Οταν το φιλελληνικό ρεύμα κάλπαζε στην Ευρώπη

Φιλελληνικά κομιτάτα διοργάνωναν εράνους συγκεντρώνοντας ρούχα, χρήματα και τρόφιμα για να βοηθήσουν τον αγωνιζόμενο ελληνικό λαό. Ανθρωποι του πνεύματος και των τεχνών έγραφαν φλογερά καλλιτεχνικά έργα που με τη φιλελληνική κουλτούρα τους διαμόρφωναν την κοινή γνώμη της εποχής. Η Ελληνική Επανάσταση ασκούσε μια μοναδική επίδραση στους λαούς της υφηλίου. Δύο σπάνια ντοκουμέντα που προέρχονται από την περίοδο εκείνη, όταν το φιλελληνικό ρεύμα κάλπαζε στην Ευρώπη και την Αμερική, δημοπρατούνται σε λίγες ημέρες στην Ελλάδα φέρνοντας στο φως, 200 χρόνια μετά, μοναδικές πτυχές της Επανάστασης του 1821.

Το πρώτο είναι ένα 14σέλιδο ποίημα που γράφτηκε στη Γαλλία το 1826 ενώ η πολιορκία του Μεσολογγίου βρισκόταν σε εξέλιξη, «au profit de Grecs» όπως αναφέρεται στο εξώφυλλό του, δηλαδή με σκοπό τη συγκέντρωση χρημάτων για την οικονομική υποστήριξη των πολιορκημένων. Το δεύτερο είναι το πρόγραμμα της οπερέτας «Γκιαούρ» που παρουσιάστηκε στη Λυών στο πλαίσιο του φιλελληνισμού τον Απρίλιο του 1839.

Η παράσταση βασίστηκε στο γνωστό έργο του Λόρδου Βύρωνα, όμως έχει υποστεί ενδιαφέρουσες προσθήκες με αποτέλεσμα κεντρικοί ήρωες του έργου να είναι ο Ρήγας Φεραίος και ο Λάμπρος Κατσώνης. «Μακριά απ’ το Μεσολόγγι, τη φημισμένη πόλη, έφυγε η Φοίβη κουβαλώντας τη λάμψη της», γράφει ο Claudius b. ξεκινώντας το ποίημά του «Missolonghi». «Ενας έλληνας, γέρος στρατιώτης, ο μόνος μάρτυρας της μάχης της, σπάει τη σιωπή των βράχων», συνεχίζει για να αποδώσει στον ήρωά του μια σπαρακτική έκκληση ενίσχυσης του αγώνα των Ελλήνων ενάντια «στη βαρβαρότητα»: «Ηλιε φανερώσου στα μάτια μου πιο φωτεινός, έλα ξανά μέσα από τις ακτίνες σου που ροδίζουν τον ορίζοντα, με μια νέα ζωή να ομορφύνεις αυτή τη γη», σημειώνει και αργότερα λέει: «Το Μεσολόγγι τελείωσε, η απώλειά του είναι βέβαιη. Αν ο φόβος μου δεν ήταν μάταιος, εσύ θα έλαμπες τώρα…».

Χειρόγραφη αφιέρωση. Αγνωστος στους περισσότερους Ελληνες ο Claudius b., χειρόγραφη αφιέρωση του οποίου υπάρχει στο χάρτινο κάλυμμα του βιβλίου – πιθανολογείται ότι είναι ο Claudius Billiet -, πέρασε στην ιστορία ως ένας από τους παθιασμένους φιλέλληνες ποιητές. Το όνομά του συνδέθηκε και με τους στίχους μιας μουσικής παράστασης, επίσης φιλελληνικής, με τίτλο «La mort du Jeune Grec», που παρουσιάστηκε στο Παρίσι το ίδιο έτος.

Το ποίημα «Missolonghi» θα δημοπρατηθεί ηλεκτρονικά στις 5 και 6 Μαρτίου από τον οίκο δημοπρασιών Α. Καραμήτσος μαζί με το πρόγραμμα της οπερέτας «Γκιαούρ». Πρόκειται για ένα έργο που γράφτηκε μετά το πρώτο ταξίδι του Λόρδου Βύρωνα στη Μεσόγειο και στην Ανατολή, μεταξύ 1809 και 1811, όμως η παράσταση ήρθε σχεδόν 30 χρόνια αργότερα, με κείμενα του Claudius Billiet, γνωστού με το ψευδώνυμο Antony Rénal, και μουσική του Jules Bovery, και έδωσε φιλελληνικό χαρακτήρα στην υπόθεση. Το πρόγραμμα δημοπρατείται με τα καλύμματά του και με ιδιόχειρη αφιέρωση του Antony Rénal, ενώ στο εισαγωγικό σημείωμα γίνεται εκτενής αναφορά στη ζωή του Ρήγα Φεραίου με εγκώμια για τον ρόλο του στη «μεγάλη επανάσταση της οποίας τον θρίαμβο όλη η Ευρώπη έκτοτε χειροκροτεί». «Το συγκεκριμένο πολυσέλιδο πρόγραμμα αποτελεί και τεκμήριο της απήχησης των ιδεών του φιλελληνισμού στις πλατιές μάζες της Ευρώπης, κάτι που πολλές φορές βρισκόταν σε αντιδιαστολή με τις επίσημες κυβερνητικές επιλογές και κινήσεις στη διπλωματική και στρατιωτική σκακιέρα της εποχής», εξηγεί ο επιμελητής της δημοπρασίας Σπύρος Τσιπίδης. Και όπως φανερώνει, εννιά χρόνια μετά την επίσημη ίδρυση ανεξάρτητου ελληνικού κράτους, ο φιλελληνισμός έδινε ακόμη δυναμικό «παρών» στην Ευρώπη.