Καβαφογλωσσικά

Βοηθούντος και του lockdown (τι ιδέα κι αυτή, να συνδυάσω γενική απόλυτο με «ξενόφερτο» νεολογισμό;), όλο και ανατρέχω αυτόν τον καιρό σε παλαιά αναγνώσματα, της εφηβείας αλλά και μεταγενέστερα.

Ξεφύλλιζα έτσι πρόσφατα, για πολλοστή φορά, τον τόμο με τα ποιήματα του Καβάφη, δείγματα υψηλής ποιητικής τέχνης αλλά και πραγματικούς θησαυρούς για «γλωσσοπερίεργους» όπως εγώ. Με αυτήν την ευκαιρία λοιπόν, και στο μέτρο που η στήλη παραμένει πάντοτε πρωτίστως γλωσσική, θέλω να θυμίσω μερικές γλωσσικές «ιδιομορφίες» του Αλεξανδρινού και έπειτα να παραθέσω κάποιες φράσεις από ποιήματά του που έχουν σχεδόν ενσωματωθεί πλέον στην καθημερινή μας ομιλία, αλλά και που τόσο συχνά τις συναντάμε σε κάθε είδους κείμενα, δημοσιογραφικά και άλλα.

Και πρώτα απ’ όλα δυο λέξεις – κλειδιά, θα τολμούσα να πω, του ποιητικού του σύμπαντος: εμορφιά (αντί ομορφιά) και κάμαρη (αντί κάμαρα). Επίσης, κραβάτα και γελέκι, ντολάπι και καρέγλες, καθώς και ασυνήθιστες ίσως για μας καταλήξεις σε -υ (μαζύ, μιάμισυ). Και βέβαια, μιλούν πολλά και λυπήθηκαν μεγάλως, και η εμβληματική πια λάθος προστακτική επέστρεφε, και το άρθρο τες στην αιτιατική πληθυντικού των θηλυκών (τες γυναίκες, τες συνταγές, τες νύχτες), αλλά και η μουσικές, η διασκεδάσεις, η καταχρήσεις, στην ονομαστική πληθυντικού.

Οσο για τις καβαφικής προέλευσης φράσεις που έχουν «γράψει» (όπως λέει η νεολαία), ιδού μερικές από τις πιο διάσημες: Και τώρα τι θα γένουμε χωρίς βαρβάρους («Περιμένοντας τους βαρβάρους»), Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας («Ιθάκη»), υπεροψίαν και μέθην θα είχεν («Ο Δαρείος»), Σαν έτοιμος από καιρό, σα θαρραλέος, αποχαιρέτα την, την Αλεξάνδρεια που χάνεις («Απολείπειν ο θεός Αντώνιον»), κατά τες συνταγές αρχαίων Ελληνοσύρων μάγων (από το φερώνυμο ποίημα), Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ («Τείχη»), οι ανδρείοι της ηδονής («Επήγα»), Βλάπτουν κ’ οι τρεις τους την Συρία το ίδιο («Ας φρόντιζαν»), τον έπαινο του Δήμου και των Σοφιστών («Η Σατραπεία»).

Επιδόρπιο

Η Μπέτι Ντέιβις, µία από τις θρυλικές µορφές της χρυσής εποχής του Χόλιγουντ, αλλά και «ζωηρούτσικη» απ’ ό,τι φαίνεται, έλεγε αυτάρεσκα: «Εχω κοιµηθεί µε όλα τα αστέρια της Metro Goldwyn Mayer εκτός από τη Λάσση».