Θέατρο ναι, αλλά με μια άλλη διάθεση

Χωρίς να θεωρώ τον εαυτό μου «άνθρωπο των κοινωνικών δικτύων», ενίοτε αναρτώ κάποια πράγματα στο Facebook, και ένα από τα τελευταία ήταν αυτή εδώ η δήλωση: «Νομίζω ότι πολύ δύσκολα θα ξαναπάω στο θέατρο με τη διάθεση που είχα όταν πήγαινα παλαιότερα (τότε δηλαδή που υπήρχαν θέατρα)». Προς έκπληξή μου η δήλωση είχε αρκετές αντιδράσεις, θετικές και αρνητικές, που «σήκωσαν» διάλογο. Λόγος για τον οποίο με έκανε να σκεφτώ, να θέσω στον εαυτό μου κάποια ερωτήματα και να επανέλθω με το ανά χείρας κείμενο.

Το επιχείρημα πολλών είναι ότι με τα όσα έχουν γίνει τον τελευταίο καιρό, το θέατρο που από εδώ και πέρα θα παρακολουθήσουμε θα είναι «αμόλυντο», με την έννοια ότι το τοπίο θα έχει καθαρίσει. Αρα από εδώ και στο εξής θα βλέπουμε ένα «καθαρό» θέαμα γνωρίζοντας ότι ο χώρος έχει ξεσκαρτάρει.

Είναι άραγε αλήθεια αυτό; Για μένα όποιος πει ότι είναι αλήθεια, θα έχει ικανότητες προφήτη και εφόσον δεν θεωρώ τον εαυτό μου προφήτη, από την πλευρά μου λέω ότι δεν ξέρω τι θα είναι ή τι δεν θα είναι στο μέλλον το θέατρο και ότι αυτό μόνο το… μέλλον θα το δείξει.

Αυτό που ξέρω είναι ότι η διάθεσή μου να πάω εκεί, σε αυτόν τον χώρο, δεν θα είναι η ίδια με εκείνη που είχα τα προηγούμενα χρόνια. Η γεύση μου θα είναι αλλοιωμένη, η σκέψη μου – τουλάχιστον στην αρχή – θα είναι αλλού στραμμένη. Μπορεί να μην κρατήσει πολύ, μπορεί να ξεφύγω από αυτή τη «σκιά» στην πρώτη κιόλας παράσταση που θα δω. Μπορεί το θέαμα, καλό ή κακό, να με παρασύρει στο δικό του «σύμπαν» και να ξεχαστώ. Αυτή εξάλλου δεν είναι τελικά η μαγεία του θεάτρου, όπως και κάθε τέχνης; Ομως το πρώτο βήμα μου προς το θέατρο θα είναι γεμάτο αμηχανία και θολές σκέψεις που δεν θα έχουν να κάνουν με το περιεχόμενο του θεατρικού έργου.

Ενα άλλο επιχείρημα που διάβασα αφορά τον τομέα μου, τον κινηματογράφο. Με αυτή τη λογική, μου έγραψαν, δεν θα πρέπει να ξαναδούμε ποτέ ταινία του Γούντι Αλεν, του Ρόμαν Πολάνσκι ή του Κέβιν Σπέισι. Επαναλαμβάνω: δεν λέω ότι δεν θα ξαναδούμε τέχνη, λέω ότι δεν θα νιώθουμε το ίδιο όπως παλαιότερα. Και αν θέλετε, είναι και λίγο φυσικό. Θα ήταν αφύσικο αν πηγαίναμε στο θέατρο σαν να μην έχει συμβεί τίποτα. Σε κάθε περίπτωση, σε ό,τι αφορά το σινεμά, η γνώμη μου είναι – και ενδεχομένως αυτό να ισχύει μόνο με εμένα – ότι εκεί τα πράγματα λειτουργούν κάπως διαφορετικά γιατί εκεί γίνεται μια πολύ πιο συλλογική εργασία, χωρίς με αυτό να θέλω να πω ότι στο θέατρο δεν γίνεται συλλογική δουλειά. Ομως καταλαβαίνετε τι εννοώ, το σινεμά είναι μια πιο τεχνική δουλειά και μια τέχνη από την οποία, εκ των πραγμάτων, ο θεατής διατηρείται σε μια απόσταση, δεν νιώθει δηλαδή την ανάσα του ηθοποιού μπροστά του. Είναι μια άυλη τέχνη κατά μία έννοια.

Αλλά για να δούμε λίγο και τις περιπτώσεις κάποιων ονομάτων που αναφέρθηκαν. Ο Ρόμαν Πολάνσκι κατηγορείται από το 1977 όταν έφυγε από την Αμερική και δεν ξαναγύρισε πίσω. Από τότε μέχρι σήμερα έχει γυρίσει τρομερές ταινίες, από την «Τες» ως το «Φράντικ» και από τον «Πιανίστα» ως το πρόσφατο «Κατηγορώ!». Ουδείς τις είδε με μισό μάτι, ουδείς σκέφτηκε «τι έκανε κάποτε» ο σκηνοθέτης που τις γύρισε.

Γιατί άραγε; Αφού το σκάνδαλο στο οποίο ο Πολάνσκι ήταν αναμεμειγμένος ήταν ήδη γνωστό. Γιατί άραγε η ίδια η Ακαδημία των Οσκαρ τον βράβευσε το 2003 (άρα 25 χρόνια μετά το θέμα που τον καταδιώκει και που όλα τα μέλη της το γνώριζαν!) και αργότερα τον… ξεβράβευσε; Δηλαδή όταν βραβεύτηκε δεν ήταν και τόσο κακός και μετά έγινε πολύ πολύ κακός;

Το ίδιο θα πω και για τον Γούντι Αλεν. Ξέρετε από πότε άρχισαν οι κατηγορίες εναντίον του Γούντι Αλεν (για τις οποίες εν τέλει αθωώθηκε); Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Το 1992 για την ακρίβεια! Από τότε μέχρι σήμερα, είδαμε αλήθεια με μισό μάτι το «Match Point», τη «Θλιμμένη Τζασμίν», το «Hollywood Ending», το «Μεσάνυχτα στο Παρίσι» και τόσες άλλες ταινίες; Οχι. Γιατί άραγε; Αφού το πρόβλημα υπήρχε.

ΑΛΛΑ ΟΧΙ. Τώρα, τώρα που το θέμα πήρε ξαφνικά τόσες προεκτάσεις, παντού, τώρα που, κακά τα ψέματα, μας έχει βγει από τα αφτιά και από τη μύτη, τώρα λοιπόν θυμηθήκαμε ότι έχουμε πρόβλημα με τις ταινίες του Ρόμαν Πολάνσκι και του Γούντι Αλεν.

Ε, αυτό το βρίσκω υποκριτικό.