Κραγιόν, καλσόν, ταμπόν και πυρ ομαδόν

Η αλλαγή φρουράς στην κεφαλή του φινλανδικού κράτους, τον Δεκέμβριο του 2019, είχε κάνει μπόλικο θόρυβο σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο βασικότερος λόγος ήταν ότι η Σοσιαλδημοκράτισσα Σάνα Μάριν έγινε στα 34 της, διαδεχόμενη στο πρωθυπουργικό πόστο τον Αντι Ρίνε, η νεότερη αρχηγός κυβέρνησης όχι μόνο στην ιστορία της Φινλανδίας αλλά και παγκοσμίως. Ενας δεύτερος λόγος, ότι η προσωπική ιστορία αυτής της χαρισματικής πολιτικού παρουσίαζε πολλαπλό ενδιαφέρον: η μητέρα της είχε μεγαλώσει σε ορφανοτροφείο, ο πατέρας της ήταν αλκοολικός, οι γονείς της είχαν χωρίσει όταν η ίδια ήταν ακόμα πολύ μικρή, η μητέρα της ερωτεύτηκε κατόπιν μια άλλη γυναίκα, η Μάριν μεγάλωσε με πολλή αγάπη σε μια οικογένεια – ουράνιο τόξο και ήταν η πρώτη στην οικογένειά της που μπήκε στο πανεπιστήμιο, κάνοντας παράλληλα εκατό μικροδουλειές προκειμένου να τα βγάλει πέρα. Ενας τρίτος λόγος, ότι η Σάνα Μάριν αναλάμβανε επικεφαλής ενός αριστερού κυβερνητικού συνασπισμού πέντε κομμάτων, που είχαν όλα αρχηγούς γυναίκες, οι τέσσερις από αυτές μεταξύ 32-34 χρόνων. Η Φινλανδία επιβεβαίωσε λοιπόν τη φήμη της ως πρωτοπόρου στον τομέα της ισότητας των φύλων, αλλά και ως χώρας που κάνει ευχαρίστως τόπο στα νιάτα, και η ζωή συνεχίστηκε.

Οχι όπως στα παραμύθια όμως. Μάλλον όπως στους εφιάλτες – σε εκείνους τους σύγχρονους, ψηφιακούς εφιάλτες στους οποίους διακρίνονται τα σόσιαλ μίντια, και δη το Twitter. Αυτό τουλάχιστον αποκαλύπτει πρόσφατη έρευνα του Νατοϊκού Κέντρου Αριστείας στη Στρατηγική Επικοινωνία (Stratcom) με τίτλο «Κατάχρηση Εξουσίας: Συντονισμένη Διαδικτυακή Παρενόχληση των Υπουργών της Φινλανδικής Κυβέρνησης». Οι ερευνητές του Κέντρου, το οποίο εδρεύει στη Ρίγα της Λετονίας, επικεντρώθηκαν σε μια περίοδο τεσσάρων μηνών, από τις 16 Μαρτίου έως τις 27 Ιουλίου του 2020, η οποία περιλαμβάνει τόσο το πρώτο lockdown που επιβλήθηκε στη Φινλανδία λόγω πανδημίας όσο και τις διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες για το ευρωπαϊκό σχέδιο ανάκαμψης. Ανέλυσαν το σύνολο των tweets που απευθύνθηκαν στη διάρκεια αυτών των τεσσάρων μηνών στους 20 υπουργούς (οι 11 και κατόπιν 12 γυναίκες) της κυβέρνησης Μάριν. Γνώριζαν ήδη από το 2018 και την τότε μελέτη της Διεθνούς Αμνηστίας, με τίτλο «Τοξικό Twitter», το εύρος των επιθέσεων και την τοξικότητα που υφίστανται οι γυναίκες στη συγκεκριμένη πλατφόρμα. Ακόμα κι έτσι, αιφνιδιάστηκαν από το ακραία και δυσανάλογα υψηλό ποσοστό των υβριστικών μηνυμάτων που λαμβάνουν οι γυναίκες υπουργοί και η πρωθυπουργός της Φινλανδίας.

«Η ταξιαρχία των κραγιόν», «το φεμινιστικό κουιντέτο», «η ομάδα Tampax», «η κυβέρνηση των καλσόν» είναι μερικοί μόνο από τους χαρακτηρισμούς που επιφυλάσσουν χρήστες του Twitter στην κυβέρνηση της Σάνα Μάριν, συνοδεία ύβρεων, προσωπικών επιθέσεων και μισογυνικής ρητορικής. Από τα συνολικά 350.000 μηνύματα που έστειλαν κάπου 5.000 χρήστες μέσα στο τετράμηνο που μελετήθηκε, ένα 7% ήταν υβριστικά. Το ένα τρίτο από αυτά απευθυνόταν στην ίδια την πρωθυπουργό, ένα 18% στην υπουργό Εσωτερικών της και ηγέτιδα της Πράσινης Ενωσης Μαρία Οχισάλο. Στην κατάταξη των μελών της κυβέρνησης που υφίστανται τη βιαιότερη παρενόχληση στο Twitter, τα πέντε πρώτα είναι γυναίκες.

Οι ερευνητές θέλησαν να εντοπίσουν τα θέματα εκείνα που περισσότερο ερεθίζουν τους haters: πανδημία, μετανάστευση, ΕΕ, σοσιαλφιλελεύθερη πολιτική. Για να μη μακρηγορούμε, πέραν της ανικανότητας και της διαφθοράς που της προσάπτουν, όσοι χρησιμοποιούν το Twitter ως μέσο εκτόνωσης του μίσους που νιώθουν κατηγορούν την κυβέρνηση Μάριν ότι «φουσκώνει» την υγειονομική κρίση προκειμένου να εδραιώσει τη θέση της στην εξουσία / ότι ενδιαφέρεται περισσότερο για την υγεία και την ευημερία των προσφύγων παρά για εκείνες των φινλανδών πολιτών / ότι είναι αποφασισμένη να «φέρει» το Ισλάμ στη Φινλανδία / ότι δίνει προτεραιότητα στα συμφέροντα της παγκόσμιας ευρωπαϊκής ελίτ έναντι των συμφερόντων των φινλανδών πολιτών / ότι «διδάσκει» τους Φινλανδούς πώς να γίνουν ΛΟΑΤΚΙ+ / ότι θέλει να δώσει σε σεξουαλικά αρπακτικά (εννοώντας τους τρανς) πρόσβαση στα αποδυτήρια των κοριτσιών / ότι προωθεί μια ακραία ατζέντα εναντίον των ανδρών κ.ο.κ. Ειδικά η υπουργός Εσωτερικών καταγγέλλεται ότι στηρίζει μια φιλελεύθερη πολιτική ασύλου από προσωπικό σεξουαλικό βίτσιο. Και όπως διαπιστώθηκε, μόλις ένα 3% των επίμαχων μηνυμάτων παράγεται από bot· ένα στα δύο και πλέον, όμως, προέρχονται από ανώνυμους λογαριασμούς.

Οι ψηφιακές πλατφόρμες έχουν αρχίσει βέβαια να παίρνουν μέτρα κατά της ρητορικής μίσους. Επικεντρώνονται ωστόσο στις κοινότερες γλώσσες – σε γλώσσες όπως τα φινλανδικά (ή και τα ελληνικά…) ο έλεγχος περιεχομένου μοιάζει σχεδόν ανύπαρκτος. Στο μεταξύ, μια άλλη έρευνα έδειξε πως ένα 28% των αιρετών που έχουν μπει στο στόχαστρο σκέφτεται να εγκαταλείψει την ενασχόληση με τα κοινά. Και δεν χρειάζονται έρευνες για να κατανοήσει κανείς πόσο αποθαρρυντικά λειτουργεί η κατάσταση αυτή για κάποιον νέο άνθρωπο που θα ήθελε να δραστηριοποιηθεί στη δημόσια σφαίρα. «Απειλή για τη δημοκρατία» χαρακτήρισαν οι ερευνητές το μπούλινγκ που δέχονται οι φινλανδές υπουργοί στο Twitter. «Ναι, γυναίκες ηγούνται της κυβέρνησης. Ξεπεράστε το», έγραψε η ίδια η Σάνα Μάριν, σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας. Μακάρι να ήταν τόσο απλό. Ή να εντοπιζόταν μόνο στη Φινλανδία το πρόβλημα.