Αξία στο τίποτα

Ο βορβορώδης κόσμος που αναδείχθηκε στις τάξεις της υποκριτικής τέχνης έχει μια θεμελιακή διάσταση που παραμένει στο απυρόβλητο. Η συζήτηση έχει επικεντρωθεί στην περιπτωσιολογία, φτάνοντας συχνά σε επίπεδα κλειδαρότρυπας. Δεν έχει καταπιαστεί με το πώς πολλοί καταγγελλόμενοι έγιναν «σημαντικοί». Αυτό έχει πρωταρχική σημασία για τα όσα συνέβησαν. Αν δεν είχαν δημοφιλία και δύναμη, δεν θα είχαν τρόπο να διαπράξουν τέτοια εγκλήματα, θεωρώντας δεδομένο ότι μπορούν να φέρονται σε ανθρώπους σαν σε αντικείμενα, στη λογική της εκπόρνευσης. Γιατί δεν είναι μόνο τα εγκλήματα. Είναι και η λογική τους. Τι τους έδωσε τέτοια δύναμη; Τι τους εξασφάλισε τέτοια κτηνώδη επιρροή να λειτουργούν έτσι; Είναι η θέση ισχύος που η ίδια η κοινωνία απλόχερα και εύκολα τους εξασφάλισε κυρίως για έναν και μοναδικό λόγο: ότι είχαν αναγνωρισιμότητα μέσα από την τηλεόραση. Δεν χρειάστηκε τίποτα περισσότερο για να αναχθούν σε ένα είδος κάλπικων «ταγών» της τέχνης, σε ένα έλος, με αξία το τίποτα.

Η εξουσία έχει πολλές σκοτεινές όψεις. Οι άνθρωποι με εξουσία δείχνουν τον αληθινό εαυτό τους. Στην περίπτωση της πρώτης καταγγελίας, της αθλήτριας Μπεκατώρου, η δύναμη του καταπατητή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας ήταν μια ισχυρή θέση σε μια αθλητική ομοσπονδία. Είχε τη θέση, είχε τον έλεγχο του κυκλώματος, μπορούσε να φτιάχνει ή να καταστρέφει όποιους ήθελε. Μπορούσε να μοιράζει το μέλλον ανάλογα με το πώς αυτοί υποτάσσονταν στις άρρωστες ορέξεις του. Καθημερινή ιστορία. Στο πλήθος των περισσότερων από τις κατηγορίες που ακολούθησαν, η δύναμη που επέτρεπε στους άλλους βιαστές να πραγματοποιούν τα εγκλήματά τους είχε δοθεί αλλιώς: όχι μέσα από μια θέση. Τη δύναμη την είχε δώσει απευθείας η κοινωνία που θαύμασε το εύκολο και σεβάστηκε το τίποτα. Που ανήγαγε σε σπουδαίο το ανύπαρκτο. Που αναγνώρισε ως, υποτίθεται, πνευματικούς ανθρώπους και δήθεν σπουδαίους εκφραστές μιας τέχνης κάποιους που ούτε από μακριά δεν το άξιζαν. Και που τους εκχώρησε ενδιαφέρον και θαυμασμό. Δηλαδή, κεφάλαιο. Αυτή ήταν η δύναμη. Τελικά, είναι η δύναμη του να δίνει κανείς αξία στο τίποτα. Και όταν το τίποτα παρουσιάζεται ως «κάτι», ιδίως ως «κάτι σπουδαίο», όταν έτσι αποκτά εκτόπισμα σε μια κοινωνία, τότε το ίδιο θα συμβεί και με τις αξίες που το περιβάλλουν. Ακριβώς οι αξίες του τίποτα είναι με όλα αυτά που έρχονται σήμερα στο φως σε μια κοινωνία που κατασκευάζει ανύπαρκτους «μεγάλους», που θαυμάζει «ιερά τέρατα» που δεν υπάρχουν.

Από όλες τις τέχνες, το θέατρο προσφέρει μέγιστο χώρο σε τέτοιους δήθεν «σπουδαίους»: είναι η υπερέκθεση στη δημοσιότητα. Που εθίζει. Η αξία τους ως ερμηνευτών του Αισχύλου, του Σαίξπηρ ή του Ιψεν, η γνήσια αξία στο θέατρο που εξ ορισμού φτιάχνει ήθος, είναι ανύπαρκτη. Οχι πως αν είχαν δεν μπορούσε να συμβεί. Μπορεί και συμβαίνει. Ομως φουντώνει σε ένα περιβάλλον όπου κυριαρχούν βλακώδη «έργα», ανακυκλούμενα σε πρωινομεσημεριανάδικα. Είναι η κάλπικη αξία της μαζικής προβολής, της ισχυρής της θέσης. Η κυριαρχικότητα της φτηνής δημοσιότητας. Αυτή τους επιτρέπει να ασχημονούν στο απυρόβλητο, καθώς γίνονται φορείς ισχύος και μπορούν να μοιράζουν ψεύτικα συνήθως όνειρα σε νέους ανθρώπους ανοίγοντας τις πόρτες στον κόσμο αυτού του «μεγαλείου». Εξαργυρώνουν τη δύναμη να μπορούν να τους βγάλουν στο σανίδι ή στο γυαλί, απαιτώντας να βγούνε, για ίδιον όφελος, πρώτα στο κλαρί. Τι να ξέρουν από ήθος; Η κοινωνία τούς έδωσε τη δύναμη μέσω της δημοφιλίας. Χωρίς αυτή δεν υπάρχουν. Πρέπει να αναθεωρήσει. Αξιακά, ριζικά, γενικά. Οχι μόνον έναντι αυτών. Αν πραγματικά, ελπίζει κανείς, σιχάθηκε επιτέλους. Πρώτα απ’ όλα, ως οφείλει, τον εαυτό της. Που αποδίδει αξία στο τίποτα.