Η μέρα που δάκρυσε ο Θεός

^«Αν σκαρφαλώσουμε αρκετά ψηλά, θα φτάσουμε σε ένα ύψος όπου η τραγωδία δεν θα φαίνεται πια τόσο τραγική» έγραψε κάποτε ο Ιρβινγκ Γιάλομ. Και σκαρφαλώσαμε. Οχι απαραίτητα από επιλογή. Ο χρόνος άλλωστε δεν ρωτά. Αποφασίζει: 40 χρόνια απόσταση, από εκείνο το «μαύρο» απόγευμα Κυριακής. Μια ολόκληρη ζωή, από την 8η Φεβρουαρίου του 1981. Εκείνη που δεν έζησαν τα θύματα της μεγαλύτερης αθλητικής τραγωδίας που δοκίμασε ποτέ αυτόν τον τόπο. Τα αθώα θύματα της Θύρας 7.

Και όσες φορές και αν επιστρέψεις πίσω στην ιστορία, πάντα το ίδιο σοκ. Η αίσθηση του ακατανόητου. Πώς μια στιγμή μπορεί να μετατρέψει τη γιορτή σε φρίκη. Ο Ολυμπιακός του Αναστόπουλου, του Νικολούδη και του Γαλάκου φιλοξενούσε την ΑΕΚ του Μπάγεβιτς και του Μαύρου στο μεγάλο ντέρμπι της 20ής αγωνιστικής και ήταν σαρωτικός: 6-0.

Οι 35.450 οπαδοί στις κερκίδες παρακολουθούν εκστασιασμένοι. Το να βρεις εισιτήριο για το γήπεδο εκείνη την εποχή ήταν δοκιμασία κανονική. Πολλώ δε μάλλον σε τέτοιες αναμετρήσεις. Κάποιοι έφτασαν ως την Ομόνοια και την περίφημη μαύρη αγορά της εποχής για να το εξασφαλίσουν. Λίγο πριν από τη λήξη του ματς ένα ανθρώπινο «κύμα» ξεκινά από τη Θύρα 7. Παιδιά που σπεύδουν για να φτάσουν μια ώρα αρχύτερα μπροστά από τη Θύρα 1 και την έξοδο των αποδυτηρίων. Θέλουν να αποθεώσουν τους νικητές. Να τους χειροκροτήσουν, να τους σηκώσουν ψηλά. Ποιος να το πίστευε ότι ο θάνατος θα παραμόνευε στα σκαλοπάτια της εξόδου.

Η τραγική περιγραφή

«Η πόρτα ήταν μισάνοιχτη. Οταν έφτασα όμως στα τελευταία σκαλοπάτια, γλίστρησα και έπεσα. Πριν καταλάβω καλά καλά τι έγινε, άρχισαν να πέφτουν πάνω μας ένας, δύο, τρεις, δέκα, εκατό…». Η περιγραφή του τραυματία Ηλία Λύτρα ανεξίτηλη στον χρόνο, για αυτό που συνέβη στην έξοδο της Θύρας 7. Ηταν τότε 18 χρονών. Εζησε. Ο Κώστας Σκλαβούνης 16. Ο Ηλίας Παναγούλης 17 ετών. Ο Γεράσιμος Αμίτσης, ο Γιάννης Κανελλόπουλος, ο Σπύρος Λεωνιδάκης στα 18 τους. Θύματα όλοι τους της τραγωδίας. Ο μεγαλύτερος ήταν ο Δημήτρης Αδαμόπουλος, 40 ετών. Η Ζωγραφούλα Χαϊρατίδου (23) το μοναδικό κορίτσι.

Ο 14άχρονος Παναγιώτης

Ο πιο μικρός, ο Παναγιώτης Τουμανίδης. Μόλις 14. «Ο Πάνος δεν πήγαινε ποτέ μοναχός του στο γήπεδο. Τον συνόδευε πάντοτε ο πατέρας του. Ομως εκείνη την ημέρα ήταν άρρωστος. Ετσι ο πατέρας ενός φίλου του αποφάσισε να του δώσει το εισιτήριό του. Ηταν περασμένες έξι το απόγευμα και ο Πάνος δεν είχε επιστρέψει στο σπίτι. Είχαμε ακούσει στο ραδιόφωνο ότι έπεσε η Θύρα 7. Κατάλαβα πως το παιδί μου δεν ήταν ζωντανό. Ξεκίνησα με τους θείους του να πάμε στο νοσοκομείο. Δεν άντεξα. Γονάτισα στο πεζοδρόμιο. Στο Τζάνειο δεν πήγα ποτέ. Τον αναγνώρισαν οι θείοι του. Χρόνια μετά, ο ταξιτζής που τον είχε μεταφέρει στο νοσοκομείο μού παρέδωσε τη σημαία που είχε ο Πάνος μαζί του» θα περιγράψει σπαρακτικά ύστερα από χρόνια η μητέρα του, Ελευθερία.

Το τυφλό σημείο

Για να βγουν οι φίλαθλοι από τη Θύρα 7 έπρεπε να περάσουν από έναν μακρύ ημικυκλικό διάδρομο και στη συνέχεια να στρίψουν σε ένα κατηφορικό τούνελ με πολύ μικρά σκαλιά. Ολη αυτή η διαδρομή, σε σχήμα Γ, ήταν «τυφλή». Δηλαδή κανείς από όσους έρχονταν από τις εξέδρες δεν είχε οπτική επαφή με την έξοδο, καθώς η θύρα ήταν στο αριστερό μέρος της σκάλας. Αποτέλεσμα, αυτοί που βρίσκονταν στο τέλος της σκάλας να ποδοπατηθούν από όσους βρίσκονταν πίσω τους και πίεζαν να βγουν χωρίς να βλέπουν ότι η έξοδος είχε μπλοκάρει. Δεκάδες άτομα τραυματίστηκαν σοβαρά και πολλοί έχασαν άμεσα τη ζωή τους από ασφυξία. Ειπώθηκαν πολλά για τα αίτια της τραγωδίας. Οτι οι πόρτες της θύρας κατά την έξοδο ήταν μισάνοιχτες. Οτι τα τουρνικέ και ώρα μετά το κακό τα έβγαλαν με τα χέρια τους αστυνομικοί. Μια τραγωδία που έχει καταγραφεί ως μια από τις 20 μεγαλύτερες που έχουν συμβεί στην ιστορία του παγκόσμιου ποδοσφαίρου.

Σαν πόλεμος

Το τι συνέβη – κυρίως – στο Τζάνειο και το Κρατικό της Νίκαιας εκείνο το απόγευμα όσοι το έζησαν το θυμούνται σαν πόλεμο. Συγγενείς που αναζητούσαν τους δικούς τους ανθρώπους με τον φόβο στα μάτια. Εκατοντάδες να ψάχνουν για τους φίλους τους. Το ραδιόφωνο και η τηλεόραση να κάνουν εκκλήσεις για ιατρική ενίσχυση και αίμα. Και έπειτα οι πρώτοι νεκροί που αναγνωρίζονται γύρω στις 20.00. Και ο τραγικός αριθμός τους που θα φθάσει στους 21. Μια αληθινή δοκιμασία των ανθρώπινων ορίων που κάθε φορά που «ξυπνά» δημιουργεί το ίδιο συναίσθημα. Την ίδια αίσθηση: Σαν να είναι χθες. Τι πάει να πει πέρασαν σαράντα χρόνια. Ιδιος ο κόμπος στο στομάχι. Ιδια η θλίψη, όσα χρόνια και αν περάσουν.

Φόρος τιμής

Το μόνο που δεν μένει ίδιο είναι ο θαυμασμός για τον τρόπο που ο Ολυμπιακός, ο απλός κόσμος του, η διοίκησή του, φροντίζουν για να κρατήσουν ζωντανή αυτή τη μνήμη. Οχι από υποχρέωση. Ούτε από ανάγκη.  Χιλιάδες άνθρωποι κάθε χρόνο εκεί. Στο μνημείο των θυμάτων απέναντι από την είσοδο της παλιάς Θύρας 7. Με ένα λουλούδι στα χέρια, και με το βλέμμα χαμηλά. Φόρος τιμής. Εγινε αυτή η ιστορία πόνου κληρονομιά που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Εφτασε σε ανθρώπους που ήταν αγέννητοι τότε. Μα ο σεβασμός είναι ίδιος και μεγαλύτερος. Οπως αξίζει. Πώς το έγραψε ο Ράντγιαρντ Κίπλινγκ:  «Αν ν’ αντικρίζεις σου βαστά τον θρίαμβο και τη συμφορά παρόμοια, κι όμοια να φέρνεσαι σ’ αυτούς τους δυο τυραννικούς απατεώνες», τότε «Αντρας αληθινός θα ‘σαι, παιδί μου»…