Ούτε η παρενόχληση ούτε η κακοποίηση έχουν ιδεολογία

Υπάρχει δεξιά και αριστερή σεξουαλική παρενόχληση; Το ελληνικό #metoo απέκτησε, λίγες μόνο ημέρες μετά τις πρώτες καταγγελίες, πολιτικούς εκφραστές. Η κυβέρνηση ξεκίνησε να φτιάχνει ένα θεσμικό πλαίσιο προστασίας και η αντιπολίτευση έβαλε στο κάδρο το Μέγαρο Μαξίμου, με αφορμή την παραίτηση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Εθνικού Θεάτρου, Δημήτρη Λιγνάδη. Το #metoo έγινε, σχεδόν αναπόφευκτα, ένα πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης, μπήκε κι αυτό στη συζήτηση περί προόδου και συντήρησης που κυριαρχεί το τελευταίο διάστημα. Κι αυτό παρότι μιλάμε για ένα ζήτημα οριζόντιο: ούτε η παρενόχληση ούτε η κακοποίηση έχουν ιδεολογία. Η Σοφία Μπεκατώρου μίλησε για τον βιασμό της σε μια διαδικτυακή ημερίδα του υφυπουργείου Αθλητισμού, με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Σπάσε τη σιωπή», ξετυλίγοντας το κουβάρι των αποκαλύψεων. Η ΝΔ διέγραψε από μέλος της το στέλεχος της Ιστιοπλοϊκής Ομοσπονδίας που κατονομάστηκε ως θύτης και το αρμόδιο υφυπουργείο ξεκίνησε τη διαδικασία ενσωμάτωσης της Σύμβασης 190 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας για την εξάλειψη της βίας και της παρενόχλησης στον τόπο εργασίας. Με την κύρωσή της από τη Βουλή και την υπογραφή της, η Ελλάδα θα δεσμεύεται να υιοθετήσει μια συνολική πολιτική για την αντιμετώπιση της βίας και της παρενόχλησης, σχεδιάζοντας και εφαρμόζοντας προληπτικά και διορθωτικά μέτρα που θα διευκολύνουν όσους έπεσαν θύματα και θα δημιουργούν θεσμικό πλαίσιο για τη δίωξη των θυτών.

Δεν ήταν αυτές οι επιλογές που έφεραν την αντίδραση του ΣΥΡΙΖΑ – δεν ήταν καν η πολιτική προέλευση του πρώτου καταγγελλόμενου που ξεκίνησε τις επίσημες αντιδράσεις. Η συζήτηση ξεκίνησε με την παραίτηση του Λιγνάδη, μετά από τις πρώτες αποκαλύψεις στο πεδίο του πολιτισμού. «Ο κ. Μητσοτάκης οφείλει και να πάρει θέση αλλά και να δώσει εξηγήσεις», είπε σε ανάρτησή του ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας για καθυστερημένη ενεργοποίηση του υπουργείου. «Αν ο λόγος δεν είναι οι εντολές του, τότε οφείλει να ζητήσει αμέσως την παραίτηση της υπουργού του. Αν όμως ο λόγος είναι ότι ο ίδιος έσπευσε να δώσει λίγο από την κάλυψη της δικής του εξουσίας σε κάποιον που καταγγέλλεται για τόσο απεχθή εγκλήματα, να ξέρει ότι διέπραξε ασυγχώρητο ατόπημα». Με αυτόν τον τρόπο, ο ΣΥΡΙΖΑ επιχείρησε να αλλάξει στρατόπεδο στην κυβέρνηση – να την αφαιρέσει από το πλευρό των θυμάτων, καταγγέλλοντάς την επί της ουσίας για προστασία των θυτών. Η κυβέρνηση απάντησε με τον τρόπο της: η σύμβουλος του Πρωθυπουργού Κύρα Κάπη, με εντολή του Κυριάκου Μητσοτάκη, πήρε τηλέφωνο τη Ζέτα Δούκα μετά τη δημόσια έκκλησή της «να πάρει σαφή και καταλυτική θέση απέναντι στα γεγονότα» και το υπουργείο Πολιτισμού ετοιμάζεται να προωθήσει έναν κώδικα συμπεριφοράς και πρακτικών, με στόχο οι χώροι πολιτισμού να θεωρούνται πλέον ασφαλές περιβάλλον.

«Hρθε η ώρα με τη δράση μας να δώσουμε συνέχεια στις καταγγελίες (…) Το πρόβλημα δεν είναι μόνο νομικό, είναι πιο σύνθετο. Πρέπει να μας βρει όλους ενωμένους», είπε ο ίδιος ο Πρωθυπουργός μπροστά στην Κατερίνα Σακελλαροπούλου. Μετά και το «άδεισμα» Μενδώνη στον Λιγνάδη, η κυβέρνηση επέλεξε ξεκάθαρα πλέον την πλευρά της.

ΟΙ ΑΛΛΗΛΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ. Ο τρόπος με τον οποίο σήμερα στάθηκαν στο πλάι των θυμάτων (γιατί όλοι αυτό έκαναν) τους επιτρέπει ευκολότερα να ξεχνούν τις δικές τους αδυναμίες. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατηγορεί την κυβέρνηση πως άργησε να δράσει, ενώ γνώριζε τις καταγγελίες εναντίον του Λιγνάδη, τον οποίο η ίδια τοποθέτησε στο Εθνικό Θέατρο. Την κατηγορεί, στην πραγματικότητα, πως δεν έδρασε προτού υπάρξουν καταγγελίες. Η άλλη πλευρά θυμίζει την υπόθεση του πρώην πρέσβη της Βενεζουέλας, Φρανκλίν Γκονζάλες. Οταν η υπόθεση παρενόχλησης των πέντε γυναικών υπαλλήλων (μια εκ των οποίων δικαιώθηκε το 2019) βγήκε στη δημοσιότητα το 2016, η τότε κυβέρνηση έκανε λόγο για «στημένα σκηνικά», αποφεύγοντας να διευκρινίσει αν ο Τσίπρας το 2013 ζήτησε τη σιωπηλή απομάκρυνσή του, για να μην πληγεί ο ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος με βάση τις δημοσκοπήσεις θα κέρδιζε τις επόμενες εκλογές. Οι σκελετοί στην ντουλάπα, οι «γκρίζες ζώνες» και οι στιγμές που όλοι θα μπορούσαν να έχουν δράσει διαφορετικά, δεν έχουν ιδεολογική τοποθέτηση.

Στις ΗΠΑ, το #metoo δεν έγινε απλά σημείο αντιπαράθεσης, έγινε προεκλογικό σύνθημα του Τζο Μπάιντεν – ένας από τους θύτες, ωστόσο, ήταν ο ίδιος ο πρώην πρόεδρος της χώρας. Εδώ, τα πράγματα κύλησαν ευτυχώς διαφορετικά: η κυβέρνηση, η αντιπολίτευση και η Πρόεδρος της Δημοκρατίας επέλεξαν να ταχθούν υπέρ των θυμάτων, δημιουργώντας ένα περιθώριο μίνιμουμ συναίνεσης, αν όχι υπέρ της ευρύτερης αντιμετώπισης του σεξισμού, τουλάχιστον για την αναγνώριση της έμφυλης βίας που τόσα χρόνια κρυβόταν κάτω από το χαλί. Αν αυτό το περιθώριο κλείσει πριν καν προλάβει να ανοίξει, τότε η γενναιότητα όσων μίλησαν θα πάει χαμένη.