«Ενα ρήμα πρέπει να επινοήσω…»

Η άντληση εικόνων και λέξεων από το απόθεμα της βιβλικής και εκκλησιαστικής γραμματείας θα ήταν το αναμενόμενο στην περίπτωση του πατρός Βασίλειου Θερμού, ο οποίος με τις ποιητικές συλλογές του καταθέτει παράλληλο λόγο δίπλα σε εκείνον ως πρωτοπρεσβύτερος και ψυχίατρος παιδιών – εφήβων. «Κύριε, εκέκραξα προς Σε, παράκουσόν μου/ στα πολύχρωμα στιλβωτικά των ονείρων μου» ξεκινάει η «Ουσία εσπερινή» από την «Καταστροφή του κτηματολογίου» (Αρμός, 2013, με 25 ποιήματα και 7 κολάζ). «Για τους αρμόδιους του κήπου μιλώ/ εργάζεσθαι αυτόν και φυλάττειν» ακολουθεί η αναφορά από τη «Γένεση» (2,15) στο «Ελεγείο για πρεσβύτερους (υιούς)» («Ονειροδρόμιο, εκδ. Εν πλω, 2003).

Η χαμηλόφωνη, ωστόσο, αυτοαναλυτική φωνή που εμπεριέχεται στις συλλογές δεν εξαντλείται εκεί. Αντλεί κυρίως από την καθημερινότητα, τις ρήξεις και τις ασυνέχειές της, που εμφανίζονται το ίδιο απαιτητικές όπως και η εκτέλεση μιας ιεροτελεστίας: «Οι εποχές αποχωρούν πάντα πικραμένες/ ότι ποτέ δεν εκπλήρωσαν εντελώς τον σκοπό τους/ εφιάλτες τους οι τελετές παράδοσης – παραλαβής/ μια “καινούρια εποχή” ανατέλλει πάντα εις διαδοχήν τους/ εγκαινιάζοντας την αμοιβαία ζηλοφθονία τους/ και όσοι πιστά τις υπηρέτησαν υποχρεωμένοι τώρα είναι να επιδείξουν τα διαπιστευτήριά τους στους νέους καιρούς/ να υποβληθούν σε νέες τομογραφίες/ να βρουν καινούργιες άθικτες φλέβες για να μπει ο νέος ορός/ Υπάρχει ποτέ κάτι που λέγεται “ολόκληρη ζωή”;» («Η καταστροφή του κτηματολογίου»). Αλλοτε πάλι η αφορμή προκύπτει από τη θεωρία της γλώσσας και της μετάφρασης: «Κάθε φορά που μιλούμε/ ό,τι και να λέμε/ μεταφράζουμε από ένα πρωτότυπο που έχει χαθή» («Προειδοποίηση», από το «Πυραγός επί τιμή»). Αρκετά συχνά η ποιητική φωνή αισθάνεται την ανάγκη της απροκάλυπτης – αλλά βαρύνουσας – ομολογίας προς την «παράδοση» του ποιητικού λόγου. Κυρίως στον Ελύτη, όπως φαίνεται στο «Ρήμα το φωτεινόν». Η τελική εικόνα διαθέτει ξαφνικά την ίδια τόλμη. Εκεί που ο νομπελίστας δηλώνει: «ένα ρήμα τώρα μηχανεύομαι όπως ο διαρρήκτης το αντικλείδι του» και οδηγείται στο «καταρκυθμεύω», ο Β. Θερμός γράφει: «Ενα ρήμα πρέπει να επινοήσω/ όπως ο νοικοκύρης το κλειδί του/ […] Να μην έχει συνώνυμα/ και τα λεξικά να το αγνοούν/ Ασυναίρετο, απύθμενο, αέναο/ (Να γιατί δεν αγαλλοφρονέω)». Και εδώ ο συγγραφέας εκφράζει ότι λάμπει μέσα του ακόμη και εκείνο που αγνοεί – το μη λεκτικό που χρειάζεται τη λεκτική αναπαράσταση. «Οι λέξεις είναι δάκρυα που κυλούν για κάθε τι που δεν γνωρίζουμε/ που δεν καταλάβαμε/ και που δεν θα μάθουμε ποτέ» γράφει.

Η ποιητική συνείδηση δεν κρύβεται: ο συγγραφέας αναζητά την άδηλη ποίηση (μια έκφραση από δική του ομιλία), τους ρήτορες της σιωπής, τους διακομιστές του ρίγους, τους ανθρώπους που ζουν ποιητικά χωρίς να έχουν διαβάσει ποίηση. Και εδώ φαίνονται οι αποστάσεις που τηρεί από μια «ποίηση της καθαρότητας», όπως θα ήθελε ένα στερεότυπο για έναν ιερωμένο. Απευθύνεται στο άφατο διεκδικώντας ίσους όρους: «Συ όλα τα γνωρίζεις, Θεέ μου/ και όμως είσαι ο πλέον εύπιστος/ Πάντα εμπιστεύεσαι μια καινούρια αρχή». Παίρνει θέση για το νεοελληνικό ήθος. «Εργαστήρια διαθέτει πολλά ο τόπος μου/ όπου χειροτεχνούν το παράπονο». «Δραματικές ταινίες ραίνονται με αναψυκτικά/ το τραινάκι με τους χαρωπούς τουρίστες/ θα περάσει και από το κάστρο του Αλή-Πασά της Πάργας». Επιστρέφει, όμως, πάντοτε στα συστατικά μιας ποίησης που δεν τελεσιδικεί. Οπως στην «Ουσιώδη παράλειψη»:

Και όμως δεν γράφτηκε ποτέ

ένα έστω χαμηλόφωνο έπος

για ταπεινούς Φιλοκτήτες

που έκρυψαν επιδέξια

το δάγκωμα που τους έλαχε,

που τη ζωή τους ολόκλρη δίπλα στην άβυσσο περάσαν

εκεί όπου λάθη δεν συγχωρούνται,

που συμπλήρωσαν τα ελλείποντα ένσημα

σκάβοντας στα βαθιά της επιθυμίας ορυχεία

τώρα κάποια Σεραφείμ τους κρατούν το Πι

να μην πέσουν καθώς βαδίζουν

ενόσω τις αμαρτίες άλλων καθαρίζουν

με μυστικό υστερόγραφο αίμα.