Οι πράσινες αγορές δεν θα μας σώσουν

Αν και οι αγορές είναι μοναδικά ισχυροί μηχανισμοί για τη μεταφορά πληροφοριών και την αλλαγή συμπεριφοράς, είναι ουσιαστικά κοινωνικά συστήματα που στηρίζονται σε ελλιπή και συνεχώς μεταβαλλόμενα θεμέλια. Αυτό τις καθιστά έναν αναξιόπιστο οδηγό για την ανάληψη δράσης απέναντι σε ένα πρόβλημα τόσο μεγάλο και περίπλοκο όσο η κλιματική αλλαγή. Πώς μπορεί κανείς να λάβει συνετές αποφάσεις για ένα διαρκώς άγνωστο μέλλον; Αυτή η ερώτηση είναι τόσο παλιά όσο η ανθρωπότητα, αλλά έχει γίνει επιτακτική υπό το φως της κλιματικής αλλαγής.

Αν και υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή είναι ήδη εδώ, δεν μπορούμε πιθανώς να γνωρίζουμε όλους τους τρόπους με τους οποίους θα επηρεάσει τις επόμενες δεκαετίες. Το μόνο που γνωρίζουμε είναι ότι πρέπει είτε να μειώσουμε το περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα είτε να διακινδυνεύσουμε μια άλλη παγκόσμια κρίση όπως αυτή του δέκατου έβδομου αιώνα, όταν οι κλιματικές αλλαγές οδήγησαν σε εκτεταμένες ασθένειες, εξέγερση, πόλεμο και μαζική πείνα, μειώνοντας τις ζωές των δύο τρίτων του παγκόσμιου πληθυσμού.

Η φύση συγχωρεί λιγότερο από ένα κοινωνικό σύστημα όπως η αγορά, όπου ένα κράτος ή μια κεντρική τράπεζα μπορεί να βοηθήσει. Η Γη δεν θα μας σώσει όταν τα πράγματα πάνε στραβά. Βασιζόμενοι απλώς στον μηχανισμό τιμών για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τοποθετούμε ένα τεράστιο στοίχημα βάσει μετρήσεων και δεικτών που γνωρίζουμε ότι είναι ελλιπείς, αν όχι εντελώς παραπλανητικές.

Μπορούμε να επινοήσουμε όσες αντισταθμίσεις έναντι πιθανών σεναρίων αλλαγής του κλίματος θέλουμε, αλλά δεν υπάρχει αντιστάθμιση για ένα συστημικό συμβάν. Εχοντας την πολιτική βούληση να αντιμετωπίσουμε τη δική μας συμπεριφορά, υποθέτουμε απλώς ότι η κλιματική αλλαγή μπορεί να αντιμετωπιστεί με μια ελάχιστα αποδιοργανωτική και οικονομικά ουδέτερη – ή ακόμη και κερδοφόρα – αλλαγή στο τρέχον λειτουργικό σύστημα των αγορών. Η πανδημία COVID-19 θα έπρεπε να μας προειδοποίησε ότι υπάρχει ύβρις.

Αντ’ αυτού, οι κυβερνήσεις σε προηγμένες οικονομίες έχουν αποφασίσει να γυρίσουν την πλάτη στην ατομικότητα δίνοντας προτεραιότητα στην προστασία των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας των φαρμακευτικών εταιρειών με το σκεπτικό ότι βοηθούν την παγκόσμια παραγωγή εμβολίων μοιράζοντας την τεχνολογία τους. Οι μεγάλες φαρμακευτικές και οι πολιτικοί τους σύμμαχοι στοιχηματίζουν ότι ο ιός θα περιοριστεί προτού αποκτήσει μεταλλάξεις που θα καταστήσουν τα τρέχοντα εμβόλια αναποτελεσματικά. Με νέα στελέχη του ιού που κυκλοφορούν ήδη, αυτό δεν φαίνεται να είναι ένα πολύ ασφαλές στοίχημα. Και ακόμη και αν αντιμετωπιστεί η πανδημία, θα έχει κοστίσει πολλές χιλιάδες επιπλέον ζωές. Πότε θα μάθουμε ότι η φύση κρατά τελικά στα χέρια της όλα τα χαρτιά;

Η Καταρίνα Πιστόρ είναι καθηγήτρια Νομικής στη Νομική Σχολή του Κολούμπια – Columbia Law School