Εύθραυστη άνοδος με χαμηλή αξία συναλλαγών

Προβληματισμό, παρά την άνοδο του γενικού δείκτη για δεύτερη συνεχή εβδομάδα, δημιουργεί στους αναλυτές η εικόνα του ελληνικού Χρηματιστηρίου, καθώς η μέση ημερήσια αξία των συναλλαγών παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα για ένα ακόμη πενθήμερο. Σε αυτό το διάστημα ο βασικός χρηματιστηριακός δείκτης ενισχύθηκε κατά 1,50%, περιορίζοντας τις απώλειες που καταγράφει από τις αρχές του 2021, λίγο πάνω από το 4%. Με μικρότερη άνοδο ολοκλήρωσε τη χρηματιστηριακή εβδομάδα ο δείκτης των τραπεζών (+0,97), ο οποίος σημειώνει φέτος πτώση της τάξης του 12,50%.

Σύμφωνα με χρηματιστηριακά γραφεία, οι επιπτώσεις στην ποιότητα του ενεργητικού των τραπεζών λόγω της καθυστέρησης που καταγράφεται στους εμβολιασμούς και της συνεπακόλουθης διατήρησης των μέτρων περιορισμού της οικονομικής δραστηριότητας για μεγαλύτερο διάστημα αποτελούν τη βασική ανησυχία των επενδυτών. Η ελληνική οικονομία μπήκε ξανά στον πάγο για τρίτη φορά από την άνοιξη του 2020 πριν από λίγες ημέρες, με τους λοιμωξιολόγους να εισηγούνται διατήρηση των περιοριστικών μέτρων για τουλάχιστον έναν μήνα. Με αυτά τα δεδομένα, η επιστροφή στην κανονικότητα καθυστερεί, πιέζοντας τα εισοδήματα στους περισσότερους κλάδους, με χιλιάδες επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν θέμα βιωσιμότητας. Ειδικά στους τομείς της εστίασης και του τουρισμού, που είναι καθοριστικοί για τη διαμόρφωση του ΑΕΠ, οι συνθήκες είναι αντίξοες, καθώς από το φθινόπωρο βρίσκονται ουσιαστικά εκτός λειτουργίας και αναμένεται να είναι οι τελευταίοι που θα ξανανοίξουν. Οπως επισημαίνει σε πρόσφατη έκθεσή της η Alpha Bank, εξαιτίας της υγειονομικής φύσης της κρίσης και της επιβεβλημένης κοινωνικής αποστασιοποίησης, η μείωση της καταναλωτικής δαπάνης, όπως ήταν αναμενόμενο, ήταν μεγαλύτερη σε συγκεκριμένες υπηρεσίες, όπως στις μεταφορές, στα ταξίδια, στις διακοπές και στις δραστηριότητες ψυχαγωγίας και μικρότερη στα διαρκή καταναλωτικά αγαθά.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε πρόσφατα η ΕΛΣΤΑΤ, το πρώτο εννεάμηνο του 2020 το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και των ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων μειώθηκε κατά 1,1%, σε σύγκριση με το αντίστοιχο χρονικό διάστημα του προηγούμενου έτους, ενώ το πρώτο εννεάμηνο του 2019 είχε σημειώσει ετήσια αύξηση ύψους 3,8%. Την ίδια περίοδο, η τελική καταναλωτική δαπάνη των νοικοκυριών (σε τρέχουσες τιμές) μειώθηκε σημαντικά περισσότερο, κατά 5,4%, σε ετήσια βάση.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η ακαθάριστη αποταμίευση, η οποία αποτελεί το μέρος του ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος που δεν καταναλώνεται, να επιστρέψει σε θετικό έδαφος, στο 2,3% του ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος, έναντι -2,2%, το πρώτο εννεάμηνο του 2019. Σύμφωνα με την Alpha Bank, κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης στη χώρα, δηλαδή από το 2010 μέχρι και το 2016, τόσο το διαθέσιμο εισόδημα, όσο και η ιδιωτική κατανάλωση ακολούθησαν έντονα πτωτική πορεία, ενώ η αποταμίευση πέρασε σε αρνητικό έδαφος το 2012. Από το 2017, παράλληλα με την άνοδο της οικονομικής δραστηριότητας στη χώρα και την αύξηση της απασχόλησης, η τελική καταναλωτική δαπάνη και το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών άρχισαν, σταδιακά, να ανακάμπτουν.

Η αποταμίευση, ωστόσο, παρέμεινε αρνητική, μέχρι και το 2019, γεγονός που συνεπάγεται ότι την οκταετία 2012-2019 τα νοικοκυριά χρησιμοποίησαν αποταμιεύσεις προηγουμένων ετών της τάξης των 39 δισ. ευρώ, προκειμένου να καλύψουν μέρος των καταναλωτικών αναγκών τους αλλά και τις φορολογικές και λοιπές υποχρεώσεις τους. Ωστόσο, ο εντονότερος ετήσιος ρυθμός μείωσης της ιδιωτικής κατανάλωσης κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2020, εξαιτίας της πανδημικής κρίσης, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο ρυθμό μείωσης του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, είχε ως αποτέλεσμα το διαθέσιμο εισόδημα να υπερβεί την τελική ιδιωτική καταναλωτική δαπάνη και ως εκ τούτου η αποταμίευση των νοικοκυριών να λάβει θετικό πρόσημο για πρώτη φορά από το 2011.