Στην Ελλάδα… εξαφανίστηκαν πολλοί μέτριοι μαθητές

«Κανείς δεν ήταν πραγματικά έτοιμος για ένα lockdown» έγραφε πρόσφατα ο «Economist», αφιερώνοντας μια εκτεταμένη ανάλυσή του στις εκπαιδευτικές ανισότητες που δημιούργησε σε παγκόσμιο επίπεδο η πανδημία του κορωνοϊού. Το ερώτημα βέβαια είναι ποιοι μπόρεσαν να αντιδράσουν γρήγορα και αποτελεσματικά στην απειλή και ποιοι όχι. Ποιες χώρες είχαν εύκολα εφαρμόσιμα σχέδια για να κερδίσουν τον χαμένο εκπαιδευτικό χρόνο και ποιες όχι. Και εδώ φαίνεται ότι τοποθετήθηκε, ανεξαρτήτως κρατικής βούλησης και εθνών, ένα νέο ανυπέρβλητο εμπόδιο: εκείνο των ταξικών ανισοτήτων. Στις περιοχές πολλών χωρών της ΕΕ στις οποίες κατοικούν πολίτες από χαμηλά κοινωνικά στρώματα, οι μαθητές και οι μαθήτριες είχαν το οικοδόμημα της γνώσης να «θολώνει». Αντίθετα σε περιοχές εύπορων κοινωνικών τάξεων εκπονήθηκαν γρήγορα σχέδια τα οποία μπόρεσαν να υποστηρίξουν σπίτια ή σχολεία με γρήγορες ταχύτητες στο Διαδίκτυο και τεχνικό εξοπλισμό.

Στο ρεπορτάζ του «Economist» ξεχωρίζει μια συγκλονιστική διαπίστωση: Σε περιοχές μεγάλων πόλεων (όπως το Αμστερνταμ της Ολλανδίας) με κατοίκους οικονομικά ασθενών τάξεων καταγράφηκαν περιπτώσεις μαθητών οι οποίοι όχι μόνο δεν προχώρησαν καθόλου στη μόρφωσή τους τους τελευταίους μήνες, αλλά αποδείχτηκε ότι ήξεραν… λιγότερα από όσα είχαν μάθει την περασμένη χρονιά.

Ετσι, είδαμε ανισότητες βασισμένες στην κοινωνική τάξη των μαθητών, ανισότητες βασισμένες σε πολιτικές αποφάσεις (άλλα σχολεία άνοιγαν, άλλα όχι στη διάρκεια της καραντίνας), ανισότητες βασισμένες στις υποδομές (χώρες της ΕΕ έσπευσαν να προσλάβουν περισσότερους εκπαιδευτικούς και να λειτουργήσουν ολιγομελείς τάξεις, κάτι που τους επέτρεψε να λειτουργήσουν διά ζώσης για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα, ενώ άλλες όχι).

Η σχολική χρονιά που διανύουμε δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει καλύψει (ή μπορεί να καλύψει στον χρόνο που μένει) τη διδακτέα ύλη της, με την παράταση της σχολικής χρονιάς να είναι ένα σχετικά εύκολο μέτρο και θα υιοθετηθεί πιθανότατα και στη χώρα μας. Ωστόσο δεν φαίνεται να λύνει το πρόβλημα, με χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης να συζητούν μέχρι και την επανάληψη του σχολικού έτους.

Τηλεκπαίδευση. Στη χώρα μας, οι μήνες μέχρι να «στρώσει» το σύστημα της τηλεκπαίδευσης, το «άνοιξε-κλείσε» των σχολείων και η ύπαρξη μαθητών που αναγκάζονται να παρακολουθούν μαθήματα έως και από την οθόνη του κινητού τους έχουν δημιουργήσει ένα ανησυχητικό εκπαιδευτικό «μείγμα».

«Αυτό που παρατήρησα ως εκπαιδευτικός ήταν ότι κατ’ αρχάς η απόδοση των μαθητών στην τηλεκπαίδευση ήταν αντίστοιχη αυτής που είχαν και στη διά ζώσης» λέει στα «ΝΕΑ» ο Μανώλης Κουσλόγλου, υποδιευθυντής γυμνασίου στην Καβάλα και διαχειριστής μιας πολυπληθούς διαδικτυακής «παρέας» εκπαιδευτικών που φτιάχτηκε για αλληλοβοήθεια μεταξύ τους στις τεχνικές δυσκολίες της τηλεκπαίδευσης και «επιμόρφωση» στη νέα εποχή. «Ωστόσο, το χάσμα ανάμεσα στους μαθητές που είχαν υψηλή και χαμηλή απόδοση διευρύνθηκε σημαντικά» συνεχίζει. «Αυτό συνέβη καθώς, πολλοί μέτριοι μαθητές στην κυριολεξία εξαφανίστηκαν, δεν υπήρχαν στην εικονική τάξη. Το μόνο που κατάφεραν ήταν να γράψουν έναν αξιοπρεπή, για τα δεδομένα τους, βαθμό στις εξετάσεις τετραμήνου με έξωθεν βοήθεια (επικοινωνία με χρήση μέσω κοινωνικής δικτύωσης με τους συμμαθητές τους). Ακόμη κι αυτό το γεγονός, της αντιγραφής δηλαδή, χειροτέρεψε την κατάσταση, αφού δόθηκε μια εντελώς στρεβλή εικόνα για το πραγματικό μαθησιακό τους επίπεδο. Ετσι, έχοντας κρύψει κάτω από το χαλί το χαμηλό επίπεδό τους, έκαναν αδύνατη τη λήψη μέτρων και διορθωτικών κινήσεων από πλευράς του/της εκπαιδευτικού ή των γονιών τους».

Αξιολόγηση. Τα παραπάνω οι εκπρόσωποι της ΟΛΜΕ (Ομοσπονδία καθηγητών μέσης εκπαίδευσης) θα τα συζητήσουν σήμερα με την υπουργό Παιδείας, με την οποία και έχουν συνάντηση, στην «αυγή» μιας νέας… διαπραγμάτευσης για τα θέματα ατομικής αξιολόγησης στα σχολεία.

«Με δεδομένο ότι η απόδοση των μαθητών έχει πολλές φορές κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο, γίνεται αντιληπτό ότι η τηλεκπαίδευση αύξησε τελικά τις ανισότητες στη εκπαίδευση» λέει ο Κουσλόγλου.

«Βεβαίως, οφείλω να υπογραμμίσω ότι στις περιπτώσεις όπου οι γονείς αφιέρωσαν πολύ χρόνο και ασχολήθηκαν με τη μελέτη των παιδιών τους, αυτά αύξησαν κατακόρυφα την απόδοσή τους κατά τη διάρκεια της καραντίνας. Πάντως, να μην ξεχνάμε ότι οι ανισότητες στις οποίες αναφερόμαστε οφείλονται και στις περιορισμένες παρεμβάσεις της πολιτείας για στήριξη των εμπλεκομένων στις νέες διαδικασίες» καταλήγει.

Στο φόντο αυτό, το ερώτημα είναι τι εικόνα θα παρουσιάζουν τα συνολικά σχολεία της χώρας το δεύτερο τετράμηνο της χρονιάς και εάν τελικά θα πάμε και φέτος για αναβολή των ενδοσχολικών και προαγωγικών εξετάσεων.