακεφαλαιοποίηση ωφελήθηκε (μειώθηκε το δημόσιο χρέος) από το «κούρεμα» του PSI των κρατικών ομολόγων που κατείχε η Τράπεζα Πειραιώς και η Αγροτική Τράπεζα (η οποία απορροφήθηκε στη συνέχεια από την Πειραιώς) με ένα ποσό πάνω από 8 δισ. Αν προσθέσουμε τα ομόλογα EFSF που της δόθηκαν, στο πλαίσιο του προγράμματος επαναγοράς ομολόγων, το όφελος ενισχύεται και άλλο.

Το 2014 πράγματι παραιτήθηκε των δικαιωμάτων του προκειμένου η Τράπεζα να γίνει πάλι ιδιωτική, καθώς ο κίνδυνος ευστάθειας του συστήματος είχε εκλείψει. Το 2015 δεν υπήρχαν τα ίδια περιθώρια. Υπήρχε έλλειμμα εμπιστοσύνης. Τότε το ΤΧΣ έβαλε εκ νέου 2,7 δισ. ευρώ.

Την ίδια στιγμή οι ιδιώτες επενδυτές μικροί και μεγάλοι μέτοχοι, συνολικά έχασαν όχι μόνο στην Πειραιώς, αλλά σε όλες τις τράπεζες όλα τους τα λεφτά. Τόσο αυτά που είχαν επενδυθεί πριν από την κρίση όσο και αυτά που επενδύθηκαν στις πρώτες δύο ανακεφαλαιοποιήσεις. Το ΤΧΣ όμως πέτυχε στον ρόλο του. Διατήρησε τη σταθερότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος χάριν της προστασίας του δημοσίου συμφέροντος. Τώρα υπάρχει η ευκαιρία μιας νέας επανεκκίνησης. Σε καλό κλίμα. Η απόφαση για το πώς θα γίνουν τα πράγματα δεν είναι εύκολη. Εχει πολιτικό κόστος. Απλά η υπερδεκαετής εμπειρία στις τράπεζες δείχνει ότι δεν μπορεί να επενδύσει κάποιος (το Δημόσιο) με μόνο επιχείρημα ότι θα ανέβει η τιμή των μετοχών. Απλά γιατί αυτό δεν είναι σίγουρο…