50s εναντίον αγανακτισμένων 2010

Η αντιπαράθεση ανάμεσα στη ΝΔ και τον ΣΥΡΙΖΑ για τη βία εξελίχθηκε σε μια μονομαχία της εικόνας: η κυβέρνηση επιχείρησε να απομονώσει την αξιωματική αντιπολίτευση επικαλούμενη το πρόσφατο παρελθόν της, τα πεπραγμένα της το 2010 και το 2011. Ο ΣΥΡΙΖΑ στήριξε την κριτική του στη στερεοτυπική εικόνα ενός αυταρχικού κράτους, φτάνοντας, εν είδει flashback,  μέχρι το 1950. Καμία από τις δύο επιλογές δεν είναι τυχαία.

Στην τελευταία δημόσια παρέμβασή του, ο Γιάννης Βούλγαρης έκανε λόγο για δύο μπλοκ που έχουν κάνει την εμφάνισή τους. Το ένα είναι κεντροδεξιό, με το πολιτικό Κέντρο να έχει υπερισχύσει της Δεξιάς, κάτι το οποίο το καθιστά περισσότερο ευέλικτο – γι’ αυτό «συζητά» με ένα κομμάτι των ψηφοφόρων του ΣΥΡΙΖΑ. Το άλλο μπλοκ, το

(κεντρο)αριστερό, είναι πολύ πιο συμπαγές, έχει όμως στο εσωτερικό του μεγάλες πολιτικές αντιφάσεις.

Ο Μητσοτάκης στην ομιλία του στη Βουλή απευθύνθηκε στο πρώτο μπλοκ, μιλώντας για «πλατείες νεοαγανακτισμένων». Η εικόνα αυτή ανασυστήνει, έστω υποτυπωδώς, ένα «μέτωπο λογικής» στο οποίο ο ΣΥΡΙΖΑ τα προηγούμενα χρόνια βρέθηκε απέναντι. Δεν είναι απαραίτητο ότι όσοι εστερνίζονται την κριτική Μητσοτάκη θα ψηφίσουν ΝΔ. Αυτό που φαίνεται πως θέλει να εξασφαλίσει το Μέγαρο Μαξίμου, είναι πως σε καμία περίπτωση δεν θα πάνε στον ΣΥΡΙΖΑ. Γι’ αυτό, εκμεταλλευόμενος τον δίαυλο επικοινωνίας, κάνει συχνές αναφορές στη μη βίαιη παράδοσή των προγονικών σχημάτων του ΣΥΡΙΖΑ, η οποία δεν ακολουθείται με την ίδια ευλάβεια σήμερα.

Ο Τσίπρας, από την άλλη, ποντάρει σε εποχές που μπορούν να «ενώσουν» το ετερόκλητο κοινό του δεύτερου μπλοκ. Και αυτές δεν μπορούν να είναι μεταπολιτευτικές. Η ασφάλεια της απόστασης και η ιστορική αποτύπωση του μετεμφυλιακού κράτους μπορούν να αποδειχτούν συνεκτικό στοιχείο. Η στερεοτυπική εικόνα του χωροφύλακα του 1950 λειτουργεί και για μια μερίδα ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ που σήμερα ψηφίζουν ΣΥΡΙΖΑ, αλλά διαφωνούν με τους χειρισμούς των ημερών. Μέχρι και η φρασεολογία θυμίζει ιδεολογική διαμάχη προηγούμενων δεκαετιών: «ο λύκος τρίχα αλλάζει, αλλά χούι δεν αλλάζει». Εκεί, δηλαδή, που ο Μητσοτάκης πάει να αμβλύνει τη σημασία της πολιτικής καταγωγής, ή τουλάχιστον να την τοποθετήσει στο νέο πλαίσιο που διαμορφώθηκε τα τελευταία χρόνια, ο Τσίπρας επιχειρεί να οξύνει τα πνεύματα, πατώντας πάνω στις υπάρχουσες διαχωριστικές γραμμές.

Ποιου η εικόνα είναι περισσότερο επιτυχημένη; Η εικόνα που περιγράφει ο Μητσοτάκης λειτουργεί, γιατί αποτελεί συλλογική ανάμνηση των τελευταίων δέκα ετών. Αυτή του Τσίπρα δυνητικά του επιτρέπει να συγκρατήσει ψηφοφόρους με φυγόκεντρες τάσεις – δεν μπορεί, ωστόσο, να του εξασφαλίσει μεγαλύτερα ποσοστά. Στην πραγματικότητα, η πρόκληση για τον Μητσοτάκη είναι να αποδεικνύει σε κάθε στραβοπάτημα ότι ο αντιπαλός του δεν έχει δίκιο να επιστρέφει στις παραδοσιακές διαφοροποιήσεις. Από την άλλη, ένας ΣΥΡΙΖΑ-εγγυητής της Δημοκρατίας, όπως θέλει να τον παρουσιάζει ο Τσίπρας, πρέπει να απαντήσει πειστικά γιατί, εν μέσω πανδημίας, καλεί σε διαδηλώσεις που δεν μπορεί να εγγυηθεί ούτε για τις μάσκες, ούτε για τις αποστάσεις.