Η απο-επένδυση στη σκέψη και την αισθητική

Αρχές της δεκαετίας του ’80, είχα πάει με φίλους «πασόκους» στην υπό διαμόρφωση Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου, όπου τότε γινόταν το Φεστιβάλ Νεολαίας ΠΑΣΟΚ – Αγωνιστή. Καταπληκτική χωρική διασπορά, σημαντικοί μουσικοί, ποιητές, διανοούμενοι. Συζητήσεις για το αγροτικό πρόβλημα, εάν μπορούν τα αγροτικά στρώματα να αποτελέσουν ιδεολογική και πολιτική πρωτοπορία, συζητήσεις για τη σχέση ιδεολογίας – αισθητικής. Να θυμίσω ότι το πρώτο και πιο μακρόβιο φεστιβάλ νεολαίας το είχε οργανώσει η ΚΝΕ με τον Οδηγητή και ακολούθησαν οι άλλες νεολαίες, του ΠΑΣΟΚ και του Ρήγα Φεραίου. Πυκνά γεγονότα πολιτικής, τέχνης, συλλογικότητας, εθελοντισμού.

Η Πολυτεχνειούπολη, όπως η γειτονική της «Πανεπιστημιούπολη», ήταν μεγάλες θεσμικές επιλογές, που έφραζαν την καταπατητική και ανορθολογική επέκταση της πόλης προς τον Υμηττό. Την περίοδο της μεταδικτατορίας αναπτυσσόταν ένα είδος πολιτικής, πολιτιστικής, πνευματικής επένδυσης στους χώρους και στη σκέψη. Τα πανεπιστήμια, τα πολυτεχνεία νοούνταν από τις τότε ελίτ ως πεδία παραγωγής σκέψης, η οποία έχει τη δική της ιδιόρρυθμη πολιτιστική και παραγωγική «κερδοφορία». Αργότερα, με όλες τις κυβερνήσεις, τα πανεπιστήμια επεκτάθηκαν, διεσπάρησαν στην Ελλάδα. Η στρατηγική ήταν «ναι, το Αιγαίο και η Θράκη πρέπει να αιμοδοτηθούν με τη νεολαία και τη μορφωτική πράξη». Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, για παράδειγμα, ακριβώς λόγω της ανασφάλειας, προσπαθούσε να διεθνοποιηθεί, πριν καν τεθεί το θέμα από τον ευρωπαϊκό χώρο ανώτατης εκπαίδευσης. Φυσικά υπήρξαν (και υπάρχουν) μικροπολιτικές αστοχίες, η στρατηγική σύλληψη όμως ήταν ανάπτυξη, διασπορά, αποκέντρωση. Αυτό δεν αφορούσε μόνο τον χώρο, τη γεωγραφία, αλλά και την ίδια τη συγκρότηση του γνωστικού γεγονότος. Δημοκρατία χώρου, σκέψης, τεχνοτροπίας, ιδεολογικής σκευής.

Ανεξαρτήτως περιπτώσεων στρέβλωσης, αυτό είναι ένα σημαντικό απόθεμα, μια κατάκτηση της χώρας. Μια επιστημονική και καλλιτεχνική ανάπτυξη, συχνά, αναντίστοιχη με την παραγωγική. Η είδηση με την καλή διεθνή επίδοση του Ελληνικού Πανεπιστημίου είναι αδύναμη. Οπως και η βράβευση μιας ομάδας ελλήνων φοιτητών, η αποδοχή τους από οποιοδήποτε μεγάλο διεθνές πανεπιστήμιο. Αντίθετα με το συναρπαστικό βίντεο με επεισόδια ή φθαρμένους χώρους. Αλλωστε, πότε καλύφθηκε ειδησεογραφικά μια υψηλής στάθμης διπλωματική, μια διάλεξη, η υποστήριξη μιας διδακτορικής διατριβής, μια έκθεση, έκδοση έργου πανεπιστημιακού; Οι ειδήσεις πνευματικών επιδόσεων δεν είναι επικοινωνιακά νόστιμες.

Επί πολλά χρόνια η είδηση που σχετίζεται με το Πανεπιστήμιο δεν περιλαμβάνει τίποτα από το έργο του, αλλά μόνο επεισόδια. Το Πανεπιστήμιο ιεραρχείται, έτσι, ως το μέρος με τη μέγιστη παραβατικότητα, ως το μέρος εξέχουσας βίας, που επομένως χρειάζεται τη δική του, ειδική, αστυνομία. Δεν είναι ο χώρος της νύχτας, δεν είναι ο χώρος των συνόρων, δεν είναι ο χώρος του οικονομικού εγκλήματος αυτοί που χρειάζονται την ειδική αστυνομία, αλλά είναι ο χώρος του Πανεπιστημίου.

Το Πανεπιστήμιο δέχεται την πίεση, τη φθορά, την επιθετικότητα που δέχεται ο δημόσιος χώρος. Δέχεται όμως και την απο-επένδυση. Σαν μια ανεστραμμένη απαλλοτρίωση αυτού που κερδήθηκε με εργασιακό κόπο και πολιτικό μόχθο. Η σκέψη, η γνώση, η αισθητική είναι παραγωγικές δυνάμεις.